Mariakerk

Traditionele kerk moet steeds vaker gebouwen afstoten

'Het maakt voor God niet uit waar gelovigen samenkomen'

Voor de ingang van de Mariakerk staan twee containers met 'gewijde' afbraakspullen. Het pand wordt momenteel ontmanteld en gaat een nieuwe toekomst tegemoet als gezondheidscentrum (Foto. Marry Witteman).

STREEK - Twee grote containers gevuld met afvalmateriaal voor de ingang van de Mariakerk te Lisse, verraden dat het pand ontmanteld wordt en een nieuwe toekomst tegemoet gaat. Het voormalig Godshuis wordt verbouwd tot een gezondheldscentrum. Daarentegen begon de baptistengemeente Kaleb haar bestaan vijf jaar geleden in het plaatselijk gezondheidscentrum te Voorhout en groeide vervolgens uit haar jasje. Kerkgebouwen die een andere functie krijgen of gesloopt worden, het is een landelijke trend en gevolg van krimp in traditionele parochies. Elders stromen gelovigen samen en organiseren erediensten in scholen en sporthallen. Wordt de kerk gedwongen een andere jas aan te trekken? door Marry Witteman Traditionele kerkelijke gemeenten hebben er een hele klus aan overeind te blijven anno 2009. Het aantal kerkbezoekers loopt terug en het onderhoud van de veelal kapitale en onderhoudsintensieve gebouwen slurpt geld en energie. Daarnaast worstelt men met het bezetten van de functies van ambtsdragers en voorgangers. Dat de Mariakerk na de fusie met de parochies van de Agathakerk en de Engelbewaarderskerk haar deuren gaat sluiten, lijkt een logisch gevolg. In Sassenheim werd het gebouw van de Nederlandse Protestantenbond uit 1926 drie jaar geleden gesloopt in verband met krimp. Ongeveer in diezelfde tijd werd de Sassenheimse pastoor Owel van de Pancratiusparochie ook ingezet om de Matthiasparochie van Warmond te bedienen. De Jozefkerk van Hillegom wordt volgend jaar onttrokken aan de erediensten.
Het afstoten van de Marlakerk doet volgens Co Lieverse pljn: "Parochianen hechten aan een pand waarin zij in het huwelijk traden, hun kinderen lieten dopen, ter communle gingen of hun dierbaren voor het laatste afscheld bij God brachten."	Stigma Een trieste zaak, vinden betrokken gemeenteleden en parochianen. Co Lieverse, vicevoorzitter van het bestuur van de Agathaparochie en zelf sinds zijn geboorte in 1943 betrokken bij de kerk, legt uit waarom dit zo triest is. "De pijn zit hem in het feit dat parochianen hechten aan een pand waarin zij in het huwelijk traden, hun kinderen lieten dopen, ter communie gingen of hun dierbaren voor het laatste afscheid bij God brachten", aldus Lieverse. "De plek waar die emoties zijn beleefd, verdient een gedegen traject tot hergebruik", is hij van mening. Het kerkbestuur vindt een gezondheidscentrum een goede herbestemming. In de streek zien we nog een beweging namelijk de groei van baptistengemeenten en
evangeliegemeenten. De baptistengemeente Kaleb startte vijf jaar geleden in het gezondheidscentrum van Voorhout en verhuisde al snel naar het jongerencentrum van Ex-voto. Verdere groei is er verantwoordelijk voor dat men thans is gevestigd in multicultureel centrum Het Refpunt van Warmond. Kleeft het stigma van het opgeheven vingertje van de vroegere kerk nog zo aan de traditionele kerken van vandaag, dat gelovigen willens en wetens buiten de kerkmuren hun heil zoeken? Aan voorzitter Koen Hofman van baptistengemeente Kaleb de vraag of hij bewust het traditionele kerkgebouw mijdt. "Dat wij in Het Trefpunt onderdak hebben, waar we heel blij mee zijn, is omdat we een eigen gebouw niet kunnen betalen. Dit heeft niets te maken met het feit dat we ons niet in een kerkgebouw willen vestigen." Wat is het dan dat de groei er in deze gemeenten wel in zit en niet in de traditionele? "Ik denk dat de gelovigen van nu meer hechten aan een persoonlijk geloof, aan meer beleving en gevoel. Het verschil tussen traditionele kerken en baptisten- en evangeliegemeenten zit met name in het accent op persoonlijke beleving en een persoonlijke relatie met God", aldus Hofman. Wel voegt hij er aan toe dat er ook een beweging ontstaat waarbij gelovigen weer behoefte krijgen aan leerstelligheid en bijbelonderricht. Alphacursussen Zowel Hofman als Lieverse onderschrijven de gedachte dat het voor de God van de Bijbel niet uitmaakt waar de gelovigen samenkomen, of dat nu in een traditioneel kerkgebouw is of in de sporthal op de hoek. Hofman zegt tevens dat het niet de bedoeling is dat kerkelijke gemeenten leden bij elkaar wegtrekken. De uiteindelijke missie is mensen helpen Jezus te vinden. Opvallend is dat zowel Co Lieverse als Koen Hofman beiden refereren aan het succes van de Alphacursussen. Dit is een kennismaking met het christelijk geloof die verantwoordelijk is gebleken voor aanwas in beide kerken. Een nieuwe generatie gelovigen lijkt een start te vinden in de Alphacursussen. In die zin is het niet ondenkbaar dat over een tiental jaar gelovigen terugkeren naar de traditionele kerkelijke gemeenten. Of de bijbehorende gebouwen dit proces dan ook overleefd hebben, is de vraag. geplaatst 21 juni 2009

VLn.r.: Co Lieverse, vice-voorzitter bestuur Agathaparochie, Johan Veldhoven en architect Wil Veldhoven, die in hetgemeentehuis de bouwkundige ingrepen ontvouwde (Foto: Arie in 't Veld).

LISSE - Het plan om de voormalige Mariakerk om te vormen tot een gezondheidscentrum zonder dat dit het kerkgebouw qua uitstraling aantast, verloopt zowel wat de invulling als de bouwkundige plannen betreft, voorspoedig. De bouwkundige ingrepen werden onlangs door architect Wil Veldhoven toegelicht tijdens de vergadering van de Monumentencommissie. En dat was niet zonder succes, want op een enkele opmerking na, is de commissie zeer over de plannen te spreken en huldigt men de initiatiefnemers om hun streven de uitstraling van het gemeentelijk monument te behouden.

doorArie in 't Veld

In grote lijnen komt het er, in de plannen zoals die er nu liggen, op neer dat de huidige gebouwen behouden blijven en alleen de nu nauwelijks zichtbare berging bij de Mariënhof wordt gesloopt. Verder zijn er wat bouwkundige ingrepen wat betreft vensters en deuren. De entree van de toekomstige dokterspraktijk vereist een goede toegang, waarvoor aan een automatische schuifdeur wordt gedacht. Niet alle commissieleden vinden dit een fraaie oplossing, gezien de andere toegangspartijen van het complex, maar de meerderheid toonde er toch wel begrip voor, mede omdat door de nu getekende ingang er geen bouwsels nodig zijn om een toegang te realiseren. Verder zal bij de ingang aan de zijde van de Nassaustraat een dagkapel (Mariakapel) komen en wordende kruisen van het dak verwijderd om plaats te maken voor 'kristallen' zoals het exemplaar dat zich thans ook op de Mariënhof bevindt. De kerkklok wordt eveneens verwijderd, maar komt terug in een klokkenstoel, die op het kerkplein zal worden geplaatst. Ook de ingang aan de kant van de Nassaustraat ondergaat een verandering, maar met behoud van de huidige toegangsdeuren. Achter die deuren worden echter automatische deuren aangebracht. In het kerkgebouw zelf zijn eveneens wat voorzieningen nodig om aan alle disciplines, zoals bijvoorbeeld de huisartsenpraktijken en fysiotherapie, de accommodatie te bieden die nodig is.
Het ontwerp wordt op onderdelen aangepast en zal daarna waarschijnlijk nog eens bij de commissie worden ingebracht, maar ook wil men nu spoedig starten met de procedure zoals het aanvragen van de benodigde vergunningen. Veldhoven vertelde tijdens de commissiebijeenkomst in globale bewoordingen wat men in dat gezondheidscentrum kan verwachten, maar zei daar liever in een later stadium dieper op in te gaan als alles werkelijk helemaal rond is en de betrokkenen ook zover zijn dat ze met hun initiatieven naar buiten willen/kunnen treden.
De Monumentencommissie zal over het plan een positief advies aan B en W geven en liet tevens merken verheugd te zijn dat de initiatiefnemers goed hebben nagedacht over hoe het pand intact kan blijven. "Het is een evenwichtig en goed plan, met behoud van het karakter van het monument."

Rooms Katholieke kerk kwam pas laat in Lisse

De Mariakerk ongemerkt op weg naar gouden jubileum

De Mariakerk aan de Nassaustraat bestaat volgende maand 50 jaar. De kerk is vlak na de oorlog gebouwd en kende wat financiële problemen, maar dat loste men altijd gezamenlijk op (Foto: Persbureau Peter Schipper/Wouter Keuris).

door Arie in `t Veld

De basis voor het bouwen van deze kerk werd in maart 1950 gelegd. Nederland was de verschrikkingen van de oorlogsjaren nog maar nauwelijks te boven en op alle mogelijke terreinen was men druk in de weer met de wederopbouw. Lisse had in materiële zin weliswaar niet te zwaar onder de oorlogshandelingen te lijden gekregen, er werd toch volop gebouwd. De bevolking nam toe en uitbreiding van het dorp was noodzakelijk. Aan de bollenvelden werd onder geen beding getornd, maar dat hoefde aanvankelijk ook niet want aan de oostzijde was nog plek zat voor uitbreiding. En voor het stichten van een parochie en het bouwen van een kerk. Op uitnodiging van de zeereerwaarde heer G.P.A. van Zuylen, pastoor van de St. Agatha en van het kerkbestuur, bestaande uit de heren K.Barnhoorn, J.Berbee Gzn. J.P.de Koning en N.Stokman, verschenen op 12 maart 1950 (Anno Sancto) in de zaal van de Pastorie van St.Agatha de waarnemend burgemeester van Lisse de edelachtbare heer J.W.A.Lefeber, de weledelzeergeleerde C.M.Jonkman, Cv.d.Laan, G.A.Ransdorp, H.P.v.d.Reep en A.Th.M.Zwetsloot (de heren P.v.d.Veld, G.H.Intres en Jac.Raaphorst hadden bericht van verhindering gestuurd) voor een vergadering met als onderwerp van bespreking "Het stichten van een derde Rooms Katholieke Kerk met scholen te Lisse". Aldus de notulen uit het notulenboek van het kerkbestuur van de parochie "Onbevlekt Hart van Maria" te Lisse.
Uit deze vergadering vormde zich een actiegroep (het Sint Willibrordus Comité), die onvervaard aan de arbeid toog en binnen de kortste keren zorgde dat er bij alle katholieken, zowel in Lisse als in Lisserbroek een folder de brievenbus binnengleed, waarin de plannen bekend werden gemaakt. En met de uitnodiging om na de Hoogmis in het KAB-gebouw (het latere 't Trefpunt en nu 'De Gewoonste Zaak') bijeen te komen om nader over de plannen geïnformeerd te worden.

Bouwpastoor
Op zondag 10 september 1950 verscheen de pas benoemde 'bouwpastoor' de heer J.Staadegaard voor het eerst op een vergadering waarin de propagandisten bijeen waren. Met enige verbijstering nam deze kennis van de gedurfde plannen, om te gaan bouwen voor een bedrag van 350.000 gulden, waarop uiteraard de nodige lasten zouden drukken. Dit was voor die tijd beslist een groot bedrag, maar ging er niet voor opzij en drukte daarmee beslist een groot vertrouwen in de toekomst uit. Van alles werd er gedaan om aan de nodige gelden te komen en ook de jeugd werd bij deze zaken betrokken. Pastoor Staadegaard werd ondergebracht in het pas gereed gekomen huis aan de Oranjelaan, waarvoor men een huurkoop afsloot. Op 23 april 1951 kon de eerste vergadering van de commissie worden gehouden op het adres Oranjelaan 120 en die vergaderaars waren dezelfde mensen die het eerste kerkbestuur zouden vormen, te weten de heren Joh.O.Clemens, C.M.Jonkman, A.Paardekoper en H.v.d.Reep.

Meer dan een kerk
Het waren drukke tijden voor de ondernemende heren, want het bleef niet bij de bouwplannen van alleen een kerk met pastorie. In de eerste jaren sprak men al dadelijk over het stichten van een fröbelschool (de kleuterschool), die men in eerste instantie dacht onder te brengen in een nog aan te kopen loods. Burgemeester de Graaf dacht daar echte anders over en wist te bereiken dat ondanks de op dat moment geldende bouwstop de benodigde vergunningen loskwamen.

Financiële middelen
Maar er was meer dan leven. Bij het leven hoort de dood en bij een kerk hoort een kerkhof. Simpel gezegd natuurlijk, maar zo eenvoudig ging dat niet. Eind 1951 worden de plannen voor een eigen kerkhof vastgesteld, maar het gemeentebestuur liet weten dat men geen toestemming kon verlenen. De ondernemende parochianen lieten het hier echter niet bij zitten en na veel gepraat was de zaak op 1 juni 1952 rond. En de aanschaf van een nieuw orgel stond op het verlanglijstje van de commissie die een ondernemende geest niet kon worden ontzegd. Maar die grap kostte toch nog altijd 10.000 gulden. Ook dat geld kwam er echter en wel middels een speciaal daartoe gehouden kerkenveiling, die netto 10.828 gulden opbracht.
Men had opnieuw de grote gemeenschapszin bewezen. De ontwikkelingen zetten zich voort en begin mei 1952 betrok het nieuwe schoolhoofd van de nieuwe R.K. lagere school St.Willibrord, de heer A.M.van Wickeren (die ook als directeur van het zangkoor onschatbare diensten heeft bewezen) zijn nieuwe woning aan de Oranjelaan. Het moge duidelijk zijn dat commissie en parochianen in enkele jaren tijd veel tot stand hebben weten te brengen. Er waren natuurlijk best wel eens problemen. Vooral van financiële aard, maar steeds weer zette men gezamenlijk de schouders er onder en steeds weer kwam men alle problemen te boven. En de grote genoegdoening, de kroon op al het werken, volgde op zondag 20 augustus 1952 toen Mgr. Huibers, Bisschop van Haarlem, de plechtige inwijding van de kerk van het Onbevlekt hart van Maria verrichtte, toegewijd aan Maria van Fatima.