Title

De Meije

Dat de Meije bij Zwammerdam in de Oude Rijn uitmondt is duidelijk, maar waar ontspringt dit aloude veenriviertje? Je zou het kunnen zien als een oude bedding van één van de vele meanders van de Rijn in het uitgestrekte veengebied, wat nu zo'n beetje het Groene hart is. Veel van die beddingen zijn opgedroogd en vormen nu als gevolg van de inversie kleiruggen in het landschap, maar de Meije bleef zijn functie als waterloop vervullen. Het is een voortzetting van de Linschotenstroom, die uit de Betuwe komend, de Lek kruiste en daarna ongeveer de loop volgde van de tegenwoordige Hollandse IJssel tot even voor Montfoort en vervolgens via Linschoten naar Woerden liep. Daar liep hij een stukje mee met de Oude Rijn om te eindigen als wat nu de Meije is.

De Meije is nog in het landschap te herkennen vanaf het punt waar de Middelwetering, die vroeger de Oude Grecht heette en de Nieuwe Grecht bij elkaar komen. Eigenlijk is die nieuwe Grecht voor een groot deel langs de Meije aangelegd. Daarom ziet hij er ook niet uit als een kanaal, wat het dus wel is. Na een paar slingers, die op de topografische kaart nog in het slotenpatroon te herkennen zijn, komen we op het punt waar vroeger het dorpje Mi gelegen moet hebben. Vandaar is de Oude Meije weer duidelijk zichtbaar. Tussen de proefboerderij en De Kievit verliezen we hem weer even uit het oog, maar grappig genoeg is het daar de gemeentegrens die nog de oude rivierloop volgt. Vanaf de Kievit slingert hij in zuidwestelijke richting naar Zwammerdam. Vanaf de Meijehoeve buigt tegenwoordig (hoe lang is dat al zo?) het water af, maar vroeger volgde hij de weg, of eigenlijk gezegd de kade, waarop later de weg is aangelegd, volgde de rivier. Dit is het geval tot de weg ophoudt met slingeren en de Kerkweg begint. Aan de slootjes is te zien dat de Meije vroeger langs de zuidwestkant van de Hornepolder liep en bij de molenstomp uitkwam in wat nu de Ziende heet.

Wat valt er zoal aan interessante dingen te zien langs de Meije? We volgen het riviertje met de stroom mee en beginnen bij het Mijzijdse gemaal. Het eerste stuk is de Meije niet zo bereikbaar. Op de oostelijke oever van de Grecht is een wandelpad. Via dat pad kom je er nog het dichtste bij. Maar zoals we hiervoor al zagen ligt de Meije net aan de andere kant. Of je ook langs de westkant van de Grecht kunt lopen heb ik nog niet geprobeerd. Dat men voor het graven van de Grecht niet gewoon de Meije hebben gebruikt heeft een reden. Voordat de Grecht in 1494 is gegraven was er al een zgn. Oude Grecht. Dat is de huidige Middelwetering, die duidelijk in het verlengde ligt van het noordelijke deel van de Grecht, tussen Woerdense Verlaat en de Dieloffsdam, een stukje waar je met de fiets langs kunt rijden. De Oude Grecht was voor de stad Woerden erg belangrijk als vaarverbinding naar Amsterdam. Maar het schutten van de boten in de Woerdense Verlaat zorgde voor wateroverlast in de polder Kamerik Mijzijde. Dit is decennia lang een bron van conflict geweest tussen de Woerdenaren en de Kamerikse boeren. Het probleem is opgelost door een nieuwe Grecht te graven, zoveel mogelijk aan de westkant van de landerijen en die van de polder te scheiden door een kade. Op een paar plekken heeft men de bocht afgesneden en daar liggen tussen Grecht en Meije stukken land, die hetzelfde slotenpatroon hebben als de polder Kamerik Mijzijde aan de oostkant van de Grecht

Een stukje verder naar het noorden komen we op het punt, waar de Meije en de Grecht uiteen gaan lopen. Het eerste stuk van de Grecht heeft nog een bochtig verloop. Dat wijst erop dat een natuurlijke rivierloop is gebruikt. Dat zou een natuurlijke verbinding tussen Meije en Kromme Mijdrecht kunnen zijn geweest.

Na wat kronkels, die nog in het slotenpatroon te herkennen zijn, kunnen we vanaf de plek waar het dorpje Mi heeft gelegen (zie bij Miland) de Meije via de weg weer volgen. Bij de Kievit, het punt waar de Boschwetering in de Meije uitkomt, komen we op de Gemeenlandskade. Hier komen we terecht in een interessant gebied. Het is een aanrader om de rechthoek te fietsen, die gevormd wordt door de Bosweg, een stukje Milandweg en dan langs de Kaaiwetering weer terug. Dit gebied, dat nu De Haak heet, moet heel vroeger al een bosgebied zijn geweest, getuige de resten van eikenstammen, die hier in de ondergrond zijn aangetroffen. De naam Boschwetering verwijst er nog naar net als de benaming De Bosch voor de noordoostelijke hoek van dit gebied.

Voordat in 1366 de Oude Grecht gegraven werd, vormden de Kromme Mijdrecht, de Boschwetering en de Mije een scheepvaartroute voor licht verkeer tussen Amstel en Oude Rijn. De toegangen tot deze route werd beheerst door kasteeltjes of versterkte hoeves aan het begin en het einde ervan. Die aan het begin heette De Bosch en werd bewoond door het gelijknamige geslacht. De heren van den Bosch hadden ook de zeggenschap over de Woerdense Verlaat. Waar deze versterking precies lag is niet meer terug te vinden. Dat geldt wel voor die aan de andere kant, die gelokaliseerd kan worden op de plek van de huidige Mijehoeve. Deze versterking werd bewoond door het geslacht van der Mij. Aan de achterkant van de huidige boerderij schijnt nog een gevelsteen te zien te zijn, afkomstig uit een eerder bouwwerk..

Dat de Gemeenlandskade later is aangelegd, is nog te zien aan de structuur van enkele gebiedjes die tussen de kade en de rivier de Mije liggen. Je ziet dat de sloten van bijvoorbeeld de Meijepolder in die gebiedjes gewoon doorlopen. Andersom kan je ook zien dat de loop van de Meije is de loop der eeuwen nog wel eens is gewijzigd. Bij de Kooiwoning en De Loet liggen er nu gebiedjes ten zuiden van de rivier, die oorspronkelijk aan de Nieuwkoopse kant gelegen hebben.

Heel markant is de betonnen watertoren, net voorbij het dorpskerntje van de Meije. De watertoren is gebouwd in 1932 en heeft een zgn. betonnen holbodemreservoir van 450 m3. Architecten waren Posthumus Meijes en Van der Linden. De toren is 57,65 meter hoog. Op dit punt begint het Meijepad dat door de Nieuwkoopse Plassen heen naar Nieuwkoop voert.

Na de Meijehoeve buigt de Gemeenlandskade af van de weg. Oorspronkelijk behoorde de Hornpolder, die hier als het ware in de oksel van de oude loop van de Meije ligt waterstaatkundig gezien tot Nieuwkoop. In 1383 is deze hoek bij de Noordzijde van Bodegraven getrokken en zo bij het Groot-Waterschap van Woerden gevoegd. Verder bleef het gebied in alle opzichten tot de hoge heerlijkheid Nieuwkoop behoren. Dat gold ook voor een smalle strook land ten zuiden van de Meije tot aan de monding in de Oude Rijn. Juist op die plek, dus daar waar nu tussen de bruggen over de Oude Rijn en de Ziende een parkje is aangelegd, is lange tijd het galgenveld van Nieuwkoop geweest. Het droeg dan ook de naam Nieucoops Gerecht. Denk eens aan al die terechtstellingen, wanneer je hier op een van de bankjes een boterhammetje eet en huiver!