(Gezins)relaties. Verhaal #3: 'Het kwartet uit Rigoletto'.
Ik maak de tijd die nodig is om te verwerken.

  ^  
 

Het 'kwartet' uit de opera Rigoletto

In de winter van 1950/1951 gingen Jan en ik naar dansles. Ik was 15, mijn broer 18 jaar en moeder had besloten dat wij dansles zouden krijgen. Vader was vier jaar eerder overleden en de beide andere leden van ons gezin spelen in dit verhaal geen rol. Waarom wij naar dansles moesten is mij niet helemaal duidelijk, moeder vond waarschijnlijk dat het bij zijn en mijn opvoeding hoorde. Jan was niet iemand die vrijmoedig ergens alleen op af ging, hij was toen nogal verlegen. Dansles betekende mijn eerste verliefdheid, mijn eerste Carnavalsbal en mijn eerste echte bal. Dit was het jaar waarin mijn 'uitgaansleven' begon.
 

Of vader, die ik heel erg miste, van opera hield weet ik niet zeker. Ik geloof van wel. Hij noemde operazangers spottend 'openraamzangers' (vader was nogal nuchter en spotte graag met drama en romantiek). Vader en moeder gingen graag uit. Moeder hield veel van toneel, van muziek en opera, maar later was zij niet altijd in de gelegenheid om de gekozen voorstellingen in 'Concordia' te bezoeken. Als zij naar het theater kon gaan nam zij - na vader's dood en toen hij wat ouder was - altijd mijn broer mee. Als zij zelf niet kon mocht ik haar kaartje hebben en samen met mijn broer gaan.
Zo begon mijn uitgaansleven met dansles en beleefde ik korte tijd later mijn eerste opera.
 
Die eerste opera was Rigoletto (Giuseppe Verdi, 1851). We hadden een tekstboekje, maar wat kun je met een Italiaanse tekst terwijl er zo veel te zien en te horen en te verwerken is en onze kennis van Italiaans hooguit bestond uit een paar woorden uit bekende Napolitaanse liedjes of zo. 'Mamma mia.' Kortom: ik heb toen niet veel van het verhaal begrepen, vooral van het deel voor de pauze niet. Tijdens de pauze hebben we een beter plaatsje gezocht omdat we geen goed zicht op het toneel hadden, we zaten op het balkon helemaal vooraan rechts. Ook kochten we een glaasje limonade (afkomstig uit onze eigen limonadefabriek die moeder leidde). Daarna was er nog even gelegenheid om het programma en de tekst te bekijken, dat scheelde een klein beetje.
 

Rigoletto

Het verhaal van de opera: de gebochelde Rigoletto is als nar in dienst van de hertog van Mantua. Met zijn scherpe tong bevecht hij iedereen, ook de Hertog, die berucht is als verleider van alles wat vrouw is. Tegelijk steunt hij hem daar ook bij. De hertog heeft een jong meisje gezien en wil haar veroveren. Het blijkt de dochter van Rigoletto te zijn die altijd zorgvuldig verborgen was gehouden. Gilda wordt gekidnapt en verleid. Rigoletto laat haar zien hoe onbetrouwbaar de hertog is en huurt, in zijn machteloosheid, een moordenaar in. Gilda offert bewust haar leven voor dat van de hertog.
 

Van het deel na de pauze herinner ik mij twee scènes heel duidelijk. Natuurlijk de laatste, met het 'lijk' in een zak dat nog even zong voor zij echt stierf. Maar de meest fascinerende scène voor de opera zowel als, in dit verband de meest belangrijke voor mij, was 'het kwartet'. Links achter op het toneel stonden, op een soort loggia, de vrouwenjager met zijn liefje, vooraan, rechts van het midden, de wraakzuchtige Rigoletto, en rechts, achter een houten bosje, zijn door haar geliefde verraden dochter Gilda. Die vier mensen, ieder met totaal verschillende zaken bezig, zongen gelijktijdig ieder iets anders dat onwaarschijnlijk mooi harmonieerde in het kwartet "Bella figlia del' amore". Ik heb sindsdien meerdere opera's gezien en mijn kennis van het Italiaans is een beetje uitgebreid, maar deze scène is me vooral heel sterk bijgebleven. Ik had toendertijd niet in de gaten dat het zo belangrijk voor mij was dat ik al die details zou onthouden.
 
  ^  
 

Paralellen met de gezinssituatie

Terugkijkend op de situatie in het verhaal en naar mijn positie in ons gezin toendertijd, merk ik een vreemde overeenkomst op. Achteraf interpreterend vond ik mijn situatie even onbegrijpelijk als ik meende dat hij voor Gilda was. Goedgelovig, romantisch en nog onwetend als een kind, mist zij de levenservaring om zichzelf te kunnen beschermen en is zij nog afhankelijk van haar vader die niet in staat is haar te beschermen.
Rigoletto, zowel vader als moeder voor Gilda, heeft zijn dochter altijd veilig voor de wereld verborgen gehouden en wordt redeloos woedend als zijn geheim is ontdekt.
De hertog van Mantua, de verwende heerser, veroveraar en profiteur, ontvoert en verleidt haar. Ik ben geneigd zowel de hertog als Rigoletto vooral als machtsfiguren te zien en de wraak van Rigoletto als een machtreactie op machteloosheid.
Maddalena, "Bella figlia del' amore", het mooie meisje van liefde, het liefje van de hertog, die het spel doorheeft en weet wat lieve woordjes waard zijn.

Mijn eigen verhaal heeft, net als de opera, vier hoofdrollen: zowel moeder als broer Jan afwisselend hun eigen en de vaderrol uitoefenend, mijn afwezige vader, en ikzelf in een verwarde en eenzame situatie. Vader was gestorven toen ik elf jaar was en moeder moest zijn rol overnemen. In die tijd was ik erg boos op moeder en wij maakten elkaar het leven zuur. Jan kreeg voortijdig macht als vaderlijke autoriteit zonder dat hij over ervaring beschikte en ik verzette me vinnig als hij al te bazig werd en extreem dwingend. Ik ervoer moeder en Jan alsof zij een blok tegen mij vormden toen zij besluiten voor mij namen zonder die met mij te bespreken. De vergelijking met het kwartet, de vier mensen in de opera Rigoletto, gaat natuurlijk aan vele kanten mank. De overeenkomst zit hem, naar mijn gevoel, in de situatie: vier personen die niet allemaal eenduidige rollen speelden. Ik begreep toen absoluut niet hoe vader zo kalm en ogenschijnlijk zonder verzet had kunnen sterven en mij alleen laten met moeder. Ik verlangde meestal tevergeefs naar haar meegevoel en voelde me dan erg in de steek gelaten. Met dit drama op het toneel werd mijn geestelijke horizon een beetje ruimer.
 

  ^  
 

Wat doe ik er nu mee? Ik maak de tijd die nodig is om te verwerken!

De vorige keer, in Zine #7, heb ik gesproken over de plaats van de drievoudige combinatie van elementen door de oppositie van de Zon met Pluto, die onverbrekelijk met de Maan is verbonden, in mijn patroon van beginnen. De vraag kwam op of daar meer eigenschappen bij waren betrokken. We vragen ons deze keer af: 'Met welke andere planeten bestaan er dynamische verbindingen?' en 'Welke plaats nemen die planeten in binnen mijn patroon van beginnen?'.

Bovenstaand verhaal voegt inderdaad aan de gegevens van de vorige verhalen nieuwe onderwerpen toe. Waar het nu om lijkt te gaan is

  1. het op een emotionele manier ervaren van autoriteit en verantwoordelijkheid,
  2. de behoefte aan inzicht in en verwerking van ervaringen,
  3. boosheid en fel verzet tegen dwang of overmacht,
  4. en de behoefte aan verbondenheid door de uitwisseling van ervaringen.
     
  ^  

Bespreking van het verhaal

Dit deel nu even overslaan?

Beknopte beschrijving naar aanleiding van het verhaal

Informatie over begrippen en symbolen (beweeg de cursor over de link)

Naar aanleiding van dit verhaal wil ik eens kijken naar andere hulpmiddelen die ik tot mijn beschikking heb voor zover die rechtstreeks bij de eerder beschreven conjunctie en oppositie zijn betrokken.

 

Omdat de Zon zich in Steenbok bevindt en de planeet Saturnus speciaal met dat teken is verbonden, is Saturnus belangrijk in mijn geboortekaart. Hij heeft een vooral in het bepalen van de tijd maar ook in emotionele en sociale zaken beslissende rol.
 

fig.1: Rini Sips
Klik voor de geboortekaart
  1. Het vermogen om autoriteit te ervaren en verantwoordelijk te zijn is, gekleurd door sociale acceptatie, actief op het terrein van de emotionele geborgenheid, in de eigen familiekring. 'Ik ben bang om buitengesloten te worden', 'Ik voel me fundamenteel niet veilig en geborgen zolang er geen gelijkwaardigheid is, als mijn gevoelens niet worden gerespecteerd'.
    De geborgenheid die mensen met dit beginpatroon vanaf het begin zoeken is in Zine #5 omschreven als: 'Ik zoek geborgenheid in het uitzonderlijke. Ik voel me niet veilig en geborgen als er geen gelijkwaardigheid is, als mijn uniekzijn niet wordt geaccepteerd. In mijn onderneming overschrijd ik grenzen. Ik heb een uitzonderlijke onderneming. Wat ik onderneem is uniek;
    En uiteindelijk zal het tot een oplossing leiden, vluchtig zijn. Het ervaren van het geheel geeft mij uiteindelijk geborgenheid'
    .
  2. Terwijl de Zon, symbool voor de vader, in de derde fase 'een beetje weg is', verschuift het perspectief via Saturnus, de verantwoordelijkheid, naar de 4e fase 'naar moeder thuis'. Een verschuiving van verantwoordelijkheid en van de vaderrol.
  3. Aan de autoriteit van moeder viel niet te ontkomen.
     
     
  4. Zie hieronder.
     
  1. De planeet SATURNUS, in de 4e fase en WATERMAN, maakt aspecten
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  2. met de ZON in het teken STEENBOK in de 3e fase, halfsext verbonden;
     
  3. met PLUTO en de MAAN in KREEFT in de 9e fase, inconjunct verbonden;
  4. en ook met Uranus in Ram in de 6e fase, sextiel verbonden.
     
  1. De behoefte aan of het vermogen tot inzicht in hoe mechanismen (maatschappelijke/ culturele/ beschavings/ mode/ rechten/ conventies/ ontwikkelings/ technische/ electronische) in de praktijk werken.
    Het werk dat mensen met dit beginpatroon vanaf het begin zoeken is in Zine #5 omschreven als: 'Ik werk op een praktische manier, ik werk hard. Ik wil werk waarin ik eigen initiatieven kan ontplooien. Ik werk graag alleen, ik wil bij mijn werk niet gebonden zijn door veel afspraken;
    Eindvoorwaarde is dat ik zelf kan bepalen of ik mijn werk uiteindelijk afmaak. Dan maak ik het ook beslist af'
    .
  2. De twee vierkanten op de oppositie vormen een 'hoogspannings' motor van inzicht zoeken door het analyseren van de gegevens: 'Ik probeer steeds opnieuw de praktische toepassing van mogelijkheden uit', 'Mijn zintuigen verschaffen mij inzicht in hoe het werkt', met andere woorden: typisch een doe-het-zelver. De opleiding tot recensent, mijn ervaring op dat terrein en belangstelling voor de werking van de psyche hebben op den duur vruchten afgeworpen [ noot ].
  3. Bang dat het niet haalbaar is? Als ik me bewust ben van het belang van iets zal ik het steeds opnieuw op telkens andere manieren proberen tot het werkt.
     
  1. De planeet URANUS, in de 6e fase in RAM, maakt aspecten met
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  2. de Zon in Steenbok in de 3e fase, vierkant verbonden,
    en met Pluto in Kreeft in de 9e fase, vierkant verbonden;
     
     
     
     
  3. met Saturnus in Waterman in de 4e fase, sextiel verbonden.
     
  1. Mijn behoefte om energie en boosheid te stoppen in het op de achtergrond verwerken van alle mogelijkheden teneinde ze los te kunnen laten.
    De oplossing die mensen met dit beginpatroon vanaf het begin zoeken is in Zine #5 omschreven als: 'Ik beëindig zaken op een harmonieuze manier. Ik laat op een afwachtende manier los. Ik zoek diplomatieke oplossingen. Als ik loslaat zoek ik eerst naar een andere weg, zoek ik eerst naar een alternatief;
    Maar uiteindelijk laat ik op een kernachtige en praktische manier los. Deze oplossing moet bij voorbaat mogelijk zijn'
    .
  2. Hier beschik ik over een alternatieve bron van energie of van problemen maken. Of is het een behoefte om energie te stoppen in het oplossen van problemen? In alle gevallen moeten problemen worden gemaakt voor ze kunnen worden opgelost. 'Op de achtergrond of 's avonds blaas ik stoom af en voer geblokkeerde reacties van gevoelens af';
  3. Vertrouwd of geïrriteerd, het zijn vriendelijke en empathische eigenschappen;
     
      
  4. Een zachtaardige, min of meer ontspannende eigenschap, die iemand kan doen veronderstellen dat lief zijn en toegeven wel tot het juiste resultaat moeten leiden. Ik kijk graag naar drama en expressie zoals in opera.
     
  1. MARS, in de 12e fase en WEEGSCHAAL, maakt aspecten met
     
     
     
     
     
     
     
  2. de Maan in Kreeft in de 9e fase vierkant verbonden;
     
     
     
     
  3. met Jupiter in Schorpioen in de 1e fase, halfsext verbonden en met NEPTUNUS in MAAGD in de 11e fase, halfsext verbonden;
  4. en ook met VENUS (primair) in WATERMAN in de 4e fase, driehoek verbonden.
     
  1. Mijn behoefte aan ontwikkeling en vermogen tot herstel is direct vanaf het begin, bij het zoeken naar de kern van de dingen, beschikbaar. 'Iedere morgen is weer een nieuw verhaal', 'Ik begin steeds enthousiast als ik een kernachtig doel heb', 'Ik heb een absoluut geloof in mijn zintuigen'.
    De manier waarop mensen met dit beginpatroon beginnen is in Zine #5 omschreven als: 'Als ik begin zoek ik eerst naar de kern van de dingen. In het begin negeer ik alles wat niet ter zake doet. Als ik de kern niet te pakken kan krijgen dan begin ik niet. Ik geniet van beginnen;
    Mits ik er uiteindelijk in kan geloven, mits het initiatief geloofwaardig is. Als ik er ook groeimogelijkheden in zie dan kan ik pas beginnen'.
  2. 'Vanzelfsprekend hou ik erg veel van de intens dramatische en muzikale verbeelding van een goed verhaal. Daarom ontspant opera mij'.
  3. Vertrouwd of geïrriteerd: 'Is het wel geschikt om enthousiast naar buiten te brengen of toe te laten?'.
  4. 'Pas ik, met mijn mogelijkheden en behoeften, wel in de behoeften en mogelijkheden van deze omgeving?'. Activerend en stimulerend hulpmiddel, als de tijd daarvoor rijp is.
     
  1. JUPITER, in de 1e fase en SCHORPIOEN, maakt aspecten
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
     
  2. met Pluto en met de Maan in Kreeft in de 9e fase, driehoek verbonden;
     
  3. met Mars in Weegschaal in de 12e fase, halfsext verbonden;
  4. en met Neptunus in Maagd in de 11e fase, sextiel verbonden.
     
  ^  
 

Zijn dit nu alle stukjes van de puzzel?

Misschien vraagt U zich af wanneer onze vermogens tot communicatie en het verzamelen van kennis aan de orde zullen komen. De meer directe relaties van planeten met de oppositie tussen Zon en Pluto en met de Maan zijn vermeld. De enige planeet die niet direct bij dit alles was betrokken is Mercurius. Deze planeet van communicatie en handel is in samenstand verbonden met Venus en zo staan ze beiden vierkant met de Ascendant. Dit onderwerp zal een volgende keer zeker aan de orde komen.