Margeverschillen en wat ervan gezegd kan worden

Start ] Brutowinst ] [ Problemen ]

Omhoog ] opslagformule ]

Het begrip 'marge'

Als 'marge' gebruikt om een bedrag aan te duiden, dan is dat het bruto omzetresultaat, ofwel omzet minus kostprijs van de verkochte goederen.

Als over 'marge' wordt gesproken als een percentage, dan betreft het een percentage van de omzet en wel hoeveel procent van de omzet 'winst' is (brutowinst, want uit het verkoopresultaat moeten de indirecte kosten nog gedekt worden)

Hieronder wordt met het begrip 'marge' het bedrag bedoeld, de lezer wordt verzocht niet in de war te raken over de vele zinnetjes waarin wordt gesteld dat de marge een bepaald percentage van de kostprijs verkopen is. Daarmee wordt iets over de verhouding tussen twee bedragen gezegd.

Voorbeeld

Bij het winkeltje op de pagina 'brutowinst' is nu bij de inventarisatie 45.000 ipv 47.600 als voorraad tegen consumentenprijs vastgesteld. De brutowinstberekening verloopt dan als volgt:

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000   Omzet rekening 801 80.000
Af: BTW 19% 7.185 19/119          
waarde netto verkoopprijs 37.815            
Af: Opslag 100% 18.905 100/200          
waarde inkoopprijs 18.910 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 18.910      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 41.090 Af: Kostprijs verkopen 41.090
            Marge 38.910
De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs   De marge is 95 % van de kostprijs verkopen

Dit klopt niet, het percentage van de marge in ongelijk aan dat van de opslag. Daar moet een verklaring voor gevonden worden en eventueel een correctie voor geboekt worden.

betekenis van de kleuren

achtergrond voorraadmutaties
achtergrond verkoopresultaat
saldo van een grootboekrekening 
saldo van een grootboekrekening na kostprijsboeking
resultaat van inventarisatie (tellen van werkelijke voorraad)

Vijf mogelijke verklaringen

omzet te laag voorraad te hoog prijzen te laag kortingen vergeten opslagpercentage te hoog

1. Er kan omzet zijn verzwegen.

Bas de belastingcontroleur zegt: "Om die marge op de verkopen goed te krijgen, moet men gewoon de geboekte omzet corrigeren. Waarschijnlijk is er omzet verzwegen, heeft de directeur familie gematst of iets onder te toonbank door verkocht of zo; het sommetje moet als volgt worden verbeterd:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
            Omzet rekening 801 80.000
     

Verzwegen bruto omzet

2.594,20

 
     

BTW hierin, alsnog af te dragen

Af:     414,20

 
         

Netto bijboeken 

     2.180
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000

'juiste' netto omzet

82.180
Af: BTW 19% 7.185 19/119          
waarde netto verkoopprijs 37.815            
Af: Opslag 100% 18.905 100/200          
waarde inkoopprijs 18.910 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 18.910      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 41.090 Af: Kostprijs verkopen 41.090
            Marge 41.090
De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs   De marge is 100 % van de kostprijs verkopen

"Zo klopt het weer" zegt Bas. "De opbrengst van de verzegen omzet zal wel in de portemonnee van de directeur terecht zijn gekomen, dus daar haalt de BV het maar bij weg." Hij maakt de volgende journaalpost van de kostprijsboeking op basis van correctie op de omzet:

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Rekening courant direct 178 Verhaal verzwegen omzet 2.594  
winkelomzet 801 Verzwegen omzet bijboeken   2.180
verschuldigde omzetbel 181 BTW over verzwegen omzet   414

Inkoopprijs verkopen

811

Kostprijs verkopen jaar X

41.090  

Voorr handelsgoederen

701 Kostprijs verkopen jaar X  

41.090

2. Er kan diefstal of schade geweest zijn

Dirk de directeur is niet enthousiast over het voorstel van Bas de belastingcontroleur. Na enig nadenken zegt hij: "Volgens mij is er gestolen, een tijd geleden zag ik Martin de monteur nog lopen met een douchedeur, die hij nooit heeft afgerekend. Ook heeft iemand een keer een dure WC-pot stuk laten vallen, zulke dingen zijn best wel gebeurd. Het sommetje moet als volgt worden verbeterd:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000   Omzet rekening 801 80.000
Af: BTW 19% 7.185 19/119 Af: schade door diefstal of iets anders 1.090      
waarde netto verkoopprijs 37.815   Saldo 701 na afboeking van de schade 58.910      
Af: Opslag 100% 18.905 100/200          
waarde inkoopprijs 18.910 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 18.910      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 40.000 Af: Kostprijs verkopen 40.000
            Marge 40.000
De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs   De marge is 100 % van de kostprijs verkopen

"Dit klopt ook", zegt Dirk. Hij maakt de volgende journaalpost van de kostprijsboeking op basis van correctie van de geboekte voorraad:

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Voorraadverschillen 491 Schade e.d. jaar X 1.090  
voorraad handelsgoed. 701 Schade e.d. jaar X   1.090

Inkoopprijs verkopen

811

Kostprijs verkopen jaar X

40.000  

Voorr handelsgoederen

701 Kostprijs verkopen jaar X  

40.000

3. Er kunnen artikelen afgeprijsd zijn

Stella de stagiaire heeft veel uitverkoopprijzen op artikelen aangebracht, want aan het einde van het jaar, als de voorraad wordt opgenomen, is het vaak uitverkoop. Ze heeft ook geholpen bij de inventarisatie. "Ik heb toen die uitverkoopprijzen genoteerd i.p.v. de gewone prijzen, was dat de bedoeling?" "Nee", zegt Vera de verkoopster, "je had de gewone prijzen moeten noteren". "Dan ligt het daar aan", zegt Stella, "trouwens, die stuntprijzen voor de WC borstels zijn ook blijven zitten; het sommetje moet als volgt verbeterd worden:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000   Omzet rekening 801 80.000
Bij: Correctie afgeprijsd 2.600            
Juiste inventarisatie 47.600            
Af: BTW 19% 7.600 19/119          
waarde netto verkoopprijs 40.000            
Af: Opslag 100% 20.000 100/200          
waarde inkoopprijs 20.000 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 20.000      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 40.000 Af: Kostprijs verkopen 40.000
            Marge 40.000
De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs   De marge is 100 % van de kostprijs verkopen

"Dit klopt net zo goed", vindt Stella. Aangezien de correctie buiten de boekhouding om gaat (dat heet deftig extra-comptabel), is de journaalpost die Stella van haar verbetering maakt, heel simpel:

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Inkoopprijs verkopen

811

Kostprijs verkopen jaar X

40.000  

Voorr handelsgoederen

701 Kostprijs verkopen jaar X  

40.000

4. Er kunnen kortingen gegeven zijn

Vera de verkoopster zegt: "Over stunten gesproken, die actie van de zomer met douchebakken voor half geld liep hartstikke goed. Daar kan men de lagere marge ook mee verklaren. Het sommetje wordt dan als volgt:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000   Omzet rekening 801 80.000
Af: BTW 19% 7.185 19/119       Gegeven kortingen 2.180
waarde netto verkoopprijs 37.815         Verbeterd saldo 801 82.180
Af: Opslag 100% 18.905 100/200          
waarde inkoopprijs 18.910 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 18.910      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 41.090 Af: Kostprijs verkopen 41.090
            Marge 41.090
De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs   De marge is 100 % van de kostprijs verkopen

"Als je de kortingen erbij neemt, klopt het weer", betoogt Vera. Ze maakt de volgende journaalpost van haar correctie:

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Kortingen bij verkoop 830 Gegeven kortingen jaar X 2.180  
Winkelomzet 801 Correctie voor kortingen   2.180

Inkoopprijs verkopen

811

Kostprijs verkopen jaar X

41.090  

Voorr handelsgoederen

701 Kostprijs verkopen jaar X  

41.090

Omdat de grootboekrekening voor gegeven kortingen behoort tot rubriek 8, blijft het saldo van rubriek 8 nog steeds de marge van 38.910 tonen. In de jaarrekening blijft de verantwoorde omzet ook 80.000. Echter voor de bovenstaande controle op de boekhoudkundige verbanden, is het verbeterde saldo van rekening 801 wel nodig.

5. Er kan in werkelijkheid een andere winstopslag gehanteerd zijn

Arie de accountant zegt: "Als je de gebeurtenissen met voorraadschade, afprijzen en ook het nog niet genoemde afronden bij de prijsberekeningen naar 'gangbare consumentenprijzen' (Bijvoorbeeld: calculatie komt op 12,14; prijsplakkertje 11,95) in beschouwing neemt, kun je zeggen dat er gemiddeld in werkelijkheid een lagere prijsopslag is gehanteerd. Je kunt bij de gegeven standen van de grootboekrekeningen en de inventarisatiestaat uitrekenen dat 96,36% opslag i.p.v. 100% het verschil verklaart. Het sommetje wordt nu:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)

Inventarisatie Voorraadmutatie   Verkopen
waarde consumentenprijs 45.000   Saldo rekening 701 60.000   Omzet rekening 801 80.000
Af: BTW 19% 7.185 19/119          
waarde netto verkoopprijs 37.815            
Af: Opslag 96,36% 18.557 96,36/196,36          
waarde inkoopprijs 19.258 Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig 19.258      
      Verdwenen en kennelijk verkocht 40.742 Af: Kostprijs verkopen 40.742
            Marge 39.258
De winstopslag is 96,36 % van de inkoopprijs  

De marge is 96,36 % v.d. kostprijs verkopen

"Van jaar op jaar moet de gemiddelde winstopslag natuurlijk niet wild op en neer gaan", waarschuwt Arie. Zijn journaalpost van de kostprijsboeking is, vanwege het achterwege laten van verdere correcties, eenvoudig:

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Inkoopprijs verkopen

811

Kostprijs verkopen jaar X

40.742  

Voorr handelsgoederen

701 Kostprijs verkopen jaar X  

40.742

Dirk de directeur keek bewonderend naar Arie's berekening. "Hoe kom je nu aan 96,36%?" vroeg hij. "Daar heb ik een formule voor bedacht" zei Arie. Die formule wordt op een afzonderlijke pagina gegeven en afgeleid.

Wat is wijsheid, wat is waarheid? 

In werkelijkheid kunnen al bovenstaande zaken gespeeld hebben. Om dat op te lossen, moet de boekhouder meer zaken afzonderlijk gaan bijhouden. Daar zal te zijner tijd op ingegaan worden.

Zie verder

Omhoog ] opslagformule ]