Fragment uit "Verhael"

De overval op de "Amsterdam"

fragment uit Verhael (onbekende schrijver)

Anno 1595.

Syn binnen Amstelredam toeghemaect ofte getimmert door negen Coopluyden (genaemt Die compaengie van verre), vier schepen om te seylen naer Oost Indien, ende waren groot ende gemonteert als volght.
Het eerste Schip was groot na gissing ontrent 200. lasten, gemonteert met 6. sware metalen stucken, 14. gotelingen, 4. sware, ende 8. cleyne steen-stucken, roers ende musketten naer advenant , op hebbende 84. man, daer schipper op was Ian Iansz. Mollenaer, ende Commis Cornelis Houtman, dit Schip was genaemt Mauritius.

Het tweede Schip, genaemt Hollandia, was gemonteert met 85. man, 7. metalen stucken, 13. gotelinghen, 4. groote ende 8. cleyne steen-stucken, roers ende musketten naer ad venant, daer schipper op was ]an Dingnums, ende Commis Gerrit van Boninghen.

Het derde schip ghenaemt Amsterdam, was ghemonteert met 59. man, 6. metalen stucken, 10. gotelingen, 4. groote ende 6. kleyne steen-stucken, daer schipper op was lan Iacobsz. Schellinger, ende Commis Reynier van Hell, groot ontrent 100. lasten.

Het Pinasken, genaemt het Duyfken, groot ontrent 15. last, ghemonteert met 20. man, 2. metalen stucken, 6. gotelingen, ende 2. steen-stucken, daer schipper op was Symon Lambertsz.

Tot de bemanning van de Amsterdam behoorde o.a.: Schipper: jan jacobsz. Schellinger 5 Dec. '96 Stuurman: Jacob Dircksz. onder d o'.: Cornelis Adriaensz. Commies: Reynier van Hell (of Verhel) 5 Dec.'96 onder do.: Jan Jansz.
Kaerel, tot 27 Oct. '95 do. do.: Willem (alias Guljam) Lodewycksz tot 27 Oct. '95
allen op de Amsterdam, verbrand en verlaten onder Bawaen, 11 Jan. 1597

Den 13. dito is Reynier van Hell met 8. adelborsten aen landt ghevaren, met hem nemende een deel coopmanschappen, van een ider maer een weynich (ende tselfde in een huijs aldaer verordineertghe brocht) om aldaer winckel te houden ende het goet te vercoopen.
Zijn voorts alle daghen veel Edelluyden ende Coopluyden in ons huijs ghecomen om iet te coopen, en aen Peper te verruylen.
Den 5. dito verwachten wy die comste vanden Coninck aen boort, latende al onse vlagghen wayen, ende maeckten de schepen cierlijck toe.

Ontrent den middagh quamen daer 8. oft 9. grootachtighe schepen vol volcks van landt, daer wy meenden dat den Coninck in was, ende soo zy ontrent half weghen quamen, verdeelden zy haer ende drie daer van royden aent schip van Ian Schellingher, ende soo zy daer aen boort quamen, meenden ons volck dat die Coninck daer was.

Reynier van Hell als Commis ende die Schipper, quamen bouen om den Coninck te ontfanghen, ende die Javanen clommen alle ghelijck over int schip, ende Reynier van Hell seyde: wat doet al dit volck int schip, want daer wel 2. hondert mannen in geclommen waren, ende met een trocken zy te samen haer Krisen ofte Poingiaerts uyt, ende staken ons volck, die gantsch op haer hoede niet waren, so datter terstont 12. man doot bleven vanden onsen, ende twee seer ghequetst, die noch veel weers deden.

De reste van ons volck beneden zijnde, namen terstont de lancien ende staken so fellijck doort boevenet, dat zijt daer niet langhe en hielden, zy wouden met ghewelt die luijcken in, dieder twee open stonden, dan ons volck daer voor staende met bloote Cortelassen ende Rappieren, weerden haer Ridderlijcken daer uyt, niet ophoudende van onder te steken, middeler tijt worden daer vier gemaect, de lonten ontsteken, de Steenstucken die langhs tschip laghen aengesteken, daer mede namen zy terstont de vlucht, ende spronghen den meesten deel al over boort, swemmende aen twee Fuysten die van boort af laghen, waer van d'een terstont met een grof stuck aen vlaerden gheschoten worden.

D'ander schepen door 't schieten dit gherucht hoorende, zijn inde Sloepen ghevallen, daer na toegheroyt, ende de derde Fuijst onderroyende sterck ontrent 100. man, schoten daer met alle haer vermogen in met roers, doen spronghen zy te samen over boort, een jegelijck swom zijns weeghs, ende wy met twee Sloepen haer na, daer in houwende ende kervende, als zijnde ons rechte vyanden, die onder dexel van vrienden, ons sochten te vermoorden in ons eyghen schepen, somma wy tracteerden haar also, dat van 200. gheen 30. te lande en quamen.

Die ander Fuysten bleven van verde ligghen, ende saghen dit spel aen.
Daer na meende drie haerder Fuysten nae de Pinas te royen ende die te overvallen, twelck zy lichtelijck conden doen , want daer boven 7. oft 8. man niet op en was, en waren besich een nieuwe mars op te setten, dan so zy sagen dat zy int schip Amsterdam soo ghetracteert waren, ende soo over boord spronghen, keerden zy wederom te rugghe, ende royden met alle macht weder naer landt, somma dien coop hadden zy haer niet seer te bedancken, hoe wel het oock eenen grooten afbreeck voor ons was: want wy verloren daer 12. mannen, die alle hart-steeck doot bleven ligghen, met namen Ian Iacobsz Schellingher schipper, Reynier van Hell Commis, Gielis Gielisz Adelborst, Barent Bonteboter, Arent Corendrager, Cornelis van Alckmaer, Symon lansz. Wiltschut, Ioos de timmerman, Adriaen de Metselaer, een vande Portugesche Slaven, ende twee Jonghers, waervan den eenen maer 12. jaer out en was, daer uyt wy vermerckten dattet een mordadich volck moeste wesen, want den cleynen jongen die hadden zy wel 12. steken naer zijn doot ghegheven, ende al d' andere desghelijcken.

 

Terug naar Reynier van Hell

Terug naar Welkom Reisbeschrijving van: (Home)

Terug naar Homepage Amsterdam