Mijn ouders. Verhalen #2: 'Daar komt hij aan, Jantje is weer thuis!'
en 'Mijn tweede stel ouders'. Ik ga op zoek naar de kern van de zaak.

  ^  
 

In contact met je eigen(lijke) voorwaarden

In de nummers 1, 3 en 6 van ZIGZAGZINE, van de structuurlijn, heb ik gesproken over onze eigen(lijk)heid, onze unieke persoonlijkheid, die in ons gedrag tot uiting komt. We raken verwikkeld en ontwikkelen onszelf in een omgeving die we deels zelf kunnen bepalen. De belangrijke vraag voor mij is: hoe ziet die eigenlijkheid van een mens, verborgen onder de verwikkelingen en ingewikkeldheden van het leven, er uit? Er is een algemeen menselijke structuur, er zijn tamelijk algemene patronen volgens welke de levensprocessen bij mensen verlopen. Ik ben begonnen daar iets van te beschrijven. Maar de eigen(lijk)heid van ieder mens, wat weten we daar van?
Naar aanleiding van Albert Einstein's verhaal, waarin hij de standpunten van mensen op de vaste grond en op een rijdende trein met elkaar vergelijkt, ben ik na gaan denken over de consequenties van zijn bevindingen voor mijn vraag naar de eigenlijkheid van ieder individu. Einstein kwam tot de ontdekking dat alles relatief is ten opzichte van het eigen referentiekader, meer exact: het eigen coŲrdinatenstelsel. Ik heb me afgevraagd of de theorie ook betekenis heeft voor ons individuele referentiekader. Hebben wij mensen om te beginnen een eigen coŲrdinatenstelsel?
In de vorige zine, nummer 6, heb ik de vier coŲrdinaten van een plaats op een bepaalde tijd proberen te vinden. Het is duidelijk geworden dat inderdaad steeds vier coŲrdinaten in de ruimte refereren aan een bepaalde plaats en tijd op aarde. Het bijzondere daarvan is nu dat, van oudsher, astrologen de plaats en tijd van een gebeurtenis hebben gekoppeld aan de eigen aard van die gebeurtenis. Nog meer bijzonder: de plaats en tijd van een geboorte hebben zij altijd gekoppeld aan de aard en de levensweg van de geborene. Zo'n geboortekaart of 'horoscoop' (= beeld of plaatje van het uur) biedt, volgens astrologen, een beeld van het werkterrein en de aard van de instrumenten waarmee de persoon de wereld benadert en bovendien het patroon waarnaar hij zich verwikkelt of zich ontwikkelt in de loop van zijn levensproces.

Aan de hand van mijn verhalen, van gebeurtenissen die voor mij belangrijk genoeg waren om ze me te herinneren, wil ik proberen iets van de essentie van mijn persoonlijke houding, zoals de oude symbolen in mijn geboortekaart die aanduiden, weer te geven. Tussen haakjes: als dat lukt zou het voor iemand die vertrouwd is met die beelden een klein kunstje moeten zijn mijn geboortekaart en bij benadering de geboortetijd en -plaats te reconstrueren.

In de vroegste gebeurtenis die ik me herinner en die ik nu ga vertellen, speelt moeder een belangrijke rol. Het verhaal dat er op volgt geeft een beeld van hoe ik naar vaders en moeders kijk, wat ik van hen verwacht en hoe macht daarbij een rol speelt.
 

  ^  
 

Daar komt hij aan, Jantje is weer thuis!

'Daar komt hij aan, Jantje is weer thuis!'

''Ik zat op de grond, dicht bij moeder's stoel. Mammie zat in een grote stoel een paar meter van de ramen af, haar rug naar de kachel en haar gezicht naar het raam achter mij. Ik zat te spelen of luisterde naar een verhaal. In ieder geval voelde ik me bijzonder prettig bij de rust en aandacht van dat moment; alles was vredig.
Ineens keek Mammie uit het raam waar ze mijn oudere broertje aan zag komen, en zei stralend: 'Daar komt hij aan, Jantje is weer thuis!'
Ik voelde me in de steek gelaten of ingeruild of vergeten. Het vredige gevoel was weg."
 

  ^  
 

Mijn tweede stel ouders

'Mijn tweede stel ouders'

"Het was de eerste zondag nadat ik was aangekomen. We zaten, anders dan door de week, aan de grote tafel in de kamer en er waren harde broodjes bij het ontbijt. Ik kreeg een broodje op mijn bord en begon het in de lengte door te snijden. Dat wekte grote hilariteit bij de kinderen en bij mijn Zwitserse Mamma. En ik, die er niets van begreep, voelde me uitgelachen. Ik maakte die zondagse ceremonie voor het eerst mee omdat ik pas een paar dagen in Rain, een dorpje bij Luzern, woonde. Het was 1944, oorlog, en ik was met een trein van het Rode Kruis vol met kinderen uit Nederland daar aangekomen. Ik zou drie maanden blijven. Ik was negen en verstond nog weinig van het Zwitserduits dat er werd gesproken. Pappa begreep wat er aan de hand was en deed mij vriendelijk en zorgzaam voor hoe zij zo'n broodje aten. Hij legde een nieuw broodje op mijn bord, sneed het in schuine plakken zoals je stokbrood snijdt, smeerde er eerst roomboter op en daarna jam, allebei lekker dik. Het was oranje jam en het was heerlijk.

Tegen het einde van mijn verblijf daar, gebeurde iets vergelijkbaars. Ik was van streek, ik was kwaad, verdrietig, dwars of iets van alle drie. Mamma kon het blijkbaar niet aan en had Pappa erbij gehaald.
Hij vroeg: 'Heb je ergens pijn, heb je buikpijn?'
'Nee ik heb geen pijn'.
'Wat heb je dan?'
'Dat weet ik niet'.
'Heb je heimwee misschien?'
Ik wist niet wat dat was en zei 'Nee'.
Pappa vroeg: 'Mis je je moeder?'
'Nee'.
'Mis je dan je vader?'
'... Nee'.
'Wat is er dan? Is er wat anders?'
Toen wist ik het: Ik miste mijn kleine zusje! Ze was toen ongeveer 15 maanden oud."

Wat ik heb onthouden is de aandacht van mijn Zwitserse Pappa, en mijn verwondering over het feit dat ik juist mijn zusje miste en niet mijn vader wat ik meer voor de hand vond liggen.

Wat ik heb onthouden van mijn Zwitserse Mamma is haar trots op haar oudste kind, haar dochter Annemarie, en hoe ze mij subtiel duidelijk maakte dat ik er buiten stond. Zij praatte tegen mij, in de tuin of op andere momenten, meestal over haar oudste. Dat was ook later het geval als ik de familie bezocht tijdens vakanties in Zwitserland.
 

  ^  
 

Wat doe ik er nu mee? Ik ga op zoek naar de kern van de zaak!

De sterke overeenkomsten tussen mijn eigen ouders en mijn Zwitserse ouders zijn me pas later opgevallen. Pas toen ik begreep dat ieder mens de wereld noodzakelijk vanuit de eigen behoeften bekijkt, dus ook het vaderbeeld en moederbeeld van daar uit vorm geeft, viel me de overeenkomst tussen de ouderparen op. Als je er even bij stilstaat is het duidelijk dat broertjes en zusjes niet vanzelfsprekend hetzelfde beeld van hun ouders hebben. Omdat ze dezelfde ouders hebben en in ogenschijnlijk dezelfde omstandigheden zijn opgegroeid hoeven ze nog niet dezelfde behoeften te hebben.
Een uitgesproken thema in mijn leven, dat direct verband houdt met deze twee verhalen, is de aanvankelijke verbazing over de vooronderstellingen van mensen in machtsposities die later uitgroeide tot het stellen van vragen daarover. Mijn omgaan met mensen wier macht minder op ervaring en eigen denken en meer op gewoonte, hun functie of op positie berust, was aanvankelijk kinderlijk en boos maar werd meer zelfverzekerd en licht confronterend in recenter jaren. Tegenwoordig probeer ik ook mee te voelen en te denken met mensen die moeite hebben dit soort onbewuste vooropgezette ideeŽn ofwel blinde vlekken die in de praktijk niet meer werken te doorbreken.
 

  ^  
 

Bespreking van het verhaal

Dit deel nu even overslaan?

Beknopte beschrijvingen met betrekking tot de verhalen

Begrippen en symbolen
(beweeg de cursor over de link)

De vraag die gesteld kan worden is: 'Wat is de plaats in mijn dagelijks leven van moeders, vaders en van de onuitgesproken macht achter ideeŽn?'

Bij het benaderen van de wereld om mij heen pas ik het ACHTSTE beginpatroon toe.

fig.1: Rini Sips
Klik voor de geboortekaart
  1. Dat wil zeggen dat aanvankelijk mijn blik op de wereld zodanig is gekleurd dat ik eigenlijk alleen maar geÔnteresseerd ben als het kernachtig en praktisch genoeg is;
    Meer over dit beginpatroon is te vinden in ZZZ 5, waar de eerste fase beschreven is als: 'Als ik begin zoek ik eerst naar de kern van de dingen. In het begin negeer ik alles wat niet ter zake doet. Als ik de kern niet te pakken kan krijgen dan begin ik niet. Ik geniet van beginnen -- mits ik er uiteindelijk in kan geloven, mits het initiatief geloofwaardig is. Als ik er ook groeimogelijkheden in zie dan kan ik pas beginnen.'
    Het beoogde eindresultaat van dit beginpatroon is: het afgewerkte product uitstoten om de innerlijke ruimte vrij te maken, voortgang mogelijk te maken en zich hierna op ťťn enkel doel te kunnen richten;
  2. Vanaf het begin betrek ik de activiteit op mijn dwingende behoefte om te begrijpen. Feiten alleen zijn mij niet genoeg. Ik moet ze in mijn eigen kader plaatsen, ze integreren in mijn verhaal. 'Direct vanaf het begin is het routine dat ik voldoe aan mijn dwingende behoefte om het gedrag, de motieven en het denken van anderen invoelend te begrijpen', 'Direct en snel zoek ik het houvast van een gekaderde en routineuze aanpak' zijn mogelijke zinnen.
  3. Het ideaal dat mensen met dit beginpatroon vanaf het begin zoeken is in ZZZ 5 omschreven als: 'Ik hou van doelen en idealen die tastbaar zijn. Ze hoeven niet haalbaar te zijn, maar concreet te begrijpen. Ik kom tot doelstellingen gevoelsmatig, ik voel waar het heen moet, kan het niet eens benoemen, ik voel voor idealen. Ik heb geen moeite met overdragen van wat mijn eigen ideaal is. Mensen kunnen het van mijn gezicht aflezen, aan m'n enthousiasme of aan m'n ogen kunnen ze het zien. Op reis stel ik comfort op prijs, dat geeft mij houvast;
    Maar ik wil uiteindelijk mijn eigen ideaal bereiken.'
  4. 'Ik hou erg veel van de relatie tussen het denken van anderen en mijn denkkader', 'Ik heb een sterke binding met de eigen weg van andere mensen', 'Wat zeggen mensen over wat hen drijft, waar ze naar verlangen, hoe ze hun doel nastreven' zijn mogelijke zinnen.
     
  5. 'Met een mengeling van associŽren en zoeken benader ik de subjectiviteit en vanzelfsprekendheden achter denkwijzen.'

Omdat er geen verdere verwijzing meer volgt, eindigt deze reeks voor mij op dit punt.
 

  1. Beginnen vanuit de ASCENDANT die zich bevindt in het teken (filter of kleuring) SCHORPIOEN;
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  2. Van fase 1, via PLUTO in de 9e fase in het teken KREEFT,
     
     
     
     
     
     
  3. naar de 9e fase;
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  4. In het teken KREEFT. De volgende stap is het volgen van de verwijzing naar de planeet die het meest verwant is met Kreeft. Dat is de MAAN, eveneens in de negende fase, ook in Kreeft.
  5. Beide hemellichamen bevinden zich zo dicht bij elkaar dat hun identiteit voor mij niet duidelijk te onderscheiden is.
     
  1.   de Maan  MOEDERS die heel gevoelig en zorgzaam waren, een sterk associatief vermogen hadden, ook zeer gesteld waren op comfort en zekerheid, die probeerden te beredeneren, idealiseerden hun moederschap en hun kinderen. Ze hielden van andere landen en culturen.
  2. De verbinding tussen de Maan   en  Pluto:
    Mijn beide moeders waren, begreep ik later, onbewust sterk bepaald in de - in haar tijd heersende - maatschappelijk beperkende rol als echtgenote en als moeder. De moeders reageerden met dwangmaatregelen, met afwijzing of met ontkenning op hun gevoel van onmacht om bescherming te kunnen bieden. Op momenten dat niet voldoen werd aan haar verwachting van ideaal kind kon haar inherent gebrek aan begrip voor onze individualiteit tot een reactie van afwijzing leiden.
  3. Bovenstaande kan letterlijk naar mijzelf worden vertaald. Ik heb ontdekt dat ik een grote behoefte heb aan tederheid en warmte. Ik heb moeite om mijn eigen gevoelens toe te laten en ermee te werken. Ik ben een slecht leugenaar en tact is niet mijn sterkste kant.
    Nu leer ik anderen gemakkelijker aan te voelen en respons te geven. Ik wordt geleidelijk steeds meer alert op onuitgesproken argumenten, op signalen van macht als grondslag van redeneringen en theorieŽn.
     
  1. De MAAN bevindt zich in haar eigen teken KREEFT, in de 9e fase;
     
     
     
  2. PLUTO is in conjunctie met de MAAN verbonden. In dit geval loopt de Maan op tegen de planeet Pluto;
     
     
     
     
     
  3. Mijn eigen kant van de ervaringen, een stukje leerproces.
     
  1.   de Zon  De zon representeert aanvankelijk de vaderfiguur. Later verschuift dit naar het zelf uitdrukking geven aan je diepste wezen.
    De derde fase in het teken Steenbok is in ZZZ 5 omschreven als: 'Ik ben zelfstandig bij het verwerven van kennis. Ik beding zelfstandig mijn eigen condities. De kennissen die ik zoek zijn zelfstandig, degelijk en trouw aan zichzelf. Zij gaan ook rustig hun eigen weg. Ik ga vormelijk met kennissen om. Mijn kennis is betrouwbaar;
    Maar uiteindelijk zoek ik uitzonderlijke kennis, en buitengewone kennis(sen)'
    .
    Het voorbeeld dat mijn vaders mij hebben gegeven was: ga eerst informatie verzamelen, stel vragen, luister, merk verschillen op en relat(iv)eer, en stippel dan je eigen weg uit. De structurerende, strategische manier, het stapje voor stapje gaan, alleen en verantwoordelijk de haalbaarheid van zaken toetsend, zijn karakteristiek - vanuit mijn optiek - voor vaders. Zij benaderen informatieverwerving, nodig om overzicht te krijgen, op een afstandelijke, objectieve en rationele manier.
  2. De verbinding tussen  de Zon  en  Pluto:
    Ook mijn vader was maatschappelijk bepaald in zijn rol als echtgenoot en als vader. De vaders probeerden, in gevallen van twijfel, verwarring, bij onmacht, en als zij geconfronteerd werden met een tot wet verheven subjectieve werkelijkheid, communicatie, redelijkheid en feiten te gebruiken.
  3. Ook dit kan naar mijzelf worden vertaald. Ik heb ontdekt dat de ontkenning van mijn eigenheid lange tijd veel verwarring en twijfel heeft veroorzaakt. De behoefte mezelf te bewijzen en anderen onder druk te zetten getuigen niet van respect. Ik was gevoelig voor 'zo hoort het' en 'zo moet het' redeneringen en geef er nu de voorkeur aan om dingen zelf uit te zoeken. Ik stel zaken graag ter discussie door vragen te stellen. Ik probeer humor, spot, en nuchter redeneren in te zetten als ik twijfel of als verwarring en onbegrip dreigen.
    Het, als kind, ervaren van afwijzing en ontkenning en ervaren van gebrek aan begrip en gebrek aan respect werkt lang na. Pas later in het leven, na het overwinnen van twijfel en verwarring, kan verwerking en groei op het niveau van een bewust volwassene plaatsvinden.
     
  1. De ZON bevindt zich in het teken STEENBOK in de 3e fase;
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  2. PLUTO is in oppositie met de ZON verbonden. In dit geval verwijdert de Zon zich van de oppositie.
     
     
     
  3. Mijn eigen kant van de ervaringen, een stukje leerproces.
     
  ^  
 

Analyse en samenvatting

De oppositie geeft aan dat de twee zijden moeten leren tot een vorm van overbrugging te komen. In dit geval is dat, met behulp van de drie instrumenten MAAN, PLUTO en de ZON, het moeten combineren
- van de beide op de omgeving gerichte elementen: activiteit (omgevings-ruimte) en verschil (omgevings-tijd), vertegenwoordigd door fase 9 en de ZON en door fase 3;
- van de beide naar binnen gerichte elementen: waarde (eigen tijd) en context (eigen ruimte), door het teken STEENBOK en door de MAAN, PLUTO en het teken KREEFT, respectievelijk;
- in de drie vormen van activiteit: oproepen of maken - antwoorden of nemen - relateren of verwerken, vertegenwoordigd door de ZON, de MAAN, de tekens KREEFT en STEENBOK, door PLUTO en door fase 3 en fase 9 respectievelijk.
In feite worden alle vier de elementen, daarmee beide richtingen, en alle drie vormen van activiteit in dit groeiproces ingeschakeld. Het is een verschuiven van 'of' naar 'en' ten aanzien van de paren:

  • de behoefte aan houvast en zekerheid of / en het risico van onzekerheid,
  • subjectief voelen zonder verantwoordelijk te hoeven zijn of / en objectief afwegen vanuit een positie van verantwoordelijkheid,
  • warme nabijheid of / en koel afstand houden;
  • eenvoudige feitenkennis of / en wijsheid met diepere achtergrond,
  • relateren of / en begrijpen;
  • de omgevingswereld of / en de innerlijke context;

en ten aanzien van het drietal:

  • maken of / en doen of / en verwerken.

Een samenvattende omschrijving van dit proces zou kunnen zijn: 'Ik wil de starre theorieŽn, met hun irrationele kanten waaraan verwerping is gekoppeld, die mij in verwarring brengen aanvullen met een rustig afstandelijke en luchtige redenering, die met het subjectieve zowel in de onderliggende (on)machts- als in de gevoels-aspecten rekening houdt'.

We hebben gezien dat vanuit de Ascendant, direct bij het begin van iets nieuws, via de planeet Pluto, het perspectief wordt verplaatst naar de 9e fase. We zien dat de boven beschreven combinatie actief wordt na het gebruik van de Ascendant die gekleurd is door het teken Schorpioen. Aan de boven beschreven combinatie worden zo
- de beide ruimte-elementen activiteit en context toegevoegd,
vertegenwoordigd door ASCENDANT (fase 1) in SCHORPIOEN;
- met twee van de drie vormen van activiteit, te weten oproepen of maken en antwoorden of nemen aangevuld,
vertegenwoordigd door ASCENDANT (fase 1) in SCHORPIOEN;
- met de beide richtingen open en ervarend uitgebreid,
vertegenwoordigd door ASCENDANT (fase 1) in het teken SCHORPIOEN.
De samenvattende omschrijving kan nu worden aangevuld tot: 'Ik speel de rol van de zoeker die de wezenlijke bedoeling van ervaringen en denkwijzen, met inbegrip van hun irrationele en dwangmatige kanten, concreet wil begrijpen. En als het echt belangrijk voor mij is wil ik, door alle onmacht heen, twijfel en verwarring met wat humor relativeren in rustige zekerheid van het kennen van emoties en feiten, het ideaal van nabijheid verenigend met luchtige afstandelijkheid'.
 

  ^  
 

Stukjes van de puzzel van mijn leven

We hebben nu iets meer duidelijkheid over het belang van de combinatie van de drie capaciteiten die worden gesymboliseerd door Maan, Pluto en Zon. We hebben gezien dat die direct aan de ASCENDANT, mijn manier van in de wereld staan en mijn manier van beginnen, is verbonden. Deze combinatie van eigenschappen speelt dan ook, naar mijn mening, een centrale rol in mijn leven.
Maar dit is nog niet alles. Ik beschik over meer eigenschappen en de volgende vraag zal daarom moeten zijn: 'Staan er nog andere planeten in dynamische verbinding met deze combinatie?', gevolgd door 'Welke functies oefenen die planeten uit binnen mijn patroon van beginnen?'.