Erik Bindervoet &
Robbert-Jan Henkes hebben een huzarenstukje geleverd door alle
liedteksten van Bob Dylan in het Nederlands te vertalen.
Dylan Compleet. Eindelijk, na het bejubelende Liedteksten 1962 - 1973,
nu het tweede deel met de liedteksten uit Dylans latere carrière.
Liedteksten 1974 - 2002 verschijnt in november 2007.
Het is één van hun vele vertaalprojecten. Niet
alleen vertaalden ze (o.a.!) Hamlet, Finnagans
Wake en schreven ze de Joyce-pastiche
Bloemsdag; een paar jaar
geleden stortten ze zich op twee gargantueske klussen; het integraal
vertalen van het werk van The Beatles en Bob
Dylan. De Beatles-vertalingen in HELP! werden met
gejuich en gejoel ontvangen (want sommigen vonden “Ik wil je neuken in
de kont” niet echt de juiste vertaling van “Why don’t we do it in
the road”).
En nu is er -na een eerste deel dat de periode
1962 - 1973 bestreek- het tweede deel van hun Dylan-vertalingen:
Voor Altijd Jong - Liedteksten 1974-2002. , gewapend slecht
met muziek van één artiest: Bob Dylan.
Luister
hier naar het VPRO-programma in Cantina waar de vertalers uitgebreid aan
het woord komen...
Bijzonder aan de
vertaling van Bindervoet & Henkes is dat ze het metrum van het origineel
navolgen. Alle teksten zijn dus meezingbaar, meebrulbaar, meereutelbaar,
meesnauwbaar en meeknauwbaar.
Dylan blijkt ook
schilder te zijn, zie het bericht in De Gelderlander van 22 oktober 2007:
Eerste expositie schilderijen Bob Dylan
CHEMNITZ - Schilderijen van de Amerikaanse
zanger Bob Dylan worden voor het eerst in een museum geëxposeerd. De werken
zijn vanaf eind oktober op een tentoonstelling in Chemnitz te zien.
Onder de titel The Drawn Blank Series toont het
museum Kunstsammlungen ruim tweehonderd schilderijen van de 'rockdichter'.
De werken zijn speciaal voor de expositie gemaakt. Dylan baseerde ze op
tekeningen en schetsen die tussen 1989 en 1992 ontstonden en in 1994 onder
de titel Drawn Blank als boek verschenen.
Dylan, die al meer dan veertig jaar schildert, verklaarde zijn keuze voor
Chemnitz door te wijzen op de grote interesse en het enthousiasme van de
museumdirectrice voor zijn werk.
De Amerikaanse zanger exposeert voor het eerst
zijn schilderijen in een museum. Deze primeur is van 28 oktober eerstkomend
tot en met 3 februari 2008 voor het museum Kunstsammlungen in de Oost-Duitse
stad Chemnitz. Onder de titel The Drawn Blank Series zijn er ruim
tweehonderd schilderijen te bewonderen die speciaal voor de tentoonstelling
werden gemaakt. Allen zijn ze gebaseerd op tekeningen en schetsen die hij
tussen 1989 en 1992 maakte; ze verschenen in boekvorm in 1994 onder de titel
Drawn Blank.
Bob Dylan, geboren als Robert Zimmerman in
Duluth (Minnesota) in 1941 is een Joods-Amerikaanse popmusicus. Hij wordt
beschouwd als een van de grootste liedjesschrijvers van de Verenigde Staten
en maakt deel uit van het Amerikaanse culturele erfgoed.
Momenteel wordt er gewerkt aan de biografische
film "I'm not there" waarin Dylan door maar liefst zes verschillende acteurs
en actrices wordt gespeeld: Christian Bale, Heath Ledger, Charlotte
Gainsbourg, Richard Gere, Julianne Moore en Cate Blanchett. De film zou in
maart 2008 verschijnen. Info: www.chemnitz.de
Begin april 2007 was hij voor twee concerten in
Nederland. Trouw schreef:
Op 28 augustus 2006 kwam zijn nieuwe album Modern Times
op de markt. Het is de eerste Dylan-plaat in vijf jaar: in 2001 verscheen Love
& Theft.
Opvallend is de diversiteit aan stijlen: Folk, blues,
jazz, soul en een vleugje rock kleuren de plaat tot een donkerbruine herfst
van zijn al ruim veertig jaar durende carrière.
Geschreven in Dylan’s
typerende vocabulaire. Zoals in het prachtige “When the Deal Goes Down”:
In the still of the night, in the world's ancient light / Where wisdom grows
up in strife / My bewildered brain, toils in vain / Through the darkness on
the pathways of life (…) We live and we die, we know not why / But I'll be
with you when the deal goes down.
Het afsluitende "Ain't Talkin'" klinkt bijna apocalyptisch. Toch is het bijna
of er berusting in Dylan’s krakerige stem heerst. Langzaam komt de
sterfelijkheid om de hoek gluren. Niet alleen voor anderen, zoals in het
mogelijk op New Orleans doelende “The Levee’s Gonna Break,” maar zeker ook
voor Dylan zelf. Modern Times klinkt op geen enkele wijze als een
moderne plaat. Maar juist dat is de kracht op de plaat waarin hij duidelijk
refereert aan de oude helden die hij zelf noemde in de fraaie Scorcese-docu
No
Direction Home.
"Hoe
lang geleden is het dat de Rolling Stones een plaat uitbrachten die er toe
deed? Al zeker 25 jaar hebben ze eigenlijk niets nieuws meer te melden. Ook
Bob Dylan heeft veel belabberds uitgebracht, maar sinds 1997, het jaar waarin
het verrassend sterke album Time out of mind verscheen, telt hij weer
volop mee.
Zijn artistieke wedergeboorte kreeg verder gestalte in niet alleen het album
Love and theft uit 2001, maar ook in het vorig jaar verschenen, lovend
ontvangen eerste deel van zijn autobiografie Chronicles. En nu is er
Modern times, een plaat die in kringen van Dylan-fanaten met evenveel
opwinding tegemoet werd gezien als in 1975 het album Blood on the tracks."
(Peter van Brummelen in Het Parool)
Dylan nam Modern times op met dezelfde muzikanten met
wie hij al jaren optreedt. Het gezelschap trok zich voor de plaat terug in New
York. Als producer wordt Jack Frost vermeld. Niet bekend? Dat kan kloppen:
het is een pseudoniem van Dylan zelf!
Modern times klinkt aangenaam: warm, bijna kabbelend. Wat opvalt is dat Dylan
goed te verstaan is. Kennelijk doet hij beter zijn best dan hij in jaren heeft
gedaan. Dat laat onverlet dat zijn teksten even geheimzinnig en donker zijn
als altijd. Modern times biedt Dylan-vorsers studiemateriaal voor jaren.
Enige kennis van het Oude Testament lijkt daarbij opnieuw onontbeerlijk.
De titel Modern Times verwijst naar de
gelijknamige film van Charlie Chaplin uit 1936 en de thematiek van de kleine
man die het slachtoffer dreigt te worden van een genadeloos economisch klimaat
of een wereldorde die nauwelijks rekening houdt met de zwakken in de
samenleving. De parallellen met het Bushregime in de VS zijn frappant. Toch
verwijst Dylan nooit expliciet naar het hier en nu. Hij maakt gebruik van
mythen en legenden om zijn woede en walging tot uiting te brengen. Dat leidt
meteen tot de twee hoogtepunten op de cd, songs die zo aan de canon van
klassieke Dylansongs mogen worden toegevoegd. Het majestueuze 'Workingman's
Blues #2' is een ode aan de maatschappelijke underdog en 'Ain't Talkin'' een
bittere aanklacht in apocalyptisch jasje tegen de huidige staat van de wereld.
Erg genoten heb ik van de laatste DVD van Martin
Scorsese No direction home.
De DVD beschrijft de turbulente jaren in het leven van
Dylan: 1959 tot 1966. Het schetst een fascinerende inkijk in de transformatie
van een piepjonge folkmuzikant die tot in den treure zit te prutsen op de
liedjes van zijn grote held Woody Guthrie tot de rockster die zijn oude
wereldverbeterende fans tegen zich in het harnas jaagt met elektrische gitaren
en psychedelische nonsensteksten. Op zijn desolate versie van Guthrie's
folkmonument This land is your land klinkt Dylan
nog als het opgeschoten broekie dat zich nestelt in de lange traditie van
doorleefde troubadours, maar de manier waarop hij "this land was made for
you and me" zingt, klinkt alsof hij er dan al niet meer in gelooft.
Ergens in deze film zegt Dylan: ‘Ik ben geboren, op
een plek, ver verwijderd van waar ik thuishoor. Ik ben dus onderweg naar huis.’
Samen met de titel van deze film verklaart dat dus de ‘Never Ending Tour’ waar
Dylan aan begon, sinds hij herstelde van zijn bijna-fatale motorongeluk in
1966. Dat verklaart ook de nimmer aflatende wijzigingen in set lists,
begeleidingsbands en muziekstijlen waar hij zijn immense repertoire aan
blootstelt. Dylan is de eeuwige zoeker.
Aan de hand van filmbeelden, optredens van Dylan en
tijdgenoten en gesprekken met de zanger zelf, wordt een beeld geschetst van de
eerste jaren van Dylan als ‘song and dance-man’, zo als hij dat zelf uitdrukt.
We zien beelden van het dorpje Hibbing in Minnesota,
een verpletterend gewoon mijnwerkersplaatsje, waar Dylan opgroeit, en ‘s
nachts naar de radio luistert, waardoor hij mensen als Hank Williams, Odetta
en uiteindelijk zijn grote voorbeeld Woody Guthrie leert kennen. Verveeld door
het dorpsbestaan besluit hij met een gitaar, een koffer en $10 op zak Guthrie
op te zoeken, die op dat moment met de Ziekte van Huntington in een New Yorks
ziekenhuis ligt. Dylan raakt verzeild in Greenwich Village, de wijk van de
boheme, waar hij in aanraking komt met mensen als Joan Baez, Maria Muldaur,
Dave Van Ronk en de dichter Allen Ginsburg.
Het is het begin van een muzikale zoektocht, en we
zien (onder meer door gebruikmaking van niet eerder vertoonde shots van D.A.
Pennebaker’s ‘Don’t Look Back’), hoe Dylan zich ontwikkelt van bedeesd
kereltje tot zeer zelfbewust en extreem gedreven songwriter.
Deel 2 van de DVD is eigenlijk het verhaal van de
folkzanger Dylan, die geen zin meer heeft in het hokje waarin zijn medefolkies
hem willen stoppen, en eerst met Al Kooper en de Paul Butterfield Blues Band,
en later met The Band, electrisch gaat.
Prachtig om te zien is hoe het Londense publiek
reageert, verontwaardigd als men is als blijkt dat ‘hun’Dylan met een
‘popgroep’ (zoals The Band smalend wordt aangeduid) het podium op waagt te
komen. Dylan wordt beschouwd als een verrader die op de commerciele toer gaat.
Overigens voelden ook zijn collega’s folkzangers zich verraden, want in de
film doet op zeker moment de mare de ronde, dat de anders zo vreedzame Pete
Seeger in een vlaag van heilige verontwaardiging met een bijl achter het
podium opduikt, om de bekabeling van die duivelse electronica door te hakken.
Seeger zelf geeft geen opheldering, maar kijkt met vertedering terug op die
wanordelijke tijden.
Dylan zelf is het na een tijdje spuugzat, vooral omdat
hij voortdurend geconfronteerd wordt met onnozele verslaggevers, die nog
nimmer een noot van hem hebben gehoord, en hem vragen of hij 'de stem van zijn
generatie' is, en uit hoeveel leden zijn beweging van protestzangers precies
bestaat. ‘132 of 145’, grinnikt de zanger.
Na de tour vertrekt hij dan ook uitgeput naar
Woodstock, waar hij zijn bijna fatale motorongeluk krijgt. Pas anderhalf jaar
later duikt hij weer op, met het album ‘John Wesley Harding’.
‘No Direction Home’ is een fascinerend verslag van een
muzikaal tijdperk, waarvan de invloed bijzonder groot is gebleken. Scorsese
maakt gebruik van vele bronnen, waaronder, zoals gezegd, interview met Dylan
zelf. Een zeldzaamheid overigens, want interviews met de man zijn schaars. His
Bobness blijkt een welbespraakt persoon, die zichzelf en zijn omgeving
uitstekend weet te relativeren.
Een abonnement op de CSN&Y
nieuwsbrief kun je aanvragen via hun fanclub
Op 20 februari 2006 hoorde ik Mary Black in Utrecht.
Zeven jaar na haar laatste cd
Speaking with the Angel (1999) heeft
deze Ierse zangeres een nieuw album
uitgebracht: Full Tide. Voor de liefhebbers: er is niet veel
veranderd. Al bij de eerste karakteristieke pianotonen van oudgediende
Pat Crowley, hoor je, nog voor ze één noot gezongen heeft, dat je met
een Mary Black CD te maken hebt.
Die typische sound heeft ze al sinds ze het traditionele repertoire
vaarwel zei en materiaal van moderne, vooral Ierse, songwriters ging opnemen.
En in dat verband moet je onmiddellijk Noel Brazil noemen, favoriete
schrijver van Mary Black die in 2001 overleed. Drie nummer van hem staan op
deze CD. In het verleden verantwoordelijk voor prachtsongs als Columbus, Ellis Island, Babes in the
Wood of Fat valley of Pain.
Nieuw is dat Mary Black voor het eerst zelf de pen ter hand genomen heeft
om een tweetal songs te schrijven. Your
Love schreef ze samen met haar zoon Danny O'Reilly.
Hij verzorgde het voorprogramma met een stijl die aan Luka Bloom doet denken.
Zoonlief is ook te horen in dit nummer (gitaar, backing vocals) evenals zus
Roisin O'Reilly
(backing vocals). Het is een erg persoonlijk nummer naar aanleiding van het
overlijden van haar moeder. Met mooie dobro partij van virtuoos Jerry
Douglas.
Opvallend zijn ook de
twee nummers van Bob Dylan die ze covert:Lay down your weary
tune is een oud Dylan nummer (1964) dat pas in 1985 op de verzamelaar Biograph voor het eerst uitkwam. Mary Black maakt er een
meeslepende gospel van inclusief Hammond orgeltje en vier mannelijke backing
vocals.
De tweede Dylan cover Make you feel
my love is van meer recente datum. Voor wie het krassende
origineel kent van Time out of Mind
(1997) zal het geen verrasing zijn dat deze cover een stuk beter in het gehoor
ligt. Met een mooie begeleiding op pedal steel van
Percy Robinson en op het Hammond orgel Pat Crowley. Het zorgt voor
een bijna gewijde sfeer.
Ook vermeldenswaardig is een nummer van Sandy Denny: Full Moon. Op het lijf geschreven
van Mary Black. Stemmige pianopartij van Pat Crowley en fluwelen strings van
het West Ocean String Quartet.
Wat mij betreft: dit is een van de betere Mary Black CD's. Ze zingt
ouderwets goed. De begeleiding is overwegend terughoudend en lijkt simpel,
maar wie zich er op concentreert zal merken dat de arrangementen geweldig goed
in elkaar steken. Erg mooi ook hoe hier en daar dobro, banjo, hammond of pedal
steel, perfect in het "Black" geluid zijn geïntegreerd.
Je reacties en suggesties worden door mij erg op prijs gesteld. Stuur ze naar:
E-Mail: Martin Snaterse
