Achtergrondinformatie, literatuur en links

Achtergrond:*


Verhalend Ontwerpen is een benadering van onderwijs waarbij de leeractiviteiten verlopen als een verhaal. Een verhaal dat door de leerlingen zelf voor een groot deel wordt ingevuld of afgemaakt.
Het door Steve Bell in Schotland ontwikkelde "Storyline Approach to Education" vindt internationaal steeds meer navolging bij het geven van wereldoriënterend onderwijs.

Kenmerkend voor deze vorm van onderwijs is:

  • De betrokkenheid van de leerlingen speelt de hoofdrol.
  • Er ontstaat samenhang tussen de verschillende vakken in zinvolle contexten.
  • Het gaat over de belangwekkende werkelijkheid van de leerlingen.
  • Leerlingen worden aangesproken op wat ze wel kunnen.
  • De aanpak biedt veel ruimte voor eigen beslissingen en initiatieven van de leerlingen.

 

In een verhalend ontwerp komen de activiteiten van de kinderen zelf. De leerkracht zorgt voor een leeromgeving die de leerlingen uitnodigt tot activiteiten. Hij of zij biedt structuur waar nodig. Het is echter beslist geen methode met als motto: "we doen maar wat, alles is goed !" Verhalend ontwerpen biedt veel ruimte voor de leerlingen en het verloopt planmatig. Daarvoor is een goede voorbereiding door middel van een draaiboek nodig. Zo'n uitwerking van een verhalend ontwerp moet een levendige voorstelling geven van het bedoelde onderwijs.

De vijf belangrijke componenten van een verhalend ontwerp zijn altijd:

  • de verhaallijn
  • de episodes
  • de sleutelvragen
  • de incidenten
  • het wandfries

De verhaallijn vormt de rode draad van het project. Om de grote lijn goed te kunnen aanhouden is het belangrijk een goede plot of intrige te bedenken. Dat helpt in ieder geval de samenhang tussen de episodes vast te houden. De verhaallijn is onderverdeeld in episodes. Binnen deze episodes worden de leerlingen actief. De leerkracht zorgt voor overgangen en maakt daarbij gebruik van sleutelvragen of incidenten.

De sleutelvragen zijn van eminent belang. Ze zijn misschien het kortst te definiëren als "vragen zonder antwoord van de leerkracht." Het zijn vragen, die de kinderen uitdagen om zelf antwoorden te bedenken. Bij goede sleutelvragen is vaak meer dan één antwoord mogelijk. Ze zetten kinderen aan tot nadenken en ze leiden tot nieuwe vragen. Tevens prikkelen ze tot het weergeven van eigen ervaringen.

Alles wat de leerlingen maken wordt in het lokaal opgesteld of opgehangen, in een chronologische volgorde. Zo groeit het verhaal zichtbaar. Dit wandfries is een soort groot bulletinboard dat de kinderen overzicht geeft van de voortgang. Ook helpt het de rode draad vast te houden. Het is een essentieel onderdeel, omdat het de geschiedenis van de eigen activiteiten weergeeft.

* Uit: Vos, E. & Dekkers, P., Verhalend Ontwerpen, een draaiboek. Groningen 1994.



Literatuurlijst:


stapel boeken
= Bell, S., K. Fifield & S. Bradshaw (ed.) The Scottisch Storyline Method, a training manual. Educational Recources Northwest, Portland, 1990.

= Bell, S., e.a., The saga-line. Fifth Golden Circle Seminar. EED, Enschede, 1993.

= Dekkers-Akveld, A. "De succes-story van het verhalend ontwerpen" in: Opmaat, 1e jg., nr. 2, 1993.

= Dekkers, P. & E. Vos, Serie artikelen 'The storyline approach'. In: De Vacature, jg. 104, 105 en 106, 1992/1993.

Egan, K., Teaching as storytelling, an alternative approach to teaching and the curriculum. New York/London, 1988.

Letschert, J., Topic-work: a storyline approach, outline of collaborative story making in primary schools. Enschede, 1992.

Letschert, J., Op verhaal komen. Thematisch onderwijs waarbij verhalen in het middelpunt staan. Tilburg 1995 (JSW-boek nr. 10. ISBN: 90 276 3473 4)

Vos, E., Steve Bell's secret notebook to create learning, expertise to design collaborative story making in the primary schools. Enschede, 1991.

Vos, E., Educatief ontwerpen voor kleuters, educatieve software voor de lerarenopleiding. Gouda, 1994.


Vos, E. & Dekkers, P., Verhalend Ontwerpen, een draaiboek. Groningen 1994.

 

Luc Stevens, Jos Letschert, Theo Boland, Rene van der Veen en Andre Petter Hoe groter de verschillen, hoe rijker de kansen' Uitgave: SLO Enschede

Erik Vos, Ellen Reehorst, Frits Sibers Tjassens, José Simons Scenario's voor actief leren - verhalend ontwerpen in het voortgezet onderwijs, Wolters Noordhoff, Groningen 1999 ISBN: 90-01-20318-3

 

Praxisbulletin 20e jaargang januari 2003, "De klas is de wereld ..." (nr. 5 Themanummer over Verhalend Ontwerpen)
Ellen Reehorst, Erik Vos, Peter Dekkers, Mathieu Geelen en anderen.
 

Links: 

 

Terug naar het begin