Op 20 november 2004 was er in het Wijkcentrum Jeruzalemkerk te Zwolle eerst een vrij lange algemene ledenvergadering waarin het o.a. over de enquête ging. Daarna hield de heer W.D. Zondag, hoofd afdeling burgerzaken gemeente Baarn, tevens ambtenaar van de burgerlijke stand, een lezing over de geschiedenis van de burgerlijke stand en het naamrecht.
Geschiedenis burgerlijke stand
Vóór 1811 werden geboorten en huwelijken bijgehouden in kerkelijke registers, overlijdensgegevens ook bij beheerders van begraafplaatsen.
| 1811: | Invoering Burgerlijk Wetboek door de inlijving van Nederland bij Frankrijk: de burgerlijke stand werd een taak van de overheid. Van de huwelijksbijlagen werden dubbele exemplaren opgeslagen in Almelo. Men is bezig die op cd-rom te zetten. |
| 1814: | Na de verdrijving van de Fransen en de hereniging van de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden werd het Wetboek behouden. Na een aantal jaren gebruikte men voorgedrukte akten met open gedeelten voor variabele tekst. |
| 1838: | Het Wetboek werd op diverse onderdelen aan de Noord-Nederlandse smaak aangepast, mede door de afscheiding van België, met voor de burgerlijke stand weinig veranderingen. |
| 1901: | De meerderjarige leeftijd ging van 23 naar 21 jaar. |
| 1913: | Afschaffing van de mondelinge huwelijksafkondigingen op zondag. |
| 1927: | Ook vrouwen mogen getuigen zijn bij huwelijken. |
| 1935: | Er hoeven geen twee getuigen meer bij een geboorte-aangifte te zijn. |
| De volgorde van de namen in akten werd gewijzigd: eerst de geslachtsnaam en dan de voornamen. |
| In de geboorte-akte van Koningin Beatrix staan niet alle titels maar "enz. enz. enz." en er staat "heeft aan mij vertoond" in want prinsen en prinsessen moesten aan het volk getoond worden. |
| 1948: | Een ongehuwde moeder hoeft haar eigen kind niet meer te erkennen. |
| 1956: | Losbladige registers werden ingevoerd en de mogelijkheid om de akten te typen. |
| De mogelijkheid tot adoptie werd ingevoerd. |
| 1970: | Invoering van een nieuw Burgerlijk Wetboek. |
| Er is geen huwelijkstoestemming meer nodig tot 30 jaar. |
| 1971: | Nieuw echtscheidingsrecht: er geldt één echtscheidingsgrond, n.l. duurzame ontwrichting van het huwelijk (en niet langer bijvoorbeeld kwaadwillige verlating of overspel: "de grote leugen"). |
| 1987: | Afschaffing van de huwelijksafkondigingen (in het kastje aan het gemeentehuis) met de vaak ongewenste vermeldingen met wie men eerder getrouwd was. |
| 1988: | De meerderjarige leeftijd ging naar 18 jaar (en zal op termijn nog lager worden). |
| 1991: | Nieuwe wet op de lijkbezorging: begraving en crematie werden gelijkgesteld. |
| 1994: | Invoering van de Wet voorkoming schijnhuwelijken. Het blijft een moeilijke taak om dat te beoordelen. |
| 1995: | Nieuwe voorschriften voor de akten van de burgerlijke stand: de overgang van relaasvorm naar staatvorm; vader en moeder werden vervangen door ouder 1 en ouder 2, plus hun geboortedatums; beroepen werden niet meer vermeld. |
| Invoering van de buitengewoon ambtenaar burgerlijke stand, de z.g. trouwambtenaar. |
| 1998: | Nieuw naamrecht met de keuze tussen de naam van de vader of de moeder. |
| Invoering van het geregistreerd partnerschap: een kind is van de moeder; de vader moet het erkennen; twee mannen of twee vrouwen kunnen op het gemeentehuis met elkaar 'trouwen'. |
| De naam van de ambtenaar wordt op de akten vermeld; in Friesland moeten de akten tweetalig. |
| Nieuw afstammingsrecht met o.a. wijzigingen m.b.t. erkenning. |
| 2001: | Invoering van het z.g. homo-huwelijk en de homo-adoptie. |
| De flitsscheiding: door omzetting van een huwelijk in een geregistreerd.partnerschap; dit laatste kan bij de notaris ontbonden worden en de dag daarna is de scheiding een feit. |
| 2003: | Invoering van de Wet Conflictenrecht Afstamming: regels m.b.t. welk recht toegepast wordt bij afstamming door huwelijk, erkenning, ontkenning, enz. |
| 2004: | Invoering van de Wet Conflictenrecht Adoptie: regels m.b.t. erkenning buitenlandse adopties. |
Er moet op elk tijdstip en overal getrouwd kunnen worden. Het hangt nu van de plaats af. In de toekomst hoeft het niet meer in het gemeentehuis.
Een huwelijk is in Nederland geaccepteerd als het in het betreffende land erkend wordt.
Naamrecht in Nederland
(volgens de huidige wetgeving sinds 1998)
Een geboorte-aangifte wordt altijd gedaan in de gemeente zelf. Soms wordt ook een akte opgemaakt in de gemeente van inwoning.
De geslachtsnaam van een kind wordt:
- Indien de moeder gehuwd is: de naam van de vader of de moeder. De naamskeuze kan worden gedaan vóór de geboorte van het kind of uiterlijk tijdens de geboorte-aangifte.
- Indien de moeder ongehuwd is: de naam van de moeder; als het kind wordt erkend, kan gekozen worden voor de naam van de erkenner. De naamskeuze kan worden gedaan tijdens het opmaken van de erkenningsakte.
Bij de naamskeuze geldt over het algemeen: eens gekozen, blijft gekozen: elk volgend kind krijgt dezelfde naam als het oudste kind in het gezin.
Erkennen kan schriftelijk; bij naamskeuze moeten beide ouders
in persoon aanwezig zijn. Het is belangrijk om een kind al te erkennen tijdens de zwangerschap (als ongeboren vrucht) want de moeder moet toestemming geven!
Tot 1998 werd een kind "geëcht" als het erkend was voor het trouwen.
Schijnerkenningen van kinderen in het buitenland met het doel ze naar Nederland te halen, worden tegengegaan doordat drie jaar gewacht moet worden.
Naam gehuwde man of vrouw
In akten van de burgerlijke stand en in de bevolkingsadministratie wordt een Nederlandse man of vrouw altijd met de eigen geslachtsnaam vermeld.
In het zakelijke en financiële verkeer mag de geslachtsnaam van de partner gevoerd worden of beide namen in beide volgordes. Er zijn dus vier mogelijkheden voor zowel de man als de vrouw.
Een buitenlandse man of vrouw wordt in Nederland altijd vermeld conform zijn of haar nationale recht.
Wijziging geslachtsnaam
Dit is toegestaan o.a. ingeval van:
- een bespottelijke of ongepaste naam (in 1811 hebben velen een gekke naam gekozen)
- een veel voorkomende naam
- een naam die uitsterft (deze komt er bij)
- de naam van de opvoeder
Het moet gemotiveerd worden. Bij een verandering worden zoveel mogelijk letters in stand gehouden; het wordt een naam die nog niet bestaat.
De procedure is een verzoekschrift te sturen aan de koningin via het
Ministerie van Justitie; de kosten zijn € 225,00. Er wordt advies gevraagd aan de burgemeester / hoofd afdeling burgerzaken van de woonplaats.
Als vroeger een fout is gemaakt, kan de naam kosteloos veranderd worden.
De 'y' kende men vroeger niet.
Buitenlands naamrecht in Nederland
De hoofdregel is dat het nationale recht van de betrokkene wordt toegepast.
Een kind uit Spaanse ouders in Nederland geboren, krijgt het eerste deel van de naam van de vader plus het eerste deel van de naam van de moeder.
In Turkije verliest een vrouw haar naam bij een huwelijk.
Arabische namen worden verlatinaliseerd door een beëdigd vertaler.
In islamitische landen kent men geen geslachtsnamen maar naamketens. Een kind krijgt vaak een eigen naam plus de eerste twee van de vader.
Bij twee vreemde nationaliteiten geldt het land waar ze de sterkste band mee hebben.
Het is vaak moeilijk: Als de vader niet genaturaliseerd is, krijgt het kind geen achternaam, alleen een voornaam.
Er zijn meer dan 300 diacriten bekend.
Voornamen
Het geven van voornamen is in Nederland sinds 1970 vrij, mits
- het geen ongepaste naam is.
- het geen bestaande geslachtsnaam is, niet zijnde tevens voornaam.
De procedure voor het wijzigen van voornamen gaat via een advocaat.
Leestekens mogen niet: bijvoorbeeld geen 'Chris F.' maar wel 'Chris Ef' en ook 'Chris F'.
Sinds 'Willem-Alexander' is '-' toegestaan.
Een naam als 'Miracle of Love' is als 2e naam en met '-' ertussen geaccepteerd.
Moderne namen mogen wel maar bedenk: wat doe je zo'n kind aan?!
Bij vreemde nationaliteiten moet de ambtenaar van de burgerlijke stand rekening houden met de voorschriften die gelden in dat land. Een Marokkaanse vader bijvoorbeeld mag aan zijn kind alleen voornamen geven die voorkomen op een speciale lijst, goedgekeurd door de Marokkaanse autoriteiten.