October, Oktober, Octobre, Octubre, Ottobre 1900 - 1999

October 1900 - 1999

Extreme Highest

maximum temperatures

01 1908 24,1°C

02 1908 26,2°C

03 1908 26.0°C

04 1983 26,5°C

05 1921 23,1°C

06 1921 24,0°C

07 1921 23,3°C

08 1920 24,4°C

09 1921 25,0°C

10 1921 26,7°C

11 1970 23,4°C

12 1990 21,4°C

13 1990 23,6°C

14 1990 22.6°C

15 1990 23,6°C

16 1949 22,1°C

17 1930 22.1°C

18 1921 22,9°C

19 1921 23,6°C

20 1969 20,3°C

21 1977 20,1°C

22 1989 21,4°C

23 1953 17,4°C

24 1995 19.4°C

25 1963 18,4°C

26 1913 20,0°C

27 1937 21,6°C

28 1913 19,0°C 

29 1908 19,1°C

30 1999 18,6°C

31 1985 19,9°C

October 1900 - 1999

Extreme Lowest

maximum temperatures

1978 11,0°C

1978 +7,8°C

1998 +6,1°C

1974 +9,1°C

1902 +9,2°C

1936 +9,9°C

1998 +8,8°C

1974 +8,8°C

1939 10,8°C

1939 +7,8°C

1975 +9,7°C

1919 +7,5°C

1975 +5,3°C

1952 +5.6°C

1919 +7,8°C

1943 +5,9°C

1955 +8.5°C

1920 +6,9°C

1922 +8,8°C

1922 +5,9°C

1952 +6,3°C

1905 +6,6°C

1926 +5,5°C 

1905 +2,7°C

1946 +6,0°C

1905 +2,2°C

1985 +4,3°C

1919 +3.9°C

1919 +3,9°C

1922 +1,7°C

1985 +2,9°C

Warmste oktober sinds 300 jaar

Van een onzer verslaggevers

De gemiddelde temperatuur lag zelfs hoger dan die van de maand september.

Ook dat is nog nooit voorgekomen.

In de afgelopen maand was het gemiddeld 14,2 graden Celsius, bijna 4 graden warmer dan normaal is in oktober. Het oude record stamt uit 1831, toen het gemiddeld 14 graden was.

Vooral de nachtelijke temperaturen vielen het KNMI op: ook die waren een stuk hoger dan in oktober verwacht mag worden.

Op geen enkele dag daalde de temperatuur tot onder het vriespunt, terwijl oktober gemiddeld één vorstdag telt.

Ook de regen liet het afweten.

Er viel slechts 55 millimeter terwijl 78 gewoon is.

Daarentegen scheen de zon wel vaker en waren er zeven dagen waarop de temperatuur tot boven de 20 graden steeg.

In Woensdrecht was het op 13 oktober het warmst met ruim 24 graden celsius.

vrijdag 31 oktober 2003

Begon de maand nog een beetje nazomers met op 3 oktober te Wilhelminadorp nog een maximumtemperatuur van 19.8 graden,

aan het eind van de eerste oktoberweek begon het weer drastisch om te slaan en daarna was het zonder te overdrijven koud tot extreem koud.

Al op 7 oktober werden de winterliefhebbers wakker geschud.

Na nachtelijk onweer trok in de loop van de ochtend een zeer actieve buienlijn van noord naar zuid over het land.

Daarbij werden imposante luchten gezien en trad er actief onweer op, waarbij op diverse plaatsen de bliksem insloeg.

Ook werd het wit van de hagel, maar nog opvallender was het dat de bui eindigde met enkele bijna geheel gesmolten natte sneeuwvlokken,

die door meerdere waarnemers op autoruiten en dakramen komen worden gezien.

Daarmee zou dit de vroegste dag zijn waarbij er ooit in ons land sneeuw is gezien, althans sinds er regelmatig waarnemingen worden verricht.

Het oude record stond op 13 oktober 1975,

maar toe was de sneeuw wel veel intensiever en langduriger van aard en kwam er op diverse plaatsen een sneeuwdekje van een paar cm tot stand.

Later op die dag zouden nog veel meer buien volgen en ook de volgende dag stonden de hemelsluizen fors open.

Lokaal viel er op deze twee dagen te samen meer dan 40 mm neerslag.

Heel spoedig zou het echter droog worden en er volgde een uitermate zonnige tweede decade.

Te De Bilt was het zelfs de zonnigste tweede oktoberdecade sinds 1901 met 75 uren zonneschijn.

Het oude record stamde uit 1994 met 69 uur. Met de zon kwam ook de kou.

Uiteindelijk ging het in heel wat nachten licht, en soms zelfs matig vriezen, waarbij uiteraard het binnenland beter werd bedeeld dan de kuststrook.

In Eelde traden er zelfs 14 vorstdagen op rij op, van 16 tot en met 29 oktober!

Een dergelijke lange reeks van vorstdagen is daar in oktober, sinds het begin van de waarnemingen in 1908, nog nooit voorgekomen.

Te De Bilt kwam het in totaal tot 8 vorstdagen, terwijl het minimum op één dag precies 0.0 graden bedroeg.

Sinds 1901 hebben daar slechts 2 oktobermaanden meer van zulke koude dagen opgeleverd, namelijk oktober 1919 met tien en oktober 1920 met twaalf dagen.

Een “normale” oktober telt slechts één vorstdag te De Bilt, en sinds 1901 hadden 49 oktobermaanden geen enkele vorstdag.

De kou cumuleerde op de 24e. In de rustige, en grotendeels heldere nacht ging het landinwaarts op veel plaatsen matig vriezen.

Te De Bilt daalde het kwik naar -5.9 graden.

In ruim honderd jaar tijd hebben daar slechts vijf oktobernachten matige vorst met -5.0 graden of lager opgeleverd en

alleen 26 oktober 1922 en 28 oktober 1931 waren nóg kouder verlopen met respectievelijk -6.9 en -7.8 graden.

In die laatste nacht werd ook het absolute laagterecord voor oktober voor het hele land bereikt, te Winterswijk werd het toen -8.5 graden.

Deze extreem lage waarde werd echter dit jaar te Twente in de nacht van 23 op 24 oktober geëvenaard!

De slagroom op de winterse (ijs)taart was echter de neerslag die in de nanacht en vroege ochtend vanuit het westen het land binnentrok.

Deze ging daar al rap in sneeuw over en in heel wat plaatsen sneeuwde het enkele uren achtereen en bleef de sneeuw ook liggen.

Qua hoeveelheid sneeuw was deze dag goed vergelijkbaar met 13 oktober 1975, al lag ditmaal de temperatuur lager.

De grootste sneeuwdikte kwam tot stand in de omgeving van Nijmegen, alwaar een laagje van 5 cm werd gevormd.

Het duurde tot rond het middaguur de volgende dag alvorens daar alle sneeuw was gesmolten.

De verwachting was dat het de dagen daarna vrij snel zachter zou worden, maar dat viel tegen!

De 27e en 28e oktober waren opnieuw zeer koude dagen, mede omdat zich hier en daar mist vormde die overdag vrij hardnekkig bleek.

In tabel 1 zijn voor de Bilt alle oktoberdagen weergegeven die sinds 1901 een gemiddelde etmaaltemperatuur van 0.5 graden of lager hebben opgeleverd.

Dit jaar waren dat er drie, in alle jaren daarvoor te samen waren dat er slechts vijf!

Vooral aan de chronologische opsomming in dezelfde tabel is te zien wat we in feite voor unieke koude periode achter de rug hebben.

Dergelijke koude dagen leken voor dit jaar definitief verleden tijd te zijn en voorbehouden aan de tweede helft van de vorige eeuw en

dan nog vooral voor het begin van de vorige eeuw!

De afgelopen maand heeft geleerd dat het ook heden ten dage, tijdens welke het verstrekte broeikaseffect uitsluitend warmterecords leek te veroorzaken,

nog extreem koud kan zijn.

De maand als geheel heeft qua neerslag ongeveer een gemiddelde hoeveelheid opgeleverd.

In het Waddengebied en de westelijke kustprovincies was zo’n 90 tot 115 mm neerslag gevallen, alsmede ook in een gebiedje in Midden-Limburg.

Het droogst was het in Overijssel en in delen van Zuidoost-Groningen met 40 tot 50 mm.

Te De Bilt heeft de zon deze maand in totaal 147 uren geschenen.

Hiermee is het jaartotaal al op 1890 uren terecht gekomen en is het nu al het op één na zonnigste jaar ooit.

Als november en december een “gemiddelde” hoeveelheid zonneschijn oplevert,

dan kan 2003 het zonnigste jaar ooit worden en wordt 1959, die met 1986.9 uren zonneschijn nu nog de toppositie inneemt, voorbijgestreefd.

Uiteindelijk heeft de maand als geheel een gemiddelde etmaaltemperatuur van 7.5 graden opgeleverd, goed voor een vijfde plaats op de ranglijst sinds 1901.

De laatste oktober die kouder was, was die uit 1974 met 7.0 graden. De koudste waren oktober 1905 en 1922 met 6.5 graden.

Normaal, in de periode 1971-2000 is 10.2 graden.

De gemiddelde maximumtemperatuur lag met 12.4 graden bijna 2 graden onder de maat, maar de afwijking was bij de gemiddelde minimumtemperatuur nog groter.

Gemiddeld is een waarde van 6.5 graden, dit jaar werd het 2.8 graden, even laag als uit oktober 1919.

Slechts één oktobermaand heeft een nog lager gemiddeld minimum opgeleverd, namelijk die uit 1922 met 2.2 graden.

Dat het ook anders kan in oktober, hebben we twee jaar geleden nog kunnen ervaren.

De gemiddelde minimumtemperatuur lag toen te De Bilt op 10.8 graden, het gemiddelde maximum op 18.0 graden!

Aan het eind van de maand liepen de temperaturen dan eindelijk omhoog, maar de maand had nog een speciale finaleshow voor ons in petto.

In de laatste week was de zon erg actief en konden soms zelfs zonnevlekken met het blote oog worden gezien.

Zonnestormen waren op de Aarde gericht en een paar nachten achtereen was er op diverse plaatsen op het noordelijk halfrond intens poollicht te zien.

In de voorlaatste avond en de laatste oktobernacht werd ook in ons land zeer fraai poollicht gezien, dat volgens insiders het mooiste was sinds 13 maart 1989.

Het vormde een opvallend mooie bekroning van een in weerkundig opzicht zeer bijzondere oktobermaand.

Bron: Klimaatatlas, KNMI, Meteo Consult