Inventaris van het Rechterlijk Archief van het Ambt Over-Betuwe.

Lokatie: Gelders Archief te Arnhem
Archiefnr: 0193

De Hoge en Lage rechtspraak in het Ambt van Over-Betuwe werd uitgeoefend door de ambtman en het ridderschap (Hoogadelijk gericht of "Jonkers"; heel vroeger: alle geŽrfden). Het was een z.g. ommegaand gericht.
De criminele rechtspraak stond onder supervisie van het Hof; einde 1802 ging deze over naar het Departementaal Gerechtshof. Na 1803 waren er geen criminele vonnissen meer in het ambt van Over-Betuwe.

Volgens de tegenwoordige staat zijn er 2 rechtsdagen in dit ambt, nl.
1e. tot 1721 te Elst des dinsdags na Jubilate en te Bemmel des donderdags daaraanvolgend.
2e. op 2e dinsdag post Lamberti te Elst en donderdags erna te Bemmel.

Bijzondere gerichten van Andelst of Aalst en Valburg reeds ca 300jr met het gericht Elst en de bank van Ressen en Doornik. In 1611 met het gericht Bemmel verenigd. In 1721 ging het gericht van Bemmel naar Elst. De gerichten van Herwen en Aerdt werden nog afzonderlijk gehouden tot 1734. Toen zijn deze ook naar Elst gegaan. Bovendien was er een gerichtsbank te Lent, echter geen melding van. Het Ambt was onderverdeeld in 5 pander of schoutambten, tw:
- panderambt Elst (w.o. Elst, Elden)
- panderambt Valburg (w.o. Valburg, Oosterhout, Slijk-Ewijk, Herveld, Andelst (Aalst), en Zetten)
- panderambt Heteren (w.o. Heteren, Driel, Randwijk)
- panderambt Bemmel (w.o. Bemmel, Angeren, Doornenburg, Haalderen, Doornik,Ressen, en Lent)
- panderambt Herwen en Aerdt (w.o. Herwen en Aerdt)

De vonnissen die in het ambt werden gewezen werden oudtijds op de Praest tegenover Arnhem geklaard.

Literatuur :
Beekman; de Republiek in 1795, blz. 63, en
(Tegenwoordige Staat, XIII, blz. 164, 256 en 264)
Volgens Mr. de Vries is de laatste niet juist, nl. er zijn 2 gerichtsbanken (afgezien van Lent en Herwen en Aerdt), ťťn tot 1721 Bemmel en de ander te Andelst of Aalst; deze is later naar Valburg en daarna naar Elst gegaan.
Die van Bemmel is in 1611 verenigd met de voormalige heerlijkheid Ressen en Doornik. In 1721 overgeplaatst naar Elst. Zie aantekening bij inv. nr. 237.


Inhoud:

I Criminele Rechtspraak 

II Civiele Rechtspraak
    A. Algemeen   
    B. Bank van Elst
    C. Bank van Andelst of Aalst
    D. Bank van Valburg
    E. Bank van Bemmel
    F. Bank van Lent
    G. Bank van Herwen en Aerdt

III Vrijwillige rechtspraak
    A. Voor 1654
    B. Nieuw protocol, 1e serie 1654-1759         Elst  Valburg  Heteren  Bemmel
    C. Nieuw protocol, 2e serie 1759-1811         Elst  Valburg  Heteren  Bemmel  Herwen en Aerdt
    D. Verdere stukken, behorende bij de protokollen van bezwaar,
    E. Testamenten

IV Huishoudelijke Zaken

inv. nr. omschrijving toelichting
I. Criminele Rechtspraak.
1 Criminele processen 1594-1721 1 deel nb. afgeschreven in 18e eeuw
2 Crimineel signaat 1802-1803 1 omslag
3 Crimineel sententieboek van Over-Betuwe 1764-1796 1 deel
4-5 Criminele informatien 1616-1759, 1761-1809 2 pakken
6-18 Interrogatoria (crimineel en civiel) 1661-1811 13 pakken
19-39 Criminele procesdossiers van Over-Betuwe
    - Bank van Elst 1653-1803
    - Bank van Bemmel 1676
21 pakken, incompleet
40 Criminele procesdossiers van Over-Betuwe
- Bank van Lent 1709-1756
1 pak
40a Breukcedulle van het Ambt Over-Betuwe 1 katern
II. Civiele Rechtspraak(nb: zie ook nrs onder 6-18)
A. Algemeen.
41 Repertorium op civiele sententien Over Betuwe 1550-1743. nb: afgeschreven in 18e eeuw uit gerichtssignaten, vnl. van Elst en Bemmel.
42-47 Akten van peinding 1553-1810. 6 pakken
48-95 Akten van gerichtelijk verwin 1643-1810
B. Bank van Elst.
96-143 Gerichtssignaat 1546-1811
144 Klappers op gerichtssignaat Elst
144a Protokol van peindingen 1678-1680 1 deel, nb: in dit deel ook gedeelten van een part. kasboek
145 Notulen van re- en dupliek 1769-1775
146-230 Civiele procesdossiers 1640-1810
231 Onvolledige procesdossies 17e en 18e eeuw
232-236 Declaraties van kosten 1660-1804
C. Bank van Andelst of Aalst. nb: in 1445 verplaatst naar Valburg.
237 Gerichtssignaat 1434-1440 1 deel, nb: hierin ook bank te Bemmel, passim en bank te Lent blz 91.
D. Bank van Valburg. nb: voor 1445 te Andelst, later verplaatst naar Elst.
238-244 Gerichtssignaat, 1446-1533 7 delen, nb: zie ook inv.nr. 291
244a Alfabetische klapper
E. Bank van Bemmel nb. in 1721 verplaatst naar Elst
245-253 Gerichtsignaat 1518-1721 nb.: zie ook 237
254-268 Civiele procesdossiers 1663-1720
269 Declaraties van kosten 1696-1708
F. Bank van Lent
270-273 Gerichtsignaat, 1637-1800 4 delen, zie ook 237 blz 91
274 Onvolledige procesdossiers, 1580-1616
275 Declaraties van kosten 1701-1710
276-281 Civiele procesdossiers 1640-1797
G. Bank van Herwen en Aerdt
282-284 Gerichtsignaat 1491-1734
285-289 Civiele procesdossiers 1661-1729
290 Declaraties van kosten 1718
III. Vrijwillige rechtspraak nb: In kwartier van Nijmegen is men in 1654 begonnen met protokolleren. In alle protokollen van 1e serie (na 1654) staat in 1e deel afgeschreven de ordonantie op het houden der protokollen van 23-7-1651 en een verwijzing naar resolutie van 13-2-1654, waarbij invoering is gelast. Alle delen van de 1e serie bevatten een index. Zie ook de losse duplicaat indices.
A. Voor 1654
291 Gerichtsprotokol, houdende opdracht en andere gerichtelijke dagelijkse zaken van bank van Valburg 1461-1465 (ook Elst,Bemmel,Lent etc.)
292-293 Gerichtsprotokol van de bank van Elst 1552-1571 nb: 2 delen, houdende opdrachten, tochten en andere voluntaire acten.
294 alfab. klapper op 292-293
B. Nieuw protocol, 1e serie 1654-1759 nb: voor Herwen en Aerdt zie onder 2e serie.
295-300 Protokol van bezwaar van het schoutampt Elst 1654-1759.
301-306 Protokol van bezwaar van het schoutampt Valburg 1654-1759.
307-313 Protokol van bezwaar van het schoutampt Heteren 1653-1759.
314-322 Protokol van bezwaar van het schoutambt Bemmel 1654-1759  (9 delen).
314. 1654-1669
315. 1669-1695
316. 1695-1714
317. 1714-1728
318. 1728-1735
319. 1735-1742
320. 1742-1748
321. 1748-1752
322. 1752-1759
323. indices op bovenstaande protokollen 1653-1759 1 pak
a. Schoutambt Elst.
b. ,, Valburg.
c. ,, Heteren.
d. ,, Bemmel.
nb: sommige indices zijn dubbel. Bemmel 1669-1695 ontbreekt.
C. Nieuw protocol, 2e serie 1759-1811
1. Schoutambt Elst
324-334 Protokollen van bezwaar van het kerspel Elst 1759-1811
335 Indices
336-338 Protokollen van bezwaar van het kerspel Elden 1758-1810
339 Indices
2. Schoutambt Valburg
340-343.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Valburg 1759-1811.
344. Indices.
345-347.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Oosterholt 1759-1811.
348. Indices.
349-350.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Slijk-Ewijk 1759-1811.
351. Indices.
352-356.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Herveld 1759-1811.
357. Indices.
358-360.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Andelst 1759-1811.
361. Indices.
362-364.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Zetten 1759-1811.
365. Indices.
3. Schoutambt Heteren
366-368.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Heteren 1759-1811.
369.  Indices.
370-373.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Driel 1759-1811.
374  Indices.
375-378.  Protokollen van bezwaar van het kerspel Randwijk 1759-1811.
379 Indices.
4. Schoutambt Bemmel
380-388.  Protokol van bezwaar van het kerspel Bemmel 1759-1811 9 delen
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
1759-1767
1767-1773
1773-1778
1778-1783
1783-1786
1786-1791
1791-1800
1800-1807
1807-1811
Indices op 380, 381, 382, 383, 384, 385, 386, 387, 388 1 bundel
390-393. Protokol van bezwaar van het kerspel Angeren 1759-1811.
390
391
392
393
394
1759-1772
1773-1784
1784-1793
1793-1811
Indices.
395-397  Protokol van bezwaar van het kerspel Doornenburg 1759-1811.
395
396
397
398
1759-1784
1784-1810
1810-1811
Indices.
399-400  Protokol van bezwaar van het kerspel Ressen 1760-1810.
401 Indices.
402-407 Protokol van bezwaar van het kerspel Lent 1759-1811.
408 Indices.
5. Schoutambt Herwen en Aerdt
409-416 Protokol van bezwaar van het kerspel Herwen en Aerdt 1654-1811.
417 Indices.
D. Verdere stukken, behorende bij de protokollen van bezwaar.
418-424 Minuut akten van transporten, verband etc.
425 Bijlagen
E. Testamenten.
426-436.  Signaat van testamenten ea. 1687-1811
437.  Indices.
438-441 Testamenten en andere uiterste willen van Over Betuwe en bijlagen tot het signaat van testamenten, verm. geregistreerd in 1664-1811.
442.  Besloten testamenten 1693-1810.
IV Huishoudelijke Zaken.
443-454.  Register van appointementen etc 1699-1811
455-456.  Aankondiging van publieke verkopingen, verpachtingen etc. 1806-1809.
457-459.  Conditien en voorwaarden van publieke verkopingen 1806-1811.
460-466. Ingekomen requesten 1645-1811.
467-474. Ingekomen massiven 1601-1811.
475-477. Minuutnotulen van de gerichtsdagen van de bank van Elst 1681-1811.
478.  Idem Bemmel 1634-1720.
479.  Idem Lent 1680-1777.
479a  Idem Herwen en Aerdt 1676-1729.
479b.  Criminele vacatiŽn bank van Elst 1697-1734.
480-486.  Stukken betreffende boedels 1650-1811.
487  Charters.
488-489.  Stukken van verschillende aard 16e-19e eeuw. nb: niet voor publiek ter inzage.
490.  Dubbelden van de trouwboeken van huwelijkscommissarissen in Over Betuwe 1796.
491. Lijsten van overledenen in ambt Over Betuwe ingeleverd ten gerichte, 1788-1793, 1796-1799, 1801-1802, 1805 nb: niet ter inzage.