aanhelper,onbekend, --- van zeevarende luiden.
aannemer, --- van scheepsberging 18 [Amsterdam].
accijnsdrager, mgl. bediende van de accijnsmeester.
accijnsmeester, --- van het brandhout.
administrateur-generaal, --- van de Asiento de los negros.
admodiateur | --- van de turf 18 [Amsterdam].
afbreuker, sloper.
allesaanpakker, los werkman, manusje van alles.
ambachter, gildelid | Deken ende vinders hebben wel macht den hambochters te gader te doen als mens te doene hevet [bijeen te laten komen als ze dat nodig vinden]... 1277/78 [Brugge].>2b
ambassadesecretaris. Een ambassade is 1. de groep van personen die tot een gezantschap behoren; 2. de woning van de gezant met de burelen die tot zijn zending behoren.>5
ambtman, a. | … van Steven Decde, die in pachte heeft de offitie der ammanie … 1548 [Nevele].>2d
ambtmeier,??
ankermaker, ankersmid.
apointier, mgl. var. appointé (a).
armaris, boekwaarster in een klooster.
asfaltwerker, asfaltpekker.
avegaarmaker. Een avegaar is een boor om wijde gaten te maken.
avondbedelaar | 'mgl' vervalt | Die geene, die eene van de ...avondbedelaars .... in handen van de justitie sal weten te brengen ... 1703 [Amsterdam].

baander, --- van de touwbaan van de O.I.C.
baanmeester, baas/opzichter in een touwslagerij.
baermaker, mgl. 2. var. baardmaker. bakmeester, mgl. hofmeester in een klooster | Commandeur, prior, bakmeester en de gemene kapittelaren en priesters van Wytwerd … 1499.
baksmeester, --- van de O.I.C.
balkenzager, houtzager.
ballastvaarder, ballastschipper.
ballastwerker, ballastman.
banketwerker, banketbakker.
barbier, --- op een schip.
barrièrewachter, fu. bij de spoorwegen | De Barrière-Wachters zullen de Sporen en goten bij de Dwarswegen iederen dag ... zuiver schoonmaken en schoonhouden ... 1839.
basleraar, muziekonderwijzer.
begijn, --- op het ronde hof 18 [Amsterdam].
begijnenpaap, begijnenpater | ... here Henrick baghinen paep ...1431 [Venray].[Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick]
behanger, die behangselpapier, linnen of goudleer op wanden, deuren en/of plafonds aanbrengt.
beiaardmeester | … voir een jaer loons als beyermeester van de clocken … 1570 [Culemborg].>2d
belletjesman, die kleine bellen maakt o.a. voor narrenkappen.
bergknaap, 'mgl.' vervalt.
berriemaker | ... om een borry, dair men den steen mede aendroech ... 1432 [Arnhem].>2c
besnijder, --- van de Portugees-Joodse Natie.
besteder, --- van scheepsbemanning 18 [Amsterdam].
bestuurder, --- van een maatschappij voor uitvindingen 18 [Amsterdam].
beurtmeester, mgl. beurtschipper.
binnenregent, ...regentes, per abuis twee maal vermeld.
binnenvaarder, per abuis tweemaal vermeld.
binnenscherprechter, die, in dienst van het gerecht, verdachten pijnigt om hen tot het afleggen van bekentenissen te bewegen. 'Binnen' betekent 'niet in het openbaar'.
blekerijhouder; …houdster, bleker, resp. bleekster.
boekhoudster, --- van een rederij.
boekkoper, boekhandelaar.
bootschuiver | Is geresolveert om de bootschuyveren te continueren … ende sulcx alle voor een jaer lanck, met recommandatie om de passagiers in alle beleeftheyt te onthaelen en altijt op haeren tijt naer behoren van dienste te sijn … 1689 [Elburg].>2b
boraxraffineerder, boraxstoker.
bossenbinder, die rijshout samenbindt | … dye bossebynders van over Yssel … 1575 [Deventer].>2d
botdrager | ... die mandemaker betaelt ... 54 botte [manden] die hy gemaect heeft, den modder mede uyt den grave [gracht] the draghen ... 1430 [Arnhem].>2c
botenknecht, --- van de jachthaven.
bottier, botdrager | ... dat die bottiers dair overgaen mochten dat slyck uyt den Haven te draigen ... 1432 [Arnhem].>2c
bottelier | … dat hij den grave eenen tijt van 17 jaren als lacquay [lakei] ende boutillier gedient heeft gehadt … 1570 [Culemborg].>2d
bovenmoeder, directrice, --- van het Nieuwe Weeshuis.
branderijknecht, bediende van een alcoholstoker.
breimeesteres, --- van het Aalmoezeniersweeshuis.
broekdraagbandenmaakster, die bretelles vervaardigt.
broodsnijder, --- van het Aalmoezeniersweeshuis.
brouwerijmolenaar, die uitsluitend maalt voor een of meer brouwerijen.
buskruitmaker, --- van de O.I.C. 18 [Amsterdam].
buskruitmolenaar. In een buskruitmolen worden 'de zwavel, het salpeter en de houtskool door stampers fijngemaakt.>5

cacaokoper, die handelt in cacaobonen.
canterse, fem. cantor | Altoes sal sijn in elck choer [koor] een canterse of ondercantersse … c. 1475 [Venlo].
citroenkoopman 18 [Amsterdam].
clarenzuster| … den susters van Sinter Claren te Hoochstraten … 1567/68 [Hoogstraten].>2d
comenin, koopvrouw.
compagniesdrukker, die het drukwerk voor de O.I.C. verzorgt.
comptoirbediende, --- van de O.I.C.
condottameester, die toezicht houdt op handelsgoederen wanneer die door de factoors en expediteurs behandeld worden.>3b [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam]
consul-generaal, --- van de Staten Generaal.
conventsman, conventuaal.
conventszuster, kloosterzuster; conventuale.

damkraakschipper, damvaarder.
damschipper, damvaarder.
damschuitenvoerder, damvaarder.
diamantslijpersdraaister, diamantdraaister.
dienaar | ... die dyenres die ter tafelen gedient ende wyne opgedragen (hebben) ... 1432 [Arnhem].>2c
dijkmeier, mgl. dijkmeester.
directrice, --- van een loterij.
dispensier, --- van het kasteel van de O.I.C.
dochter | … dat de E. Maatschappij [de O.I.C.] in oude tyden onder hare bedienden ook eenige jonge meiskens … of aankomende vrysters uitgezonden heeft, die dogters der E. Maatschappy genaamd wierden, die soldy trokken, en met een hoed met pluimen op 't hoofd uitquamen. Schoon deze van 't slegtste soort waren, wierden de zelve in die tyden voor gebradene peerkens gehouden … >3a
dogger, visser op kabeljauw.
doekenplumeerder, mgl. var. doekenplamuurder, die schildersdoek met plamuur bestrijkt om een glad oppervlak te verkrijgen. [Suggestie Drs. H.J. Ernst, Amsterdam[.
doekmaker, wever.
, (Znl.) bediende.
dorpmeester | … alsnoch de gerechticheyt van … te moeghen stellen binnen den dorpe van Orsmael met presbytre, kerckemeesters ende dorpsmeesters … 1582 [Zoutleeuw].
dorsenmaker, die omslagen, ruggen van boeken maakt. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
draaister, --- bij een messenslijpe; b. afk. draaimolendraaister.
drogisterijkoper, handelaar in drogerijen.

eerste persoon, die de hoogste verantwoordelijkheid draagt in een organisatie.
eerste secretaris, --- van de schepenbank.
eker, eekschiller.
extraordinaris raad, --- van Indië.

factuurboekhouder, --- op 't Negotiecomptoir [Batavia].
flanelkoper. Flanel is 1. los geweven, gladde of gekeperde, weinig gevolde, eens geruwde, niet of slechts eenmaal geschoren wollen of halfwollen stof; 2. kledingstuk van genoemde stof, bestemd om op het blote lichaam te worden gedragen.>5
fleurist, c. bloemist.
floretreder. Floret is zijde gesponnen van het harde binnenste van de cocon, filosel.>5
fontangemaakster; ...maker; ...winkelierster. Fontange is lint dat het haar bijeenhoudt en waarvan de strikken over het voorhoofd neerhangen.>5
formeelwerker, mgl. vermiljoenmaker.
foutange-, mgl. var. fontange- [Suggestie Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
franse diaken, diaken van de Waalse Kerk.
franse predikant, voorganger in de Waalse Kerk.
fustenmaker, kuiper. Fusten zijn vaten.
fysioloog, per abuis twee maal vermeld.

gaar etenverkoopster; …verkoper, gaarkeukenhoudster resp. -houder.
galmaler, galmolenaar.
galtemaler, mgl. var. galetmaker (hoedenmaker). [Meded. dhr. Gijs Nederlof,Oegstgeest].
gardenotes, notaris.
garenfloerswever, velourswever. [Inzender dhr. Hans Lington]
garenkoper|Vord, dat die ghezwoorne van der garenmarct moghen nemen enen garencopere , als sie willen ... 14 [Brugge].>2b
garnaartsman, c. garnalenvisser.
gasblusser, werkman in een gasfabriek. De combinatie gasstoker en -blusser komt voor.
gaswerksmid, mgl. die gastoestellen maakt.
gastenontvangster, kloosterzuster die is aangewezen om vreemdelingent te ontvangen.
geheimschrijver, --- van den Raad des Gerichts [Batavia].
geheimsecretaris, geheimschrijver.
gelddrager, b. militair belast met het transporteren van de soldij.
gemaakte klederwinkelier, die confectiegoed verkoopt.
gemene klerk, schrijver, kantoorbediende | Daar benevens nog agt gemeene klercken ter ter geheime Schrijfkamer harer Edelheden … 18 [Batavia].
generaal, c. afk. gouverneur-generaal.
generaal-visitator, --- van de Premonstratenzer kloosters in de Nederlanden.
generale opziener, --- van het vuilnis.
gevangenisknecht, gevangenbewaarder.
geweerslotenmaker, die het afvuurmechanisme van een vuurroer, snaphaan e.d. maakt | Dat voortaan alle geweer-slooten van de ontvangen wordende onbekwaame geweeren afgeschroeft en vervolgens maandelyks by het pond gewigt verantwoord worden ...[1795].>2b
gotelingenfactor, Gotelingen zijn in het algemeen voorwerpen van gegoten metaal, in het bijzonder (scheeps)kanonnen | Schepen groot zijnde van veertich tot vijftich lasten, sullen moeten op hebben ... twee Gotelingen, elcks van acht hondert ponden ghewichts ... >2a
goudbrokaatwerker. Goudbrokaat is met goud(draad) doorweven gebloemde stof.>5
goudfineerder, die goud zuivert.
goudleermeester , meester goudleermaker.
goudscheider, die goud zuivert.
goudsmidskashouder, goudkashouder.
gouverneur | ... ende sullen hebben de gouverneurs van Sente Loy [Sint Eloy, patroonheilige van het smidsgilde] van Ghent twee pennynghen van elc mudde [colen] ... 1302 [Gent].>2b
grieks leraar, docent in de griekse taal.
grofuurwerker, mgl. die torenuurwerken maakt en repareert.
groothorlogemaker, mgl. die staande klokken maakt.
grootsmid, mgl. grofsmid, --- van de O.I.C.
grootuurwerkmaker, groothorlogemaker.
gruttenwinkelier, grutter.
guarde, bewaker | … als guarde van den voirsz. Huyse geweest hebbende … 1570 [Culemborg].>2d

haarbewerker, mgl. die haar van dieren reinigt voor verwerking in haardoek of -borstels.
halfwinner, |... die halfwynne yn de Teendehof ...1431 [Blerick] [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].
handelsreiziger, --- in zijde; …reizigster, --- in rijglijven.
hebdomadaresse, kloosterlinge die de weekbeurt heeft | Die orden der ebdomdarersse begint vanden outsten … c. 1475 [Venlo].
hebreeuws leraar, docent in de hebreeuwse taal.
heggejager, stroper | Alle schrobbbers ende heggejagers (wordt verboden) ... met haar leegerhonden, haaswinden, of eenige jagende kleine honden niet te velt te gaan ... 1580 [Utr.}.>2b
heiknecht, heier.
heliotropist, hulp van een landmeter die een heliotroop (zonnespiegel) bedient. [Meded. Mvr. T. Roose, Haren]
heraut | ... den heralt 's hertoigen van Brabant ... 1428 [Arnhem].>2c
heudenaar | … sijn hoey door de Weerdt doen varen, secht niet geweten te hebben dat daaraan qualick dede … 1686 [Elburg].
historieschilder. Historieschilders ontlenen hun onderwerpen ook vaak aan de mythologie. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
hoekmaker, c. die hoekwant maakt.
hoerhuishouder, hoerenwaard.
hofbouwmeester, hovenier, groente- en/of fruitkweker. Hofbouw is tuinbouw.
hoofdmeester, opperchirurgijn, --- op een schio van de O.I.C.
hospes, --- van een veerhuis 18 [Amsterdam], ---van zeelieden 18 [Amsterdam].
hospita, --- van de stadsherberg.
houtbewerker, die hout, zaagt en schaaft, --- van de Oost-Indische werf.
houter, eekschiller.
houtskoolmaker, --- van het goud- en zilversmidsgilde.
houtsnijder | ... Gerrit houtsnyder plancken gesneden tot der sluse ... 1428 [Arnhem].>2c
hovenier, --- van de Hortus medicus 18 [Amsterdam].
huidafvalkoper, mgl. die bij leerlooiers en bontwerkers restmaterialen opkoopt.
huidenwerker, huidenbereider.
huismeester (c) |... so gingen die huismeistre mit den burgermeisteren ethen; ... geschenct den armen aldair 3 quarten wyns ... 1428 [Arnhem]. <2c>| … den huysmeesters van de twaelff huysarmen opten Havendijck tot alimentatie van denselven armen … 1570 [Culemborg].>2d
huisschilder | Den hooftman van den huusscrivers ... 1302 [Brugge]. [Meded. dhr. G. Nederlof, Oegstgeest]
huisvader, --- van het Aalmoezeniersweeshuis.

ijkerschipper, ijkerman.
impostcollecteur, impostmeester.
impostpachter, belastingpachter, --- van de gemene landsmiddelen.
ingenieur, --- van de vuurwerken 18 [Amsterdam].
italiaans glasblazer, mgl. a. Italiaanse glasblazer; b. die Italiaans glas blaast.
ivoren kammenmaker | Philips Noblet, yvoire-cammaeckere, die in hueren is houdende zeker huys … geheeten den Oliphantstant … 1567 [Antwerpen].>2d

jachtman, b. jachtschipper.
jagerboef, (jonge) knecht van een schuiten- of scheepsjager.
journaalschrijver, --- op 't Comptoir-generaal.
justitieraad, mgl. a. rechtskundig adviseur, b. lid van een rechtskundige adviesraad , --- van een vorst.

kaartafzetter, die kaarten inkleurt. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
kaatsbaanmeester, kaatsmeester.
kabinetschilder, die kasten (be)schildert.
kalanderijknecht, kalanderknecht.
kalantbroeder | … land … dat wij van de Calendebroders tot Usquert ingelosset hebben … 1551.>2d
kalkbeslager | ... desen kalck mede te verrueren ende te lenghen, want hy temael vett beslagen was ... 1430 [Arnhem].>2c
kamermaagd | Dilleken, die camermaecht … ingherekent eyn jaer zij tot Marlant mijn Jofferen van Oest gedient hadde … 1565 [Maastricht].>2d
kammoeder, --- van het Aalmoezeniersweeshuis.
kantapper, mgl. bierhuishouder die per kan tapt. [Inzendster mevr. Loes-Fokkink, Nieuwendijk]
kantenwijf, kantverkoopster.
kanunnik capitulair, kapittelheer
kapiteinsmaatje, --- van de O.I.C.
karmeliet | ... provinciael van den Carmeliten tot Coelen [Keulen] ... 1431 [Arnhem].>2c
kartuizer, kassier | Men heeft 'er [op de Molukken] ook een kassier, die als een kleen ontvanger en uitgever van de penningen der E. Maatschappij [de O.I.C.] onder 't opzigt van de opper-Koopman is ... >3a
kassier-generaal, --- van de Ancienne Compagnie des Indes Orientales.
kastoorverver | Die van de gherechte der stadt Leyden ... verbieden alle castoor- en swartveruwers van laeckenen tot het veruwen van deselve te gebruycken eenich saegheles van ebben- ofte eyckenhout … 1664 [Leiden].>2b
katoenstamper, die werkt in een katoenstampmolen.
katoenstofwever, katoenwever.
kellenaarse | Die officie der kellenerschen, mach men bevelen eenre vanden susteren … c. 1475 [Venlo].
kerkmeester | Op de Dorpen sullen de Kerk-meesters gekoren en gestelt worden, by de Ambachts-Heeren, ofte anderen daer toe gerechticht zynde …1612 [Utrecht}.>2b
kerkmeesteres 16 [Hoogstraten], fem. kerkmeester | … der kerckmeesterse van den bagijnhove te Hoochstrate … 1567/68 [Hoogstraten].>2d
kermisgast, kermisreiziger
kermiskunstenaar, kermiskunstenmaker.
kerspelsoldaat, veldwachter.
keukeninspector, mgl. ambt. die toezicht houdt op gaarkeukens.
keukenjongen | … gecoft 2 ellen witz vur hoesen [een broek] vur die koeckenjongen … 1570 [Culemborg].>2d
kiemzetter, 'mgl.' vervalt.
kindergoedwinkelier, die kinderkleding verkoopt.
kindermoeder, --- van het Aalmoezeniersweeshuis.
klederwaarster, vestiaris.
kleerzomer, mgl. hulp van een kleermaker die het eenvoudige werk verricht, zoals het zomen van tabbaarden.
kliksteen | ... den Scherprichter voer sijn loen gegeven 12 st. en den twee klycksteenen elk 1 pond ... 1545 [Nijmegen].>5
kloosterjoffer, | ... cloesterjoffer ofte religiose ... 1557.>2c
knolverkoper. Onder knollen worden meestal knol- of koolrapen verstaan.
koesteker, mgl. koedoder, slager.
kookster, c. kokkin, --- van het nieuwe gasthuis.
koolmeter| ... de metere die de colen meten zal ... 1302 [Gent].>2b
koolsteenweger, koolweger.
kosteres | Die custersche ontfaet [ontvangt] nae bevele des paters vander hant der mater die sloetelen [sleutels] … c. 1475 [Venlo].
kraamvrouw, kraamster.
kranenmaker, die (water)kranen maakt.
kroonsmid, geelgieter die kaarsenkronen en lichtarmen van geelkoper maakt. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
kruidenlezer, a. botanist; b. ambtenaar van de O.I.C. die aan boord van uit Oost-Indië terugkerende schepen komt om de lading specerijen te controleren.
kruidenuitzoeker, kruidenverlezer.
kruitman, maker en/of verkoper van buskruit.
kruiwagenmaker | ... om een nye ratt [wiel] aen der stat kraedwagen ... 1329 [Arnhem].>2c
kuiperijhoudster, kuipster.
kunstdrijver,mgl. die kunstvoorwerpen van metaal maakt.
kurkenmonteerder, mgl. die gevulde flessen van kurken voorziet.
kurkwerker, mgl. kurkensnijder.

lakei| … dat hij den grave eenen tijt van 17 jaren als lacquay [lakei] ende boutillier gedient heeft gehadt … 1570 [Culemborg].>2d
landsambtenaar, rijksambtenaar.
landswerfopziener. Een landswerf is een rijkswerf.
landwerkknecht, landarbeider, --- op een plantage.
latijnse meester, latijnse schoolmeester.
lector 15, leesmeester.
lepelaar | ... van Bartolt die lepeler 50 schottelen ...; van den selven twee holten koppen ende twee holten lepele ... 1428 [Arnhem].>2c
leem-, 1. die werkt met een bepaalde grondsoort, 2. var. lijm-
leesmeester; lector.
leienkoper, handelaar in dakleien.
lichtmeester, die voor de verlichting in de kerk zorgt, - van de Sint Jan. 1507 [Den Bosch].
lijnbaanslager,touwslager.
lijnbaansmeesterknecht, lijnbaansbaas.
lijnbaansoppermeester, --- van de O.I.C.
linnenmatres, linnenmoeder.
logboekschrijver, die het scheepsjournaal bijhoudt.
looierijknecht, werkman in een leerlooierij.
lopende bode | ... den vier lopende baden op der kirsavont [kerstavond] te drincgelde ... 1429 [Arnhem].>2c
luizenvanger, ambt. die het bedelen aan de deuren van r.-k.(schuil-)kerken moet verhinderen.

maarte | … van dienshuere [loon], bij heur ghewonnen als maerte … 1597/98 [Matere].>2d
machineknecht, machinedrijver, machinebediener.
makelaar. In de periode 1710-'10 waren er in Amsterdam makelaars in acties, as, assurantie, brandewijn, buskruit, diamanten, drogerijen, effecten, engelse manufacturen, floretgaren, graan, hennep, hout, houtwaren, huiden, ijzer, indigo, juchten, juwelen, kanonnen, koffie, koper, koren, krijgstuig, kruidenierswaren, lijnwaad, moscovische waren, obligaties, papier, potas, rogge, schilderijen, smeekolen, stee, suiker, tabak, talk, terpentijn, traan, vaste goederen, verfhout, verfwaren, vlas, was, weedas, wijn, wissels, wol, zaden, zijde, zout en zuidvruchten.
makelaarster, --- in juwelen.
mallenmaker, malwerker.
maller, malwerker.
mandenmaker | ... den mandmaker ... om een bossche theen ende twee manden ... 1428 [Arnhem].>2c
maner, gildedeken | ... Sal die maenre van den vulres [vollers] mede segghen ghelijc den gheswoorne ... >2b
mangelaffairehouder, mangelhouder.
margemaakster, die potmarge bereidt, een gerecht bestaande uit gekookte gort met rozijnen of pruimen, waarin vet is verwerkt. [Meded. dhr. M. Engels, Leeuwarden].
marinecommissaris, zeecommissaris.
marine-intendant, militair belast met de administratie bij de zeemacht.
mazelaar, zakkendrager. {Uit: 'Ons Erfgoed',2004]
medicus, --- van het gasthuis 18 [Amsterdam].
meestergraver, mgl. voorman van een ploeg gravers. [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].
mennistenpredikant, mennistenleraar.
mesman, vergaarder, vervoerder en/of verkoper van meststoffen.
messenslijpersdraaister, die de ronde slijpsteen voor een messen- (en scharen)slijper laat draaien.
mestman, mgl. vuilnisman.
metaalproever, essaieur.
meublementmeester, mgl. die in een [aleis verantwoordelijk is voor het (onderhoud van het) meubilair.
meubelmagazijnhouder, die een meubelwinkel heeft.
ministerse, bestuurster, abdis, priorin, --- en de gemene zusters van het olde convent.
ministre réfugié, 'mgl.' uit de verklaring verwijderen. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
missebroodbakker, ouwelbakker.
moesblazer, moeselaar.>6c
monnik, --- van de Griekse gemeente 18 [Amsterdam].
mortiermaker. Een mortier is 1. een houten, stenen of metalen vijzel; 2. een vuurmond.
moutwerker, mouter.
muurder, metselaar| Meister Jan van Kempen der muere mit twee truffelknechte ... 1456 [Ge.] [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick]. muziekdraaier, orgeldraaier.
muziekmaitresse, muziekonderwijzeres.

nachtwaker | … den nachtwaker opten voirs. huyse … 1570 [Culemborg].>2d
nassi, parnas.
negerofficier, toezichthouder over (mede-)slaven, --- op een plantage | Verkiezende men uit hun de oudsten en yverigsten, die men onder den naam van Neger-Officieren, het opzicht over een Troep van 25 of 30 hunner Medemakkers toevertrouwt, om toe te zien, dat dezen in hun arbeid niet verslappen … 1776.>3b
notaris imperaal, keizerlijk notaris. | Hier was een Keyserlycke notaris gecomen, om de gravinne van Benthem een insinuatie [aanzegging] te doen …17.>3a

oliebakker, mgl. olieraffinadeur.
oliemolenmeester, oliemolenaar.
oliewerker, mgl. a. die in een traankokerij of b. olieslagewrij werkt.
ommegaander, vinder.
omventer, omventster, venter resp. ventster.
ondercanterse 15 [Helmond], zie canterse | Altoes sal sijn in elck choer [koor] een cantersse of ondercantersse … c. 1475 [Venlo].
oorijzerverkoper. Een oorijzer is een gouden of zilveren hoofdsieraad, oorspronkelijk slechts een ijzeren ring, welke rondom het hoofd sloot, om de lange haren samengebonden te houden.>5
onderzeevoogd, vice-admiraal, --- van de O.I.C.
ophaalster, fem. ophaler (c).
ophaler, --- van de vuilnis.
oploper, --- van de O.I.C.
oppasseres, --- der vorstin; b. baker
opperbehandelaar, --- van den medicinalen winkel.
opperknaap, | ... twee meister die muerden myt enen opperknape ... 1431.[Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].
opperknecht, b. opperman.
opperkoopman | De naaste in rang aan den Landvoogd is de opper-Koopman ... die ook Administrateur is van 'sCompagnies waaren, die in de Pakhuizen zijn ...>3a
opperlandvoogd, gouverneur-generaal generaal | De generaal of opperlandvoogd van Indiën trekt twaalf honderd gulden 's maands, waar benevens hy nog honderd en zestig rycxdaalders aan kostgeld ieder maand krygt, behalven dat hy van wyn, Hollands bier, spek en vleesch, boter, olie, speceryen, ryst, kaarzen, en 't geen verder in 't pakhuis der E. maatschappy geven kan, tot zyn gebruik voor niet, en een schoon paleis tot zyne wooning heeft. >3a.
opperopziener, --- en waarnemer van den algemeenen genees-winkel van Indien.
opperwondheler, --- van 't Kasteel.
opreider | … den opreyders van reckgelt … 1542 [Zwolle].>2d
opzichteres, --- van de groenmarkt.
ordinaris-raad, --- van Indië.
overdrager, --- op't Equipagiecomptoir.
ouderling, --- van de Augsburgse confessie [van de Lutherse gemeente].
overdrager, tolk, vertaler, --- van het soldijcomptoir | ... om de overdraagers der negotie- en soldyboeken op de respective buitencomptoiren ... te mogen voordragen tot den post van onderkoopman ... 1788 [N.O.I.]>3a
overste, b. schoolhoofd [Gent].
oversterector, schoolhoofd | ... op der scholen gemaict enen groten nyen stoell, dair meister Aelbert, die oversterectoir, op sitt ... 1432 [Arnhem].>2c

paardenknaap, paardenknecht | … den perdecnape van mijn Here van Pamele … 1597/98 [Matere].>2d
paasbroodbakker. Te denken valt aan het joodse paasfeest; betrokkene behoorde tot die religie. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam]
palmverkoper, mgl. handelaar in sierpalmen.
pandmeester, pandbewaarder (b) | De Pand-meesters (sullen) alle Saturdagen ... op 't Comptoir ... moeten compareren, omme alle voor te vallene saken van 't Pand, ten besten van 't gemeen te verhandelen en versorgen.>3a
pandveger, die belast is met het schoonhouden van het Pand [van de Pandbroeders]>5 | Aanstelling van een pandveeger, en ordre op deszelfs Loon ... 1750 [Haarlem]>2b
panetier, |Den pentyer an broede [brood] gelevert ...1409 [Ge.] [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].
pannenwerker, mgl. a. die in een pannenbakkerij werkt; mgl. b. die bij zoutpannen werkt.
parleerder, plaatsvervanger, m.n. hij die bij afwezigheid van de loodsmeester de technische leiding heeft bij de bouw van de kathedraal.
parmentier | ... het ambachte van den parmentirs ... 1280 [Sint Pietersdorp].
passagemeester, --- van een veer.
passageontvanger, inner van de impost op het veer- en passagegeld.
patrones, collatrix, --- van een vicarie.
paus, opperhoofd der RoomschCatholieke Kerk.>5 | ... omme transumpte [afschrift] te hebben van den bullen des Paews van den Stichtschen banne ... 1431 [Arnhem].>2c
paviljoenmaker, die (leger)tenten maakt.
pedagoog 16 | … van dat hij den graven eenen langen tijt als paedagogus … gedient heeft gehadt … 1570 [Culemborg].>2d
pensier 16, a. mgl. var. penitencier | … den pensier van Sinte Michiels 't Antwerpen … 1565/68.>2d; b. var. penser; c. afk. dispensier.
peruquier, pruikenmaker.
pettenboorder [Inzender Hr. H. Brandenburg]
peueraar, peurder.
pijnder | ... Bolck, den pynre, ende droech die lakens uyt den gewanthuus tot heren Wilhem Tonys huys ... 1432 [Arnhem].>2c
pleitmaker, scheepmaker. Een pleit is een (vracht)schip.
pluimgraaf | … ende van de swaenen die vercocht worden was den pluymgraeff gehouden te reeckenen … 1568 [Wijngaarden].>2d
pluiswerker, b. mgl. pluchewerker.
poker, 'mgl.'vervalt.
poortsluiter, | Een lantteerne tot stadsbehouve gecocht voor de poortsluiter ... 1577/78 [Arnemuiden].
poortwaarder | ... Evert, die Sente-Johanspoerte waert, tot synre covele ... 1431 [Arnhem].>2c
poppengoedverkoper. Poppengoed is speelgoed | Dat gene personen ... sigh sullen mogen onder-winden ... met eenigerhande poppe-goet, snoeperyen, eetbare en andere waren, in Kramen of op Kruy-wagens ... voor te staen … 1663 [Amsterdam].>2b
portionshouder, portionstafelhouder.
prebendaat, prebendaris.
prediker | … prior des convents van den Precaren binnen den Bossche … 1558/59 [Den Bosch].>2d
prentenmaker, prentensnijder of -drukker.
preparateur, bereider, --- van snuiftabak.
presmeester, die in oorlogstijd goederen vordert en personen dwingt bij leger of vloot dienst te nemen; presser.
presser, presmeester.
priester, --- van de Armeense Kerk.
priorin | ... preuse van den clooster van Deinse … 1548 [Nevele].>2d<
procuratorse | Boven allen susteren die becummert sijn in uutwendighen dienste [werkzusters], wordt geset een procuratrix welke die pater ende mater kiesen met raede des convents of des meesten deels … c. 1475 [Venlo].
proefmeester, b. die schietwapens en buskruit beproeft.
proviandeur, provandier.
proviandeur-generaal, --- van de troepen.
provicaris, --- van de Rooms-Katolieken.
provisioneel assistent, --- van de O.I.C.
provisioneel gezaghebber, --- van een gewest van de O.I.C.
putgast, mgl. putter.
putter, fu. in een brouwerij.

raad-fiscaal, lid van een raad belast met fiscale aangelegenheden, --- van Suriname.
rademaker | Volget het rademaicker reetschap: 3 bijlen, guidt und quaet; 2 dissels, eine groete knijptanghe, een groet navelbaer, 9 passelicke raffisers, eine stoetsage, eine spansaghe, 4 iseren benden, groet und klein van rader, einen groeten sprinckhamer, einen iseren beytell, einen iseren winckelhaeck, eine dissell, einen iseren doirslach, ein drijvoetgen, daeir die rader up gelacht werden, 3 olde sevekens, ein olt legelken … 1587 [Deventer].>2d
rechterbode, mgl. gerechtsbode.
refterse, refterwaarster | Die officie der reffterschen salmen eenre suster bevelen der welker toe behoert alst tijt is die tafel te bereiden des morghens ende des avents broet ende bier te bereiden … c. 1475 [Venlo].
réfugiépredikant, voorganger in een Waalse Kerk | Pensioenen en Tractementen voor de Fransche Gerefugieerde Predikanten ... 1705.>2a
regulier | ... den regulieren van Marienborn ... 1429 [Arnhem].>2c
reizenaar | ... dat die reiseners verteerden doe sy uyttrecken soulden ... 1428 [Arnhem].>2c
religieusbroeder, | … religioes broeder der ordene van Sinte-Dominicus … 1526 [Dreischor].>2d
religieuze, --- bij de arme Claren; --- in het klooster der Grauwzusters.
regularis, kloosterzuster, --- de zusters Regularissen.
rekenman, rentmeester.
rechterbode, mgl. gerechtsbode.
rijskerver, mgl. rijswerker.
rinsewijnverkoper, handelaar in rijnwijn en/of wijn die als rijnwijn smaakt.
robelijfmaker, mgl. var. roklijfmaker.
rolier, sleper.
roomvrouw, melkverkoopster.
rover | ... roeveren die in Vrieslant lude in enene kraem gevangen ende doitgeslagen hadden ... 1428 [Arnhem].>2c
rozemarijnverkoper. | Rosmarijn is een geurige, altijdgroene heester, waarvan de bladeren over al in de cranssen, tuylkens ende meyen gebruyct wordt. Den Roosmarijn can door sijnen reuc den mensche die in swijm gevallen is, tot sijn seluen doen comen… 1608.>3a
ruitenverkoper, die vensterglas verkoopt.
ruiterwacht, --- van het stadhuis 18 [Amsterdam}.

sacramentsbroeder, mgl. iem. die is aangewezen om op Sacramentsdag in een processie het sacrament te dragen | ... eenen spoelman [muzikant] geschenct, die op des Heiligen Sacramentsdach voir den sacrament spoelde doe men dat droech ... 1432 [Arnhem].>2c.
schafferinne, fem. schaffer.
schalmeiblazer, --- op een schip.
schapenvellenbloter, vellenploter.
schatmeester, --- van de troepen 18 [Amsterdam].
scheepsadministrateur, reder.
scheepsboekhouder, --- van de O.I.C.
scheepsbotenmaker, scheepsbouwer.
scheepsprovisieant, mgl. parlevinker.
schepenkoper, die in schepen handelt.
schildpadbeenwerker, schildpadwerker.
schillenloper, die aardappelschillen en ander keukenafval ophaalt.
schoolmeester, --- aan huis.
schrijfster, die boeken schrijft.
schrootkoper, handelaar in oud ijzer.
schuitenman, mgl. schuitenvoerder.
schuitensteker, mgl. schuitenlapper.
schuurgoedverkoper. Onder schuurgoed worden schuurmiddelen verstaan, waaronder schuurzand.
seconde-meester, mgl. tweede chirurgijn, --- op een oorlogsschip.
seniore, mgl. oudere kloosterzuster | de senioorsen en de gemene conventualen … 1572.
signetgraveerder, signetsnijder.
sluitmeester, cipier, --- van de gijzelkamer.
smaltapper, mgl. kleine tapper, die uit een 'smal tonne' (kleiner dan een halve ton) bier tapt.
smid | ... Andries smyt een slott vermaect boven op Sente-Johanspoerte ... ende daertoe gemaect 2 slotele ... 1430 [Arnhem].>2c | Inventaris van een smid: eerst een aenbilt met twee blaessebalcken, 2 vijsen, een deel slooten ende vijlen ende andere ghereetschap; een deel oudt ijser, een deel ijser leeden … 1568 [Middelburg].>2d
smidmeester, mgl. meestersmid.
snijroedenmaker, mgl. die gebogen of staande roeden maakt voor snijramen. Een snijraam is een met snijwerk versierd raam boven de voordeur van een huis of gebouw. [Suggestie Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
snuiftabakfabrikeur, snuiffabrikeur.
soldijschrijver, schrijver op het soldijkantoor.
spekhouwer, varkensslager.
sporteler, b. mgl. manden- en/of korfmaker. Sportula is mandje. [Suggestie M. Engels, Leeuwarden]
stadhouder, --- van de leenen 16 [Hoogstraten].>2d
stadskastelein, die in het stadshuis woont en o.m. in beslag genomen goederen beheert; stadsconciërge.
stadsroedrager | ... der stat roydreger, elken tot hoiren clederen ende covelen soeven [zeven] ellen breets swarts ende 1 veerdell [vierde deel] ... 1429 [Arnhem].>2c
steenkolenman, steenkolenwerker.
steenmetselaar, |Item enen steenmetser 7 dage in den werck, die koecken gestrict [de keuken met plavuizen belegd?], enen cleynen aeven [oven] gemaect yn die koecken gemaect, heefft den backaeven vermaect ende enen nyen brou aeven gemaect ... 1441 [Ge.] [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].
steenmetzer, metselaar.
steenveger, steenschoonmaker | ... steen geveecht die quam uten fundament after Sente Walborgen van der gevoerderder [afgebroken] mueren ... 1430 [Arnhem].>2c
steller, d. ---- van de prijscouranten 18 [Amsterdam].
stenenrooier, die kleine veldstenen verzamelt om ze als verhardingsmateriaal voor wegen te verkopen.
stoeldraaier | Jan Hermansz stoeldrayer van thien moelenstaef te drayen … 1570 [Culemborg].>2d
stokwaarder | ... den stocker gecoft tot synre cledinge ... 1431 [Arnhem]; Den stocker voir sijn loen ende anders dat hij tot de gericht behoefde ... 1434 [Maasbree]. [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick].>2d
stoombootwerker, bemanningslid op een stoomboot.
straatschepen | Een boedelinventaris wordt voor de onmondige kinderen opgemaakt … durch den straetschepenen van de Norenbergerstrate … 1551 [Deventer].>2d.
sub-priorin | Wanneer dat men kiesen sal een subpryorynne, die salmen kiesen bi rade des paters [rector] ende der mater [priorin] ende des convents ofte des meesten deels … c. 1475 [Venlo].

taanmeester, opzichter in een taanderij.
tandpijnmeester, tandmeester.
tarseneillewerker, mgl. die ingelegd houtwerk (tarsia) maakt. [Suggestie Drs. H.J. Ernst, Amsterdam]
taxateur, '19'vervalt.
terpentijnoliedistillateur, terpentijndistilleerder.
testamenteur, die voor de uitvoering van testamenten zorgdraagt, --- van de Lutherse diaconie.
thesaurier-custos, kapittelheer belast met de zorg voor het kerkgebouw (de St. Jan).
timmermeester | ... die tymmermeister ... en hadde gewest te besyen dese muer hoe men die best maicten ... 1432 [Arnhem].>2c
toneelbediende, toneelknecht.
touwslager | ... Johan touwslager ... 125 pont geslaigens touwes, als 18 lb. [pond] voir den gulden ... 1428 [Arnhem.>2c
traafmeester, mgl. die leiding geeft aan of toezicht houdt op het traven [stuwen] van goederen in een schip.
transportkoper, handelaar in schuldbekentenissen.
transportopkoper, transportkoper.
troffelknecht, opperman.
tuchter, mgl. a. tuchtiger; mgl. b. tuchtmeester.
tweede meester, tweede chirurgijn, --- op een schip van de O.I.C.
tweede persoon, de op een na hoogste gezagsdrager ter plaatse, --- van de O.I.C.
twijner, --- van Turks garen 18 [Amsterdam].

uitdraagster | … bij estimatie [schatting] ende priseringhe van uytdraechsters … 1568 [Den Haag].>2d
uitdragerijhoudster, uitdraagster.

veenknecht, veenarbeider.
veldtuigwerker, '(19)' vervalt.
vergaarder, die in een boekbinderij de vellen voor een boek in volgorde bijeenbrengt.
verguldwerker, vergulder.
vestiaria, klederwaarster.
vestiaris, die belast is met de zorg voor de kleding van de kloostergemeenschap; klederwaarster | Totter vestiarijs officie behoeren met raede der mater alle der suster cleder te verwaeren, wullen ende lijnen, pelsen, schoen ende laecken … c. 1475 [Venlo].
vice-kwartiermeester. --- van de O.I.C.
vigilateur, belastingcontroleur | ... oppassers en vigelateurs van 's lands middelen aan de poorten dezer stadt ... 1796 [Utrecht]. [Meded. G. van der Vorst]
vijzelmeester, opzichter bij het vijzelen.
viskoper | … wesende beyde vischcopers, woonende opten houck van de vismarct in de Zwarte Schol … 1568 [Delft].>2d
visloopster, ...loper, die met vis vent.
visser | Is geresolveert dat de visschers alle visch, in specie de salm, hier van hun gevangen wordt, deslve sullen eerst alhier hebben te merckten en te venten … 1678 [Elburg].
vlierhoutkoper | Het vlier-hout is hard en glad; men maakt 'er hegten van voor allerlei gereedschap, als beitels, zagen, messen … 1794.>5
vloerzeildrukker.Vloerzeil is geïmpregneerd en geverfd of bedrukt (jute) weefsel dat als vloerbedekking gebruikt wordt. >5
vlootkapitein, gezagvoerder van het oorlogsschip dat een koopvaardij- of vissersvloot begeleidt.
voedster | … een weduwe die … als voester geweest hebbende van den graven [graaf] … 1570 [Culemborg].>2d
voedermeester, |Johan van Kessel voermeister myns gnedigen heren ... 1466 [Ge.].
voetarts, 'likdoren' moet zijn 'likdoorn'.
voetruiter, |... den voetruteren to teergelde gegeven ... 1431. [Inzender dhr. C.J.W.A. Klerken, Blerick]
voettrapper, a. mgl orgeltapper; b. mgl. lakentrapper.
vogelwaarzegger. Ook de ingewanden van vogels werden door waarzeggers voor hun werk gebruikt. [Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
voorstander, --- van het olde convent 16 [Groningen].
vormmaker, --- van hout.
vrijpijnder, zelfstandige (niet in dienst van een werkgever of lid van een veem)sjouwer.
vuurbaakmeester, ambt. die voor een vuurbaak zorgt, d.i. een bouwwerk met een platform, waarop een hout- of kolenvuur wordt gestookt.

waaleschipper, mgl. waalredder.
waardeerder, waardein | Statuimus insuper qoad custodes, qui dicuntur wardeers ... 1384 [Mechelen].
waardman, waardmeester | ... Johan den Weerdman voir syn loen den Weerdt wynters ende zomers te hueden ... 1432 [Arnhem].>2c
wagendraaier, mgl a. var. wagendrijver; mgl. b. var. waagdrager.
wagenvoerman, wagenvoerder.
walvisbaardenkoopman. Walvisbaarden zijn baleinen.
wantslager; touwslager.
wantverkoopster. Want is touw, dat aan boord van (zeil)schepen wordt gebruikt voor het zgn. staande en gaande want.
wasknecht, die het wasgoed verzorgt, --- van het Oudezijds huiszittenhuis.
wasmeester | … betaelt Goenaerden Peterss, wasmeester des autaers van Sinte-Crispijn … ten Bossche … 1558/59 [Den Bosch].>2d
watermaker, zoetwatermaker.
waterschatter, mgl. ambt. die de waterstand in rivieren en/of sloten opneemt of peilt. [Meded. Nico Nagtegaal, Nuenen].
wedman | … de redger mit sijn wedluiden … 1551 [Midelstum].>2d
weedaskuiper, die vaten of tonnen voor het opslaan van weedas maakt.
weeskamer, (alg.), b. Het exploiteren van een weeshuis behoorde in de regel niet tot de taken van een weeskamer. ]Meded. Drs. H.J. Ernst, Amsterdam].
weidenaar [Nevele] | Jan de Dobbelare, weyenare, die mijns … Heeren honden uutleedt … 1548 [Nevele].>2d
wereldlijke dochter, seculiere non.
werkmeisje, --- in een lakmoestuin.
wetschrijver, mgl. die de Joodse wet (Thora) op perkament calligrafeert [Suggestie Drs. H.J. Ernst, Amsterdam.
wever | Vort, wie sine lakene bestaedt jegen enen wevere te wevene om enen sekeren besprokenen loen ... 1270 [Mechelen].>2b
wiedster | Cornelia … de wiester, van 26 dagen dat zij de hoeven heeft gewyet … 1567/68 [Hoogstraten].>2d
wielendraaier, die spoorwagenwielen repareert.
wittevrouwe, witte non. | … aen vijgen ende rosijnen ouch te Wittevrouwen gesant … 1565 [Maastricht].>2d
wondheler, --- van 't gasthuis [Batavia].

zager | … aen den smit, timmerluyden ende zegers … 1558/59 [Boxtel].>2d
zeeldraaier | … den zeeldreyer van verscheyden zeelen, coerden ende reepen ghehaelt op eenen kerfstock … 1558/59 [Boxtel].>2d
ziekenmeesteres | Gheen suster en sal gaen totten zieken als si eeten uutgenomen die mater, procuratrix, zieckmeistersse ende die dienreschen … c. 1475 [Venlo].
zielbroeder, lid van een broederschap, waarvan de gestorven leden deel hebben aan de gebeden, goede werken enz. van de levende leden.>1a | ... doe die zielbrueders te samen athen ... 1428 [Arnhem].>2c
zijderedersmolenmaker, zijdemolenmaker.
zilverfriseerder. Friseren is krullen.
zilverlegger, bij de fabricage van goudleer degene die de vellen met zilverblad belegd. (Het zilverblad wordt na het bestrijken met geel vernis goudkleurig). {Meded. Drs. H. Ernst, Amsterdam].
zilversmidskashouder, zilverkashouder.
zoetwatermaker, schepeling die zorgt voor de drinkwatervoorziening door zeewater te destilleren, --- van de O.I.C.
zomer, afk. kleerzomer.
zwaardenmaker, --- van een werf.
zwartselkoper. Zwartsel is een stof om iets zwart te maken (b.v. kachels, stoffen, leer, klompen, muren, delen van het gezicht (oogleden, wenkbrauwen, snorren e.d.) en, door toevoeging van lijm en olie, o.a. bij de bereiding van zwarte olieverf, boekdrukkersinkt, Oostindische inkt en schoensmeer.>5
zwartspoeler, mgl. die betrokken is bij het zwartverven van stoffen.
zwartzuster | … aen de Zwarte Susters … 1564/65 [Gent].>2d
zwongersse, zwingelaarster | ... aen die zwongerssen die dat lynwaet zwongden ... 1557.>2c

De auteur houdt zich aanbevolen voor verdere aanvullingen – zo mogelijk met datum en vindplaats – en correcties op het Beroepsnamenboek.