Duitsland in tweevoud

Biografie: Wolf Biermann.

Ulrich Plenzdorf Wolf Biermann is geboren op 15 november 1936 in Hamburg. Hij was een Duitse dichter en cabaretier. Hij speelde gitaar en zong, vooral in de tijd van zijn opstand, protestnummers. Heel even was hij vóór de Berlijnse muur en verdedigde deze. “Die Mauer steht, Wind drüber weht” Dit kwam door zijn moeder. De moeder van Biermann wilde dat hij communist werd. Toen hij 16 jaar was trok hij daarom naar Oost Berlijn. Dit was midden in de tijd dat er een hoop mensen van het Oosten naar het westen vluchtten.

Toen Wolf Biermann eenmaal een paar jaar in Berlijn woonde ontdekte hij de verschrikking van het communisme en ging zich hiertegen verzetten. Dit deed hij door middel van muziek en gedichten. Hij werd een grote staatsvijand, kwam in de gevangenis terecht en er werd hem verboden nog in de DDR te komen. Sinds zijn uitwijzing in 1976 is hij teruggekeerd naar zijn geboortestad

Volgens Biermann leiden de mensen in het oosten aan de typische ziekte, waar alle oostelijke mensen aan lijden: "Ze waren onderdanen. Het waren allemaal slaven en slaven leren alles wat een slaaf nodig heeft om te overleven. Ze leren alleen niet voor zichzelf verantwoordelijk te zijn. Dat is het grote probleem van het oosten."

Hij mocht nog een keer onder leiding van de Stasi naar de DDR om zijn vriend Robert Havemann te begraven. Het vertrek van Wolf Biermann veroorzaakte veel commotie. Er waren veel auteurs en kunstenaars die gingen protesteren. Dit was geen goede onderneming. Hierdoor werden de dissidenten alleen maar meer gecontroleerd en tegengewerkt. Nu wilden er veel dichters en schrijvers, onder druk van de autoriteiten, naar het westen. De Stasi probeerde deze dissidenten onder controle te houden d.m.v bestraffen en belonen.

Toen de muur in 1989 viel was Wolf Biermann heel erg blij. Het monster van beton en prikkeldraad werd door de massa omver gelopen. Van de Elbe tot de Oeral verdween het communisme. Na de Duitse eenwording verzette Biermann zich met succes tegen het voornemen van de overheid om alle dossiers van de Staatssichterheitsdienst van de voormalige DDR te vernietigen. Door zijn toedoen werd de ‘Gauck-Behörde’ opgericht, die het beheer over het Stasi-archief voert en de toegankelijkheid van de dossiers garandeert.

Na de val van de muur kon Wolf Biermann weer bezoekjes brengen aan Oost Berlijn.

Ook na zijn uitwijzing bleef Biermann bij de oppositie in de DDR populair door zijn protestsongs. 'Wegens jou zat ik twee jaar in de gevangenis', krijgt hij regelmatig te horen als hij in Oost Berlijn is. "Nee, dat is geen verwijt, ze zijn er trots op." "Wat ben ik blij dat deze vervloekte dictatuur is ingestort", zegt Biermann. Toen hij een keer in Oost Berlijn was om een stuk van Shakespeare te bewerken liep hij naar zijn voormalige woning. Hij kwam erachter dat een Spitzel (spion) voor de vroegere veiligheidsdienst zijn huis bewoont en nog wel de woordvoerder van de PDS, de opvolger van de communistische partij. Dat vond hij geen fijn idee. Toen Wolf Biermann in 1991 tijdens een toespraak de "unbegabte Schwätzer Sascha Arschloch" ervan beschuldigde voor de Stasi te hebben gewerkt, opende hij een nieuw hoofdstuk in het debat over de DDR-literatuur. De discussie die na de politieke Wende in 1989 was ontstaan draaide om de vraag, welke waarde de literatuur uit de DDR eigenlijk had. Biermann steunde zijn, toen nog als absurd beschouwde, verdenking dat Sascha Anderson in dienst was geweest van de Stasi op onderzoek van zijn vriend Jürgen Fuchs. Fuchs op zijn beurt deed korte tijd later verslag in een reeks artikelen in Der Spiegel. Vervolgens werden steeds meer gevallen bekend van schrijvers die, meestal als zogenaamde IM (Inoffizielle Mitarbeiter), met de Stasi hadden samengewerkt.

Hoewel hij de voormalige communistische partij een misdadige organisatie vond, is Biermann niet wraaklustig. "Communisten als oud-partijleider Egon Krenz of Erich Mielke, de chef van de Stasi, hoeven niet te worden doodgeslagen of aan lantaarns te worden opgehangen zoals tijdens de Franse Revolutie." Zelfs celstraffen zijn volgens Biermann zinloos. "Maar ze moeten niet opnieuw de baas zijn of in het parlement beslissingen nemen over wetten waaraan ik me dien te houden." Hij vindt het wel stom dat leden van de vroegere partijtop memoires schrijven en interviews geven, terwijl hun slachtoffers in de voormalige DDR geen carrière konden maken en nu geen baan of uitkering hebben. "De weduwe van mijn vriend Havemann, die professor was, krijgt geen pensioen. Maar de officier van de Stasi, die Havemann steeds heeft laten bespioneren door liefst 200 man, krijgt wel een pensioen." Is dit sociale rechtvaardigheid?

Hieronder staan twee protestsongs van Wolf Biermann. Het ene nummer gaat over Berlijn. Hij zingt dat Berlijn een mooi meisje is, om mee te trouwen, maar wel met koude handen. Hij zingt dat Berlijn verwoest is. Het andere nummer is een nummer waarin hij het volk toespreekt. Het is een nummer tegen het communisme.

Berlin

Berlin, du deutsche deutsche Frau.

Ich bin dein Hochzeitsfreier.

Ach, deine Hände sind so rauh

von Kälte und von Feuer.

Ach, deine Hüften sind so schmal

wie deine breiten Straßen.

Ach, deine Küsse sind so schal,

ich kann dich nimmer lassen.

Ich kann nicht weg mehr von dir gehn.

Im Westen steht die Mauer.

Im Osten meine Freunde stehn,

der Nordwind ist ein rauher.

Berlin, du blonde blonde Frau.

Ich bin dein kühler Freier;

dein Himmel ist so hunde-blau,

darin hängt meine Leier

Ermutigung

Du, laß dich nicht verhärten

in dieser harten Zeit.

Die allzu hart sind, brechen,

die allzu spitz sind, stechen

und brechen ab sogleich.

Du, laß dich nicht verbittern

in dieser bittren Zeit.

Die Herrschenden erzittern

- sitzt du erst hinter Gittern -

doch nicht vor deinem Leid.

Du, laß dich nicht erschrecken

in dieser Schreckenszeit.

Das wolln sie doch bezwecken

daß wir die Waffen strecken

schon vor dem großen Streit.

Du, laß dich nicht verbrauchen,

gebrauche deine Zeit.

Du kannst nicht untertauchen,

du brauchst uns und wir brauchen

grad deine Heiterkeit.

Wir wolln es nicht verschweigen

in dieser Schweigezeit.

Das Grün bricht aus den Zweigen,

wir wolln das allen zeigen,

dann wissen sie Bescheid