ANDERE PREKEN EN MEDITATIE’S

ANDERE PREKEN EN MEDITATIE’S

OP BASIS VAN EEN PREEK VAN TIM KELLER OVER 1 PETRUS 1:18-2:3, BEWERKT DOOR HENK JAN KAMSTEEG

Tim Keller: Groeien naar volwassenheid

Veel mensen - gelovigen en ongelovigen - vragen zich af wat eigenlijk het gevolg is van wedergeboorte. Het antwoord is: geestelijke groei. Bij ‘wedergeboorte’ denk je onwillekeurig aan de geboorte van een baby. Er komt geen volwassen mens op aarde. De baby moet nog groeien. Zo ook na de wedergeboorte: je kunt enorme geestelijke groei verwachten. Enorm inderdaad: van baby tot volwassene. Denk daarom niet gering over het effect van wedergeboorte. Er wordt niet hier en daar wat aan je karakter geschaafd, er ontstaat een totaal nieuw perspectief.

Ken je Disney’s The Lion King? Daarin kijkt koning Mustafa naar zijn zoon, kroonprins Simba. En hij ziet in de toekomst. ,,Simba", zegt hij, ,,je bent zoveel meer dan wat je nu bent." Dat is het! We zijn nog maar een schaduw van wat we kunnen worden. Het is net als met een eitje dat nog niet bevrucht is. Je weet dat er geweldige mogelijkheden in zitten. Maar je weet ook dat er dan wel eerst zaad aan te pas moet komen. In ons geval: Goddelijk zaad. Daarna wil je gaan groeien. In genade. Uit liefde. Omdat je bent gered...Groei: van binnenuit.Op welke manier? Uit de tekst blijkt in de eerste plaats dat geestelijke groei van binnenuit komt: ’Door aan de waarheid gehoor te geven hebt u uw hart gereinigd en is oprechte onderlinge liefde mogelijk geworden’ (vers 22). Reiniging van je hart is een gevolg van wedergeboorte. In het Grieks staat dat we onze ziel, onze psyche, ons geestelijk centrum reinigen. Het gaat om de kern van je bestaan. Van daaruit vloeit nieuw leven voort. Dat is kernmerkend voor christelijk geloof. Verandering van binnenuit maakt duidelijk dat er groot verschil bestaat tussen a) organische groei vanuit een veranderd hart en b) een moralistische en mechanische verandering in uiterlijkheden..Denk aan een stapel stenen. Als je er andere stenen bijgooit, groeit de stapel. Ook dan gebruiken we het woord ‘groeien’. Maar in feite gaat het om opstapelen. Denk nu aan een tulpenbol. We stoppen haar in de grond en na verloop van tijd groeit er een tulp uit. Het verschil tussen het eerste en tweede ‘groeien’ is gigantisch. De kunstig samengestelde tulp is onvergelijkbaar veel mooier dan de stapel stenen.. .Zo ook de mens. Iemand kan door en door godsdienstig zijn: grote Schriftkennis, veel goede daden, een indrukwekkend religieus curriculum vitae. Maar dat alles maakt hem nog geen nieuw mens. Een nieuw mens word je alleen van binnenuit. Zie je het verschil? Moraliteit die niet voortvloeit uit een veranderd hart is als een sneeuwvlok: mooi en intrigerend, maar tegelijk ijskoud. Want wie gaat nu graag om met moralisten? .God wil daarentegen niet slechts hier en daar wat aan je gedrag verbeteren. Hij wil je helemaal. Bedenk dat als je serieus overweegt je bij de kerk te voegen...Groei: geleidelijk.De tekst leert ons in de tweede plaats dat geestelijke groei geleidelijk plaatsvindt. Je begint altijd als een baby, of je nu intelligent bent of niet, oud of jong. Je bent per definitie voorbestemd om te groeien. Wil je dat niet, dan ben je net als een ingevroren embryo..Het geloof dat je als baby begint, heeft heel wat consequenties. Ik noem er nu twee. .Baby’s groeien op in een gezin. Zonder gezin kunnen ze niet overleven. Een tweejarig kind kan nu eenmaal niet op kamers wonen. Wij, westerse, individualistische mensen denken echter alles wel alleen aan te kunnen. De Bijbel daarentegen leert dat verbondenheid met andere gelovigen, het lichaam van Christus, absolute noodzaak is. De gemeente is jouw gezin..Een volgende consequentie is dat je geduld nodig hebt. Moeilijk, want kleine kinderen zijn juist ongeduldig. Ze willen steeds iets bijzonders en ze willen dat nu! Wij zijn in feite net zo. We zoeken het spectaculaire. Kijk je wel eens naar Discovery Channel? Dan ken je zonder twijfel Steve Irwin, de Crocodile Hunter. De Australiër is altijd op zoek naar krokodillen en slangen. Maar wat maakt hem nou zo bijzonder? De manier waarop hij ze ons laat zien! Hij zegt niet droogjes: ,,Kijk eens, hier hebben we een krokodil." Nee, opgetogen roept hij: ,,Wauw! Zie je dat? Wat een enorm beest! Wat een tanden!" Maar bij geestelijke groei moeten we geduldig zijn en niet onmiddellijk allerlei spectaculairs willen. Het duurt lang voordat je spiritueel volwassen bent. Een kind begint ook niet met het lezen van Shakespeare. ..De tekenen: gereinigd.Onze tekst leert vervolgens hoe je kunt zien dat iemand geestelijk groeit: ’Nu gij uw zielen door gehoorzaamheid aan de waarheid gereinigd hebt tot ongeveinsde broederliefde’ (vers 22; vert. NGB). De twee hier genoemde bewijzen kom je vaker in de Bijbel tegen: a) reiniging van de ziel en b) liefde voor andere christenen..Gereinigd… Let op de voltooid verleden tijd: ’U hebt uw zielen gereinigd door gehoorzaamheid aan de waarheid’. Het is dus al gebeurd. Maar hoe kan dat? Wie durft nu te beweren dat hij zonder zonden is? ‘Gereinigd zijn’ betekent toch niet anders dan heilig, puur en volledig aanvaard door God? En we weten toch dat Johannes waarschuwt dat ’als wij zeggen dat wij geen zonden hebben, wij onszelf misleiden en de waarheid niet in ons is’ (1 Joh. 1:8). Ik gereinigd? Kom nou!.Maar kijk nu eens waarom Paulus er tegenover de gelovigen in Efeze van uitgaat dat hij te maken heeft met wedergeboren mensen: ’Ik heb gehoord van uw geloof in de Heer Jezus en van uw liefde voor allen die God toebehoren. Daarom dank ik God onophoudelijk voor u’ (Ef. 1:15,16). Hij ziet twee dingen bij die kerk: Geloof in de Here Jezus en liefde tot alle heiligen. .Elders zegt hij hetzelfde: ’In onze gebeden brengen wij God, de Vader van onze Heer Jezus Christus, altijd dank voor u. Want wij hebben gehoord van uw geloof in Christus Jezus en van uw liefde voor allen die God toebehoren (Col. 1:3,4). En vervolgens: ’Uw geloof en uw liefde steunen op de hoop die voor uw is weggelegd in de hemel. Daarvan hebt u het eerst gehoord toen het Evangelie, de boodschap (prediking) van de waarheid, bij u verkondigd werd’ (vers 5)..De verkondiging (prediking) van de waarheid! Daarover heeft ook Petrus het kennelijk in onze tekst. We hebben het Woord van de waarheid al gekregen. We hebben het Evangelie al ontvangen. Vandaar die reiniging: als je het Evangelie gelooft, krijg je diep van binnen de zekerheid dat je aanvaard bent, volledig vergeven, gereinigd, schoon gemaakt, heilig voor God...De betekenis van dit bewijs van wedergeboorte valt extra op als je beseft wat Petrus hier allemaal niet zegt. Wedergeboren mensen zullen bijvoorbeeld hun ouders eren, seksueel trouw zijn en de waarheid spreken. Maar Petrus zwijgt daarover. Waarom? Omdat dit nog geen onderscheid maakt met religieuze en moralistische mensen, die dat immers ook wel doen. Kijk maar naar de Farizeeërs. Zij hielden zich uitstekend aan de geboden. Petrus heeft het hier echter over bewijzen van organische groei die alleen door wedergeboorte kunnen worden geleverd..Wettische en wedergeboren mensen doen inderdaad veel dingen hetzelfde. Daarom noemt Petrus hier twee zaken die alleen bij wedergeboorte plaatsvinden. Test jezelf dus maar eens. Heb jij je het Evangelie eigen gemaakt? Geloof je dat je vergeven en met huid en haar aanvaard bent? Of redeneer je nog als alle religieuze mensen: ‘Ik doe mijn best om alle geboden te gehoorzamen. Daarom hoef ik mijzelf niet te schamen, zullen anderen mij respecteren en zal God mij zegenen.’ Met andere woorden: Stapel je nog steeds de ene steen op de andere?.In dat geval zul je altijd blijven twijfelen. Diep van binnen weet je namelijk heel goed dat je allerminst zuiver en heilig bent. En dus ga je nog harder aan de slag. Je doet je best je behoud bij God te verdienen om je innerlijke onzekerheid weg te werken. Maar het lukt niet. Het lukt nooit. En intussen stoot je anderen af. Natuurlijk doe je dat, want jij spant je in, anderen niet. Daarom ga je neerkijken op je buurman en je collega. Je voelt je superieur. Gemeten aan je eigen maatstaven ben jij o.k., anderen niet. .Wedergeboren mensen leven anders. Zij weten dat ze door God zijn aanvaard, louter omdat Christus in hun plaats ging staan. Dat geloof verandert hun leven. Hun geluk hangt niet meer af van de goedkeuring van anderen. Ze zijn niet langer bang voor God. Ze accepteren zichzelf. Hun reiniging is immers al verdiend. Voltooid verleden tijd. De bekende Britse prediker Martyn Lloyd-Jones (1899-1981) zegt over onze tekst: ,,Ik aarzel niet Petrus" woorden als volgt uit te leggen. Wanneer u niet zeker bent van de vergeving van uw zonden, dan is dat op zichzelf al een zonde.".Ik wil dat onderstrepen. Sommige mensen vinden het maar hoogmoedig te geloven dat zij al gereinigd en geheiligd zijn. Schijnbaar nederig zeggen zij: "Ik zou niet durven beweren dat mijn zonden vergeven zijn. Daarvoor ben ik te slecht." Maar weet je: wie niet vertrouwt op het bloed van Christus, verwerpt het Evangelie. ..De tekenen: liefde.Het tweede teken van wedergeboorte is liefde voor de broederschap. Maar is die liefde dan niet vanzelfsprekend? Christenen moeten toch alle mensen liefhebben? Ja, maar dat staat hier niet. Want opnieuw: juist liefde voor medechristenen vormt een bewijs van wedergeboorte..In de brief aan de Efeziërs ziet Paulus liefde voor alle heiligen. Dat woordje ‘alle’ is belangrijk. Ga maar na. Misschien was je vroeger geen christen. Je kon waarschijnlijk best overweg met mensen van allerlei slag. Oppervlakkig gezien althans. Maar hoe diep zat die vriendelijkheid? Als Nederlander ging je vriendelijk om met Turken. Je vond hen misschien wat vreemd, maar vooruit. Maar als je weer thuis was, samen met je ‘soortgenoten’, lachte je meewarig om ‘die Turken’. Die houding vloeide voort uit het feit dat ‘bloed dikker is dan water’: als het erop aankomt, brengen afkomst, klasse en ras scheiding voort..Wedergeboorte verandert dat. Als je nu in een andere cultuur christenen ontmoet, voel je je onmiddellijk tot hen aangetrokken. In Handelingen 9 zegt God tegen Ananias: "Er is een nieuwe bekeerling in de stad: Saulus van Tarsus. Zoek hem op. Hij is in het huis van Judas in De Rechte Straat." Natuurlijk reageert Ananias dan ontstelt: "Heer, weet U wel wie die man is? Hij vermoordt christenen. Kijk eens naar z’n antecedenten. Als hij al christen is geworden, wil ik hem niet in m’n kerk hebben." .Wat antwoordt God? "Ananias, doe nu maar wat Ik zeg." En wat lezen we dan? Ananias komt bij Saulus en zegt: ,,Broeder, Saulus." Bewijs van wedergeboorte...De middelen: het Grote Verhaal.Welke middelen zijn er om geestelijk te groeien? Opnieuw gaat het om twee dingen: a) Onthoud het Verhaal en b) proef het Woord..Let op de verzen 8 en 9: [i]’Uit dit zinloze bestaan, dat u van uw voorouders hebt gekregen, bent u niet vrijgekocht met iets dat vergaat, met zilver of met goud, maar met het kostbare bloed van Christus, het Lam zonder smet of gebrek.’[i]."Dat u van uw voorouders hebt gekregen" Interessant! Wij geloven graag dat we zelfstandig kiezen voor wie we nu zijn. We vergeten maar al te gemakkelijk dat we sterk beïnvloed zijn door gezin en cultuur. Zeg je dat dit niet voor jou geldt? Wil jij juist anders zijn dan het milieu waaruit je voortkomt? Maar die anti-houding wordt dan toch ook bepaald door je verleden? Weet je, Petrus wijst ons een betere weg om in de vrijheid te komen..Ik zag onlangs een actualiteitenprogramma waarin een zekere Jaheel Denor werd geïnterviewd, een overlevende van Auschwitz, die in 1961 in Israël getuigd had in de rechtszaak tegen Adolf Eichmann. In dat nieuwsprogramma liet men Denor het filmfragment zien waarin hij de rechtszaal binnenkwam en voor het eerst sinds jaren Eichmann weer zag. Uit de beelden bleek dat Denor volledig instortte. De interviewer vroeg hem waardoor hij indertijd bijna flauwviel. Door haat? Angst misschien? ,,Nee", zei Denor, ,,toen ik Eichmann daar zag zitten, realiseerde ik me dat de man geen duivel was, noch supermens. Ik zag een heel gewoon mens, zoals u en ik. En toen werd ik plotseling bang voor mezelf. Ik begreep dat ik net als Eichmann in staat zou zijn verschrikkelijke dingen te doen.".Zo is het inderdaad. Denk niet dat Eichmann op een kwade dag zei: "Kom, nu word ik een duivels persoon." Welnee, de omstandigheden gaven hem daartoe de kans. In zekere zin overkwam het hem, ,,van uw voorouders gekregen." En Denor? Toen hij in z’n eigen ziel keek, riep hij als het ware hetzelfde als Paulus in Romeinen 7: [i]"Wie zal mij verlossen van het lichaam van de dood?"[i] ..Gelukkig is er bevrijding mogelijk. We zijn vrijgekocht. In het Grieks wordt een begrip gebruikt dat doelt op het betalen van een losprijs voor een gevangene. De losprijs om ons vrij te kopen, was Christus’ bloed. We zaten gevangen in zonde en dood. Alleen Jezus Christus kon ons vrij krijgen. En Hij deed het. Hij ging in onze plaats staan. Al de krachten die ons te pakken wilden nemen, stortten zich toen op Hem. Maak je dat eigen. Laat dat tot je doordringen. En je zult veranderen..Ik was eens in een McDonald’s. Daar verwacht je _ het woord fastfood zegt het al _ dat je snel je eten krijgt. Maar het duurde een eeuwigheid voordat ik werd geholpen. De vrouw achter de kassa had voor elke klant wel tien minuten nodig. Ze maakte de ene fout na de andere. Ik werd er gek van. En ik wachtte maar. Het probleem was dat ze nauwelijks Engels sprak. Ik werd boos: op haar en op de mensen die haar hadden aangenomen..Die ochtend had ik stille tijd gehouden. Ik herinnerde me een passage die ik had gelezen: ’Daarom zult gij de vreemdeling liefde bewijzen, want vreemdelingen zijt zij geweest in het land Egypte, maar Ik verloste u daaruit.’ Let nu op! Religiositeit gebruikt alleen het eerste deel van de tekst: ‘Wees aardig voor buitenlanders!’ Dat had ik mezelf kunnen voorhouden in die lange rij wachtenden: ‘God wil dat je aardig bent tegen immigranten. Niet boos worden! Niet boos worden!’.Maar ik herinnerde me gelukkig ook het tweede deel van die tekst. En dus zei ik tegen mezelf: ‘Weet je, Tim, je bent zelf ook een immigrant en buitenstaander geweest. Denk je dat God jou zo goed kan verstaan? Alleen door het bloed van Christus ben je uit Egypte bevrijd.’ Toen ik dat bedacht, kon ik die caissiere wel zoenen. Zo werkt geestelijke groei. Het gaat niet om het blind volgen van de geboden. Het gaat om het Verhaal van Jezus. En jij maakt deel uit van dat verhaal. Want je bent vrijgekocht...De middelen: proef het Woord.Door het Woord te proeven kun je steeds weer teruggaan naar het Grote Verhaal van Jezus Christus: ’En verlangt als pasgeboren kinderen naar de redelijke, onvervalste melk, opdat gij daardoor mag opwassen tot zaligheid, indien gij geproefd hebt, dat de Here goedertieren is.’ In het Grieks staat er: ‘Proef de pure melk van het Woord.’ Nu hadden de mensen tegen wie Petrus het heeft al ervaren dat de Here goed is. ‘Om die goedheid op je te laten inwerken’, zegt Petrus, ‘moet je steeds opnieuw teruggaan naar het Woord. Herinner je elke keer weer Gods genade. Onthoud dat je zelf een gevangene was, maar dat Christus je heeft bevrijd.’.Volsta daarom niet met ijverig je best doen om te veranderen. Geen misverstand: ik zeg niet dat je niet je best moet doen. Maar volst‡ er niet mee. Wil je iemand een klap verkopen omdat hij je heeft beledigd? Vraag je dan eerst af waarom je zo boos bent. Vind je goedkeuring van mensen dan zo ontzettend belangrijk? Ben je misschien vergeten dat God je allang heeft aanvaard? Als je je dat weer herinnert, kun je _ zoals Petrus zegt - ’alle kwaadwilligheid, alle bedrog, huichelarij, afgunst en alle kwaadsprekerij afleggen.’ .Begrijp je het nu? Het voornaamste middel om geestelijk te groeien is de herinnering aan het Grote Verhaal. Dat Grote Verhaal overbrugt de kloof die ontstaat als we elk alleen ons eigen verhaal maar belangrijk vinden. Het Grote Verhaal brengt gelovigen bij elkaar. Want weet je, ik ben christen en pas in de tweede plaats Tim Keller. Ik ben christen en dan pas blank. Ik ben christen en vervolgens pas Amerikaan. Zo werkt de Heilige Geest..Proef dat de HEERE goed is. En je zult nooit meer dezelfde zijn...

Tim Keller is predikant van de Redeemer Presbyterian Church in New York. Voorheen was hij hoogleraar praktische theologie aan Westminster Seminary in Philadelphia.