Nobel zo'n 'klaagmuur', maar illegaal
Volkskrant 27 maart 2001
Monument tegen geweld wekt verzet gemeente (Van onze verslaggeefster Greta Riemersma)


Op het land van boer D. Guichelaar in het Zuid-Drentse Elim staat een muur met een bloedend hart. Het hart van rode steen was de bedoeling; de bruinrode smurrie erop niet. 'Carboleum of zo', vermoedt Guichelaar, 'erop gesmeerd door tegenstanders. Maar we spuiten het er wel af.'
Guichelaar is laconiek: '90 Procent van de mensen hier is voor de muur. Vastberaden: 'Die muur blijft overeind. Absoluut.'
Hij ziet de aankleding van de muur voor zich: waxinelichtjes in de nissen, bankjes en beplanting ervoor, een paadje ernaartoe en een parkeerterreintje in de buurt. Allemaal voor de nabestaanden van slachtoffers van zinloos geweld, die er wat hem betreft troost en bezinning vinden. 'Een stille tocht is eenmalig, dit blijft bestaan.'
Sinds 1994 liep hij met het idee rond, en het kreeg vastere vormen toen zijn eigen zoon in een discotheek iets in het glas kreeg dat hem in het ziekenhuis deed belanden. 'Het was kritiek, maar gelukkig is het net goed gegaan. Je beseft: het had net zo goed net fout kunnen gaan.'
Eind vorig jaar begon hij aan de bouw van zijn muur, die in de omgeving al 'de klaagmuur' heet. Het ding van twee keer twaalf meter met een knik erin is intussen klaar, maar van 'aankleding' is geen sprake. De werkzaamheden liggen stil, zolang de gemeente Hoogeveen protesteert.
Volgens een woordvoerder van de gemeente is het een 'procedurele kwestie'. Als de muur een monument is, dan past hij niet in het bestemmingsplan waaronder het stuk land in Elim valt. Is het een erfafscheiding, dan mag hij niet hoger dan een meter zijn. En de muur is nu bijna twee meter hoog.
Guichelaar houdt het erop dat hij van een wethouder van Hoogeveen te horen kreeg dat een erf afscheiding van twee meter hoog mocht. Alleen: dat bleek te gelden voor een muur binnen de bebouwde kom, en zijn land in Elim ligt erbuiten. Hij heeft erover gedacht een hoop zand tegen de muur te gooien, om hem in te korten, maar dat verbood de gemeente.
TV Drenthe lag al met de camera en een stuk touw op de grond, om te bewijzen dat de muur verzonken in het landschap ligt, en dus maar nauwelijks een meter hoog is. Het mocht niet baten: Guichelaar kreeg een dwangsom van vijfhonderd gulden per week opgelegd, en schakelde uiteindelijk J. de Ruijter-de Wildt in, Gronings advocaat en vader van de in 1997 vermoorde studente sociologie Anne.
De Ruijter-De Wildt noemt de kritiek van de gemeente Hoogeveen op de muur 'spijkers op laag water zoeken'. Wie meemaakt wat hij en zijn vrouw hebben meegemaakt, krijgt te maken met 'onmacht en isolement'. De Ruijter-De Wildt: 'Het is mooi dat iemand zijn gevoelens heeft laten spreken in een wereld die vrij gevoelloos is.'
Rituelen, plekken om naartoe te gaan, zijn belangrijk, merkt hij. Zo groeit op de plaats waar de as van zijn dochter ligt, een wilde paardenkastanje: 'Ze hield van bomen.'
Met zijn Stichting Groningen Veilig steunt hij het initiatief van Guichelaar. Samen hebben ze een strategie uitgestippeld: ze hebben herziening van het bestemmingsplan aangevraagd, en bovendien hopen ze dat er een bouwvergunning met vrijstelling wordt verleend.
Wat zegt de gemeente? 'Die muur is illegaal, er is geen vergunning voor, en dan heb je een probleem in dit land.' En voor deze ene keer een uitzondering maken?
'Je kunt zeggen: het is een nobel initiatief, moet een keer kunnen. Maar dan willen andere mensen ook buiten de procedures om dingen doen, en dan is het hek van de dam.'