Als 'marge' gebruikt om een bedrag aan te duiden, dan is dat het bruto omzetresultaat, ofwel omzet minus kostprijs van de verkochte goederen.
Als over 'marge' wordt gesproken als een percentage, dan betreft het een percentage van de omzet en wel hoeveel procent van de omzet 'winst' is (brutowinst, want uit het verkoopresultaat moeten de indirecte kosten nog gedekt worden)
Hieronder wordt met het begrip 'marge' het bedrag bedoeld, de lezer wordt verzocht niet in de war te raken over de vele zinnetjes waarin wordt gesteld dat de marge een bepaald percentage van de kostprijs verkopen is. Daarmee wordt iets over de verhouding tussen twee bedragen gezegd.
Bij het winkeltje op de pagina 'brutowinst' is nu bij de inventarisatie € 45.000 ipv € 47.600 als voorraad tegen consumentenprijs vastgesteld. De brutowinstberekening verloopt dan als volgt:
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 | Omzet rekening 801 | 80.000 | ||
| Af: BTW 19% | 7.185 | 19/119 | |||||
| waarde netto verkoopprijs | 37.815 | ||||||
| Af: Opslag 100% | 18.905 | 100/200 | |||||
| waarde inkoopprijs | 18.910 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 18.910 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 41.090 | |
Af: Kostprijs verkopen | 41.090 | |||
| Marge | 38.910 | ||||||
| De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs | De marge is 95 % van de kostprijs verkopen | ||||||
Dit klopt niet, het percentage van de marge in ongelijk aan dat van de opslag. Daar moet een verklaring voor gevonden worden en eventueel een correctie voor geboekt worden.
| achtergrond voorraadmutaties |
| achtergrond verkoopresultaat |
| saldo van een grootboekrekening |
| saldo van een grootboekrekening na kostprijsboeking |
| resultaat van inventarisatie (tellen van werkelijke voorraad) |
omzet
te laag
voorraad
te hoog
prijzen
te laag
kortingen
vergeten
opslagpercentage
te hoog ![]()
Bas de belastingcontroleur zegt: "Om die marge op de verkopen goed te krijgen, moet men gewoon de geboekte omzet corrigeren. Waarschijnlijk is er omzet verzwegen, heeft de directeur familie gematst of iets onder te toonbank door verkocht of zo; het sommetje moet als volgt worden verbeterd:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| Omzet rekening 801 | 80.000 | ||||||
|
Verzwegen bruto omzet |
2.594,20 |
||||||
|
BTW hierin, alsnog af te dragen |
Af: 414,20 |
||||||
|
Netto bijboeken |
2.180 | ||||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 |
'juiste' netto omzet |
82.180 | ||
| Af: BTW 19% | 7.185 | 19/119 | |||||
| waarde netto verkoopprijs | 37.815 | ||||||
| Af: Opslag 100% | 18.905 | 100/200 | |||||
| waarde inkoopprijs | 18.910 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 18.910 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 41.090 | |
Af: Kostprijs verkopen | 41.090 | |||
| Marge | 41.090 | ||||||
| De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs | De marge is 100 % van de kostprijs verkopen | ||||||
"Zo klopt het weer" zegt Bas. "De opbrengst van de verzegen omzet zal wel in de portemonnee van de directeur terecht zijn gekomen, dus daar haalt de BV het maar bij weg." Hij maakt de volgende journaalpost van de kostprijsboeking op basis van correctie op de omzet:
|
journaalpost: |
Rekening |
Omschrijving |
Debet |
Credit |
| Rekening courant direct | 178 | Verhaal verzwegen omzet | 2.594 | |
| winkelomzet | 801 | Verzwegen omzet bijboeken | 2.180 | |
| verschuldigde omzetbel | 181 | BTW over verzwegen omzet | 414 | |
|
Inkoopprijs verkopen |
811 |
Kostprijs verkopen jaar X |
41.090 | |
|
Voorr handelsgoederen |
701 | Kostprijs verkopen jaar X |
41.090 |
Dirk de directeur is niet enthousiast over het voorstel van Bas de belastingcontroleur. Na enig nadenken zegt hij: "Volgens mij is er gestolen, een tijd geleden zag ik Martin de monteur nog lopen met een douchedeur, die hij nooit heeft afgerekend. Ook heeft iemand een keer een dure WC-pot stuk laten vallen, zulke dingen zijn best wel gebeurd. Het sommetje moet als volgt worden verbeterd:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 | Omzet rekening 801 | 80.000 | ||
| Af: BTW 19% | 7.185 | 19/119 | Af: schade door diefstal of iets anders | 1.090 | |||
| waarde netto verkoopprijs | 37.815 | Saldo 701 na afboeking van de schade | 58.910 | ||||
| Af: Opslag 100% | 18.905 | 100/200 | |||||
| waarde inkoopprijs | 18.910 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 18.910 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 40.000 | |
Af: Kostprijs verkopen | 40.000 | |||
| Marge | 40.000 | ||||||
| De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs | De marge is 100 % van de kostprijs verkopen | ||||||
"Dit klopt ook", zegt Dirk. Hij maakt de volgende journaalpost van de kostprijsboeking op basis van correctie van de geboekte voorraad:
|
journaalpost: |
Rekening |
Omschrijving |
Debet |
Credit |
| Voorraadverschillen | 491 | Schade e.d. jaar X | 1.090 | |
| voorraad handelsgoed. | 701 | Schade e.d. jaar X | 1.090 | |
|
Inkoopprijs verkopen |
811 |
Kostprijs verkopen jaar X |
40.000 | |
|
Voorr handelsgoederen |
701 | Kostprijs verkopen jaar X | 40.000 |
Stella de stagiaire heeft veel uitverkoopprijzen op artikelen aangebracht, want aan het einde van het jaar, als de voorraad wordt opgenomen, is het vaak uitverkoop. Ze heeft ook geholpen bij de inventarisatie. "Ik heb toen die uitverkoopprijzen genoteerd i.p.v. de gewone prijzen, was dat de bedoeling?" "Nee", zegt Vera de verkoopster, "je had de gewone prijzen moeten noteren". "Dan ligt het daar aan", zegt Stella, "trouwens, die stuntprijzen voor de WC borstels zijn ook blijven zitten; het sommetje moet als volgt verbeterd worden:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 | Omzet rekening 801 | 80.000 | ||
| Bij: Correctie afgeprijsd | 2.600 | ||||||
| Juiste inventarisatie | 47.600 | ||||||
| Af: BTW 19% | 7.600 | 19/119 | |||||
| waarde netto verkoopprijs | 40.000 | ||||||
| Af: Opslag 100% | 20.000 | 100/200 | |||||
| waarde inkoopprijs | 20.000 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 20.000 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 40.000 | |
Af: Kostprijs verkopen | 40.000 | |||
| Marge | 40.000 | ||||||
| De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs | De marge is 100 % van de kostprijs verkopen | ||||||
"Dit klopt net zo goed", vindt Stella. Aangezien de correctie buiten de boekhouding om gaat (dat heet deftig extra-comptabel), is de journaalpost die Stella van haar verbetering maakt, heel simpel:
|
journaalpost: |
Rekening |
Omschrijving |
Debet |
Credit |
|
Inkoopprijs verkopen |
811 |
Kostprijs verkopen jaar X |
40.000 | |
|
Voorr handelsgoederen |
701 | Kostprijs verkopen jaar X |
40.000 |
Vera de verkoopster zegt: "Over stunten gesproken, die actie van de zomer met douchebakken voor half geld liep hartstikke goed. Daar kan men de lagere marge ook mee verklaren. Het sommetje wordt dan als volgt:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 | Omzet rekening 801 | 80.000 | ||
| Af: BTW 19% | 7.185 | 19/119 | Gegeven kortingen | 2.180 | |||
| waarde netto verkoopprijs | 37.815 | Verbeterd saldo 801 | 82.180 | ||||
| Af: Opslag 100% | 18.905 | 100/200 | |||||
| waarde inkoopprijs | 18.910 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 18.910 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 41.090 | |
Af: Kostprijs verkopen | 41.090 | |||
| Marge | 41.090 | ||||||
| De winstopslag is 100 % van de inkoopprijs | De marge is 100 % van de kostprijs verkopen | ||||||
"Als je de kortingen erbij neemt, klopt het weer", betoogt Vera. Ze maakt de volgende journaalpost van haar correctie:
|
journaalpost: |
Rekening |
Omschrijving |
Debet |
Credit |
| Kortingen bij verkoop | 830 | Gegeven kortingen jaar X | 2.180 | |
| Winkelomzet | 801 | Correctie voor kortingen | 2.180 | |
|
Inkoopprijs verkopen |
811 |
Kostprijs verkopen jaar X |
41.090 | |
|
Voorr handelsgoederen |
701 | Kostprijs verkopen jaar X | 41.090 |
Omdat de grootboekrekening voor gegeven kortingen behoort tot rubriek 8, blijft het saldo van rubriek 8 nog steeds de marge van € 38.910 tonen. In de jaarrekening blijft de verantwoorde omzet ook € 80.000. Echter voor de bovenstaande controle op de boekhoudkundige verbanden, is het verbeterde saldo van rekening 801 wel nodig.
Arie de accountant zegt: "Als je de gebeurtenissen met voorraadschade, afprijzen en ook het nog niet genoemde afronden bij de prijsberekeningen naar 'gangbare consumentenprijzen' (Bijvoorbeeld: calculatie komt op 12,14; prijsplakkertje 11,95) in beschouwing neemt, kun je zeggen dat er gemiddeld in werkelijkheid een lagere prijsopslag is gehanteerd. Je kunt bij de gegeven standen van de grootboekrekeningen en de inventarisatiestaat uitrekenen dat 96,36% opslag i.p.v. 100% het verschil verklaart. Het sommetje wordt nu:" (de toevoeging en wijziging is in paarse letters en cijfers weergegeven)
| Inventarisatie | Voorraadmutatie | Verkopen | |||||
| waarde consumentenprijs | 45.000 | Saldo rekening 701 | 60.000 | Omzet rekening 801 | 80.000 | ||
| Af: BTW 19% | 7.185 | 19/119 | |||||
| waarde netto verkoopprijs | 37.815 | ||||||
| Af: Opslag 96,36% | 18.557 | 96,36/196,36 | |||||
| waarde inkoopprijs | 19.258 | |
Af: Per 31-12 in werkelijkheid aanwezig | 19.258 | |||
| Verdwenen en kennelijk verkocht | 40.742 | |
Af: Kostprijs verkopen | 40.742 | |||
| Marge | 39.258 | ||||||
| De winstopslag is 96,36 % van de inkoopprijs |
De marge is 96,36 % v.d. kostprijs verkopen |
||||||
"Van jaar op jaar moet de gemiddelde winstopslag natuurlijk niet wild op en neer gaan", waarschuwt Arie. Zijn journaalpost van de kostprijsboeking is, vanwege het achterwege laten van verdere correcties, eenvoudig:
|
journaalpost: |
Rekening |
Omschrijving |
Debet |
Credit |
|
Inkoopprijs verkopen |
811 |
Kostprijs verkopen jaar X |
40.742 | |
|
Voorr handelsgoederen |
701 | Kostprijs verkopen jaar X |
40.742 |
Dirk de directeur keek bewonderend naar Arie's berekening. "Hoe kom je nu aan 96,36%?" vroeg hij. "Daar heb ik een formule voor bedacht" zei Arie. Die formule wordt op een afzonderlijke pagina gegeven en afgeleid.
In werkelijkheid kunnen al bovenstaande zaken gespeeld hebben. Om dat op te lossen, moet de boekhouder meer zaken afzonderlijk gaan bijhouden. Daar zal te zijner tijd op ingegaan worden.
