'Het leed dat de jeugdhulpverlening die kinderen aandoet: ze blijven met ze slepen. Kinderen worden hier gebracht, en daarna om allerlei ambtelijke redenen weer weggehaald. Dat pik ik niet. Mijn boodschap is: haal geen kinderen weg als het hen goed gaat', stelt Jong.

Volgens haar gaat 'morele verantwoordelijkheid niet altijd samen met juridische verantwoordelijkheid' en daarom lapt ze soms uitspraken van de rechter aan haar laars. Vorige week verloor ze een kort geding tegen de voogdijafdeling van het Leger des Heils. Die wil haar 14-jarige pleegdochter Elena in een gesloten inrichting plaatsen. 'Dat meisje heeft dringend professionele hulp nodig', zegt P. van den Heuvel namens het Leger.

Jong denkt daar anders over en probeert het kind uit handen te houden van de voogd. Elena genoot sinds vrijdag kerkasiel in de katholieke kerk van de Isidorusparochie in het Limburgse Heibloem. De pastoor noemt het een daad van barmhartigheid en ook het kerkbestuur staat vierkant achter het 'vervolgde' meisje. Aan de kerkdeur hing een plakkaat: 'Niet storen. In deze kerk wordt een bezinningsbijeenkomst van levensbeschouwelijke aard gehouden.' Zo hoopte de kerk een onverwachte inval van de politie te voorkomen. Tevergeefs.

'Ik vecht voor mijn leven, mijn toekomst, mijn recht', schrijft Elena in haar dagboek . Volgens haar geeft het rapport dat het Leger des Heils als voogd opstelde (en waarop de rechter zich baseerde) een vertekend beeld. 'Daarin staan alleen maar vervelende dingen over mij. Het zijn woorden van mijn moeder die zegt dat ik een onhandelbaar kind ben dat steeds wegloopt. Maar ik ben naar mijn vader en opa en oma gevlucht, als mijn moeder en stiefvader mij mishandelden.'

Jong omschrijft haar als een schuchter, ietwat gesloten meisje. Getraumatiseerd, maar op de boerderij in Ell leefde ze weer op. 'Dieren geven vaak houvast aan kinderen die alle vertrouwen in mensen hebben verloren.' Elena was net begonnen aan de tweede klas van de havo in Weert. 'Men heeft echt een verkeerd beeld van haar. Ze kennen Elena niet', vindt de pleegmoeder. Ze is in hoger beroep gegaan om alsnog een 'eerlijke rapportage' af te dwingen.

'Een buitengewoon slechte zaak', vindt Van den Heuvel. 'Dit meisje hoort niet in de kerk, en ook niet bij mevrouw Jong. Ze is niet voor niets onder toezicht gesteld. De rechter en de moeder delen ons standpunt.'

Jong dook eerder enkele malen onder, zoals twee jaar geleden met pleegdochter Pepita, kind van twee drugsverslaafden. Na een week droeg ze Pepita toch over, waarna het toen 6-jarige kind in een gesloten inrichting verdween.

Die zaak was ook voor Pleegzorg Limburg de druppel. 'We hebben geen vertrouwen meer in mevrouw Jong', bevestigt directeur J. Verbugt, tevens voorzitter van de stichting Pleegzorg Nederland. 'In de pleegzorg moet je goede afspraken met elkaar kunnen maken. We werken met kinderen van anderen. Een rechterlijke uitspraak is voor ons maatgevend. Maar Jong neemt het recht voortdurend in eigen hand.'

Verbugt spreekt eufemistisch van 'verschillen van inzicht' over de pleegzorg. Zo breekt Jong een lans voor het grote pleeggezin, terwijl de wet een maximum hanteert van drie kinderen (met overigens de mogelijkheid daarvan af te wijken). Jong, 23 jaar geleden gescheiden, komt uit een groot gezin en vindt het 'gewoon fijn' om veel kinderen om zich heen te hebben. Ze heeft zelf vier inmiddels volwassen kinderen. Daarnaast heeft ze in de loop van de jaren 57 pleegkinderen in huis gehad.

Volgens M. van Bebber , initiatiefneemster van het Landelijk Meldpunt Pleegouders, staan de ervaringen van Jong met de voogdij-instellingen niet op zichzelf. Het afgelopen halfjaar heeft ze een honderden soortgelijke klachten binnengekregen. 'Veel pleegouders klagen dat voogden de kinderen zomaar weghalen, zonder enig respect', zegt ze. De rapporten voor de kinderrechter worden geschreven door de voogd. Meestal hebben pleegouders, die het kind toch van zeer nabij meemaken, geen enkele inbreng. 'We worden pas gehoord als het kwaad is geschied', aldus Van Bebber, die zich inzet voor meer zeggenschap voor pleegouders.

Vedivo, de landelijke koepel van gezinsvoogdij en jeugdreclassering, erkent dat de positie van de pleegouders beter kan. Volgens directeur K. Kleingeld moet een wetswijziging het mogelijk maken dat pleegouders door de kinderrechter worden gehoord bij conflicten. De acties van Jong keurt hij echter af: 'Je moet niet over het hoofd van een kind actievoeren. Deze kinderen hebben al zoveel meegemaakt. Het maakt hun onrust alleen maar groter.'