We weten niet of Jacobus in Spanje heeft gepredikt. Het
is niet onmogelijk maar we weten het niet. De Spaanse monnik Beatus maakt
er in de achtste eeuw melding van. Maar of hij in Santiago begraven is??
Oude bronnen vermelden dat de stoffelijke resten van Jacobus onder keizer
Justinianus (6e eeuw) zijn overgebracht naar Egypte. In de 8e eeuw toen
Arabieren Egypte veroverden zouden monnikken met de relieken naar Spanje
zijn gevlucht naar het rijk van de christelijke Visigoten. Er is een inscriptie
bekend over de relieken in de Visigothische kathedraal van Merida, waarbij
ook Jacobus wordt genoemd. Vandaar zouden de relieken na het oprukken
van de Moren naar het christelijk Noord Westen gebracht zijn. (zie verder:
Mireille Madou: het verhaal van de heilige Jacobus,uitgeverij
Conserve) .
Bisschop Theodemir heeft inderdaad bestaan want zijn graf is onder de
kathedraal aangetroffen.
En ook is zeker dat vrij snel na de ontdekking van het graf de bisschopszetel van Iria is verplaatst naar Santiago. Ook is het wel zeker dat de verering van Jacobus krachtig bevorderd is door de vorsten van het koninkrijk Asturië en dat die verering een belangrijke rol heeft gespeeld in de strijd tegen de Moren (mohammedanen) die heel Spanje in hun macht hadden. Alleen in het uiterste Noorden bestond nog een christelijk rijk Asturië. 'Sancte Jacobe' werd de strijdkreet en er ontstonden talloze legendes over de rol van Jacobus als 'matamoros' (morendoder) bij verschillende veldslagen. Jacobus werd de patroon van de 'reconquista' , de herovering van Spanje door de christelijke vorsten, De gedachte aan bescherming van Jacobus wakkerde de strijdlust aan. Ook heeft het graf van een apostel het aanzien van de aanvankelijk vrij onaanzienlijke christelijke rijkjes in het Noorden versterkt. In de middeleeuwen waren relikwieën belangrijk, steden wedijverden met elkaar om de belangrijkste relikwieën, want die waren middelpunt van grote stromen pelgrims. En natuurlijk staat ook in het geval van Santiago de kathedraal op een plek die in de voor-christelijke tijden al een sacrale functie speelde.
Het is dus niet één factor maar een complex van factoren dat Santiago tot zo'n belangrijke bedevaartsplaats maakte: de middeleeuwse godsdienstigheid waarin relikwieënverering een belangrijke rol speelde, het aanzien van het bisdom en koninkrijk én de strijd tegen de Moren. Ook meer hedendaagse factoren spelen een rol: De partij van Franco riep in de Spaanse burgeroorlog de hulp van Jacobus in en verhief hem tot patroon van heel Spanje, en de Europese Commissie verklaarde heel de weg naar Santiago ( de camino) tot Europees erfgoed en stelt miljoenen euro's beschikbaar voor het onderhoud van de camino en haar monumenten.
