Ghana

kwaaba!

Welkom in Ghana

Ga verder naar:

Ontmoetingskerk
Rhenen
Muziek
Theologische interesse
Werk
Lees eens een preek
St.Maarten
Actieve vakanties
Terug naar begin

In juli 1997 maakte ik een studiereis naar het Westafikaanse Ghana. Ik had in de periode dat ik in Utrecht werkte een vijftal jaren samengewerkt met een Ghanese collega: ds. David Nii Anum Kpobi.

Dit was een prachtige gelegenheid een tegenbezoek te brengen. Het werd een schitterende ervaring.

AKWAABA - WELKOM!

‘Akwaaba! you're welcome!', roept de taxichauffeur me toe terwijl zijn passagier uitstapt. In Accra, de hoofdstad van Ghana, wemelt het van taxi's. Althans van voertuigen op vier wielen die zo'n 20, 30 jaar geleden hun leven als automobiel begonnen en in Nederland allang niet meer door de APK-keuring zouden komen. Ik zeg waar ik heen wil: de Makola-markt, de centrale markt in hartje Accra. De chauffeur houdt twee draadjes tegen elkaar, de motor begint opnieuw te pruttelen en het voertuig zet zich in beweging. Naar de stank te oordelen komt de uitlaat in de cabine uit. Aan de stickers op de achterruit zie ik dat deze Toyota eens het trotse bezit was van een inwoner van Leiden. De voorruit is één grote barst en de achterklep is met een touwtje dicht gebonden. Met moeite kan ik een gevoel van onbehaaglijkheid onderdrukken. Ik troost me met de gedachte dat dit ritje niet meer dan anderhalve gulden kost. En ik begin te begrijpen waarom veel auto's voorzien zijn van motto's als ‘Jesus is my Saviour' en ‘God is my provider'.

Als we moeten wachten bij een kruispunt verdringen handelaren zich voor de open ramen. De taken zijn strikt verdeeld: de meisjes verkopen bananen, geschilde sinasappels en kenkey (in bananenbladeren verpakte ballen van gekookt maïsmeel, het dagelijks voedsel voor de meeste Ghanezen), terwijl de jongens allerhande souvenirs en huishoudelijke artikelen proberen te slijten. Uit een blauw geverfde kapperswinkeltje, genaamd

‘The-Lord-is-my-light-Saloon', schalt reggae-muziek van Bob Marley. Aan de muur hangt naast een poster met verschillende kapsels een levensgroot en zoetsappig portret van Jezus.

Accra groeit razendsnel. Momenteel woont één op de drie Ghanezen in de grote steden. Veel jongeren trekken naar de stad in de hoop daar wat geld te kunnen verdienen. Hun eindbestemming is het rijke westen. Soms gaan ze een soort maatschap aan. Het verdiende geld wordt bij elkaar gelegd en daarvan wordt voor één van de deelnemers een ticket naar Schiphol of Frankfurt gekocht. Met het in Europa verdiende geld wordt dan de schuld afbetaald en de familie ondersteund. Meestal strandt de missie. Europa blijft onbereikbaar ver weg. Sommigen halen het wel, maar hun wacht de status van ‘economisch vluchteling'. Eenmaal opgepakt, worden ze met lege handen op het vliegtuig gezet. Terug in hun vaderland is de schaamte zo groot dat ze niet terug keren naar hun familie. Ze blijven hangen in de stad en pakken hun handeltje maar weer op.

Inmiddels hebben we de Makola-markt bereikt. Honderden, nee duizenden kraampjes, deels overdekt, deels in de buitenlucht. Onder de snikhete roestige golfplaten of onder de wat koelere overkapping is nagenoeg alles te koop. Vanuit het noorden van het land worden yams, granen, pinda's, kolanoten en katoenprodukten aangevoerd. Vanuit het zuiden onder meer rijst, vis, bananen en zout. Van verder weg komen kleding en schoenen, stoffen, allerlei huishoudelijke artikelen en sieraden. De chaos lijkt bij nader inzien een geordend geheel. Soortgelijke produkten zijn in eenzelfde afdeling te koop.

De markt is het kloppend hart van de economie. De handel is helemaal in handen van vrouwen. Ghana wordt wel ‘het land van de sterke vrouwen' genoemd. Ze bewerken het land, zorgen voor de kinderen en het huishouden. En vrouwen spelen een doorslaggevende rol in de handel. Volgens een strakke hiërarchie wordt door zogenaamde ‘mammies' een netwerk onderhouden, dat zich uitstrekt over lokale, regionale, nationale en internationale markten. Zij bepalen de prijzen en verzorgen de aanvoer van produkten.

Ook de kerk heeft ingezien dat hier een belangrijk deel van het dagelijks leven zich afspeelt. Vandaar dat de Makola-Market-Ministery Team is opgericht. De leden van dit team zijn allereerst gewoon handelaren die hun eigen kraampje runnen. Maar daarnaast proberen ze collega's in contact te brengen met het Evangelie. Natuurlijk is ook de leiding van deze evangelisatiegroep in handen van een vrouw, een potige maar vriendelijke dame geeft ons uitleg. Elke dag beginnen ze met bijbelstudie, gebed en zang. En dat gebeurt dan niet in een zaaltje, ergens achteraf, maar gewoon, midden op de markt. Wie belangstelling heeft, sluit zich aan. Daarna gaan ze zingend langs de kraampjes en vertellen aan wie het maar horen wil, de goede boodschap. Als we stoppen en we begeleid door drum beginnen te zingen, verschijnen overal boven de kraampjes nieuwsgierige hoofden en breed lachende gezichten. Dit is Afrika: ritme, kleuren, warmte, hartelijkheid. Hier proef ik wat Afrikanen bedoelen als ze zeggen dat je geen enkeling bent, maar dat je samen bent. Mijn vriend, David Kpobi, die jarenlang in Nederland werkte, zei eens: "Jullie zeggen in Europa: ‘Cogito ergo sum (ik denk, dus ik ben'. Wij Afrikanen zeggen: ‘ik ben, omdat wij zijn.' Wij ontlenen ons bestaan aan elkaar." Als ze je ‘akwaaba!', ‘welkom!' toeroepen, dan is dat echt gemeend. Ik ontdek dat Ghana een vitaal land is, waar mensen met beperkte middelen en veel creativiteit een bron aanboren, die bij ons met alles wat we hebben doorgaans is dichtgeslibd. Misschien komt het wel omdat Ghanezen minder scheiding aanbrengen tussen leven en geloven. Geloven doe je op de markt, ook je handeltje heeft er mee te maken. Het geloof ligt hier op straat en het aanstekelijke ritme ervan kan je niet negeren. Een welkome ervaring. Akwaaba!

Ds. Martin Snaterse

Accra, juli/augustus 1997

Zoek je informatie over Ghana, dan kun je terecht op Ghanaweb.

De Nederlandse Ambassade in Ghana vind je hier. Daar vind je ook informatie over de 300-jarige relaties tussen Nederland en Ghana dat in november 2001 gevierd werd.

Verder informatie over Ghana.

Je reacties en suggesties worden door mij erg op prijs gesteld. Stuur ze naar:
E-Mail: Martin Snaterse