Naar startpagina WTB-siteDe oude cursus van Kees van Asperen
Omhoog Algemene boekhoudpagina Dagboeken, jaarrekening en wetgeving Winst, rekeningschema en btw Crediteuren, debiteuren en projecten Betalingsmiddelen en periodieke boekingen Multiple-choicevragen

 

Winst, rekening-
schema en btw

Naar index boekhoudcursus

INHOUD VAN DIT HOOFDSTUK

Winst en winstbestemming

Resultatenrekening voor het kleinbedrijf (economisch)

Bedrijfseconomische winst versus fiscale winst

Het decimale rekeningschema

Omzetbelasting (btw)

De boekhoudkundige verwerking van btw

WINST EN WINSTBESTEMMING

Winst komt toe aan de eigenaren van het bedrijf. Deze kunnen er twee dingen mee doen: -het toevoegen aan het eigen vermogen (dat immers ook toekomt aan de eigenaren) en daarmee de liquiditeit in stand houden, of -het opnemen. Bij een eenmansbedrijf en een VOF (vennootschap onder firma) spreekt men dan van een privé-opname, bij een bv en een nv spreekt men van een dividenduitkering. Als bij een eenmansbedrijf of een VOF de winst wordt toegevoegd aan het eigen vermogen, dan wordt dit simpel opgehoogd. Bij een bv wordt het eigen vermogen verdeeld in een gedeelte aandelenkapitaal ("geplaatst en volgestort")

en één of meer reserves. De omvang en onderverdeling van het aandelenkapitaal laat men natuurlijk intact, omdat daarmee de onderlinge machtsverhoudingen van de eigenaren in de bv zijn bepaald. Men voegt de winst dus toe aan een reserve, die vaak wordt aangeduid als "winstreserve".

Naar het begin van dit hoofdstuk

RESULTATENREKENING KLEINBEDRIJF

Het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) heeft de volgende staandaardindeling gemaakt voor de diverse kostensoorten.

 

1.

Omzet

####

 

 

2.

Inkoopwaarde van de omzet

#### -

 

 

3.

Bruto-winst

 

####

 

4.

Personeelskosten

####

 

 

5.

Huisvestings- en inventariskosten

####

 

 

6.

Kosten vervoer

####

 

 

7.

Verkoopkosten

####

 

 

8.

Algemene kosten

####

 

 

9.

Rentekosten

####

 

 

10.

Afschrijvingskosten

#### +

 

 

11.

Exploitatiekosten

 

#### -

 

12.

Netto-winst

 

####

 

Als er in de wandelgangen over netto-winst wordt gesproken, bedoelt men deze laatste post.

Naar het begin van dit hoofdstuk

BEDRIJFSECONOMISCHE WINST VERSUS FISCALE WINST.

De belastingdienst heeft een ander idee over winst dan de bedrijfseconoom. Over de opbrengsten zijn beide het eens, over de kosten zijn ze het principieel oneens.

Opvatting fiscus: Kosten zijn alle offers voor de bedrijfsvoering betaald aan derden.

bepaalde kosten worden door de fiscus gedeeltelijk geaccepteerd: het niet-geaccepteerde gedeelte noemt men 'Oort-kosten'

Econoom: Kosten zijn alle opgeofferde goederen en diensten voor de bedrijfsvoering.

Verschillen zijn o.a.:

-de Oortkosten

-het ondernemersloon van de eigenaar en gewaardeerde lonen van meewerkende huisgenoten

-de rente over het Eigen Vermogen.

Voorbeeld: Oortkosten, boeking van een restaurantbon

Gesteld dat U met een zakenrelatie een lunch gebruikt ter waarde van ƒ 100,--. De belasting ziet 25% als uw persoonlijk genot, dus ƒ25,00 (inclusief BTW!) wordt geboekt op een grootboekrekening met de naam "Oortkosten", ƒ75,00 op "Representatiekosten" (ook inclusief btw, daar btw op eten en drinken in een horecagelegenheid niet als voorbelasting mag worden afgetrokken)

In het kasboek komt nu de volgende boeking in het grootboek terecht:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

Representatie

rest. De Hap, zakenlunch

75,00

 

Oortkosten

idem

25,00

 

Aan kas

idem

 

100,00

Voorbeeld Oortkosten, boeking van een relatiegeschenk

U geeft aan een opdrachtgever als relatiegeschenk een kistje wijn ter waarde van ƒ 47,00 (40,00 kosten en ƒ 7,00 btw) 75% van de kosten, dus ƒ 30,00 mag fiscaal op de bedrijfswinst drukken.

In het kasboek komt nu de volgende boeking in het grootboek terecht:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

representatie

slijter, wijn tbv relatie

30,00

 

oortkosten

idem

10,00

 

btw te vord.

idem

7,00

 

aan kas

idem

 

47,00

Voorbeeld: Ondernemersloon

U vindt dat u bij een baas 70.000 bruto moet kunnen verdienen. U boekt nu in het memoriaal:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

personeelsko

ondernemingsloon jaar x

70.000

 

aan ondernemersloon

idem

 

70.000

Voorbeeld: Rente Eigen Vermogen.

De bank berekend voor een langlopende lening 9%. Het permanente deel van uw eigen vermogen is 80.000. De rente hierover is dus 7.200. U boekt nu in het memoriaal:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

rentekosten

rente eigenvermogen jaar x

7.200

 

rente eigen verm

idem

 

7.200

Ondernemersloon en rente op het eigenvermogen kunt u uiteraard ook buiten de boekhouding om berekenen en er een fiscale resultatenrekening mee 'ombouwen'.

Naar het begin van dit hoofdstuk

HET DECIMALE REKENINGSCHEMA

In het begin van deze eeuw raakte bij grote bedrijven een indeling van het grootboek in zwang, die wordt aangeduid met het 'decimale rekeningschema'. Het doel van deze indeling was om te komen tot een vorm van financieel management die wordt aangeduid met het begrip 'kostenplaatstenmethode'. Hoewel de kostenplaatsenmethode niet zo vaak wordt gebruikt, heeft het bijbehorende indelingprincipe van het grootboek, zij het met vele variaties, een bijna universele toepassing gevonden.

De grootboekrekeningen worden in de volgende rubrieken ingedeeld:

rubriek 0: rekeningen van vaste activa, eigen vermogen en lang vreemd vermogen

rubriek 1: vorderingen, liquide middelen en korte schulden

rubriek 2: neutrale of tussenrekeningen

rubriek 3: voorraad grondstoffen, hulpstoffen en halffabrikaten

rubriek 4: kostenrekeningen

rubriek 5: kostenplaatsen

rubriek 6: fabricagerekeningen

rubriek 7: voorraden gereed product en goederen in bewerking

rubriek 8: verkooprekeningen

rubriek 9: resultatenrekeningen.

Rekeningen die bij elkaar horen, beginnen met hetzelfde cijfer of dezelfde groep cijfers.

Bijvoorbeeld:

Het eerste cijfer van de rekening "debiteuren" is 1, want debiteuren horen in rubriek 1, het tweede cijfer mogen wij vrij kiezen, meestal 3. Alle grootboekrekeningen die beginnen met 13 hebben dus iets te maken met debiteuren. Door het toevoegen van een derde cijfer kan men hierin weer verfijningen aanbrengen:

130 debiteuren; 131 dubieuze debiteuren; 132 afschrijving dubieuze debiteuren.

In computerboekhoudingen kan meestal een telrekening worden opgenomen. Die telt vanaf een vorige telrekening alle tussenliggende rekeningsaldo's op. Om hier in dit geval gebruik van te maken moet er dus een telrekening 129 bestaan, en maakt men rekening 139 telrekening debiteuren aan. Telrekeningen laat men graag eindigen op een 9, omdat er dan achteraf nog rekeningen in dezelfde rubriek ingevoegd kunnen worden.

Het saldo van rekening 139 moet nu in de balans worden verantwoord als 'handelsdebiteuren'.

In een winkelbedrijf maakt men géén gebruik van de rubrieken 3, 5, 6 en 9. In rubriek 7 staan de goederen die tevens gereed produkt zijn, omdat ze immers onveranderd weer worden doorverkocht.

In een installatiebedrijf zal men rubriek 3 natuurlijk wel gebruiken, voor wat er aan buizen, montagemateriaal e.d. in het magazijn ligt. Zodra er voor een bepaald werk iets uit wordt gepakt, boekt men dat naar rubriek 7, 'installaties in aanbouw' oid.

In rubriek 8 komt vaak een rekening 'kosten verkoop' voor. Als de installatie wordt opgeleverd, boekt men 'kosten verkoop' aan 'installaties in aanbouw' (het woordje 'aan' voor een grootboekrekening betekent dat deze moet worden gecrediteerd)

Naar het begin van dit hoofdstuk

OMZETBELASTING (BTW)

BTW betekent Belasting Toegevoegde Waarde. Als een ondernemer iets inkoopt voor 100 gulden en het weer verkoopt voor 200, dan heeft hij ƒ 100,00 aan waarde toegevoegd. De heffing van de BTW gaat als volgt: Elke ondernemer mag, behalve in uitzonderlijke gevallen, BTW in rekening brengen aan een andere ondernemer, onder bepaalde voorwaarden ook aan een particulier. Daartoe moet hij een factuur uitreiken. Brengt hij geen BTW in rekening, dan wordt zijn omzet beschouwd als zijnde inclusief BTW. Deze BTW, tezamen met de in rekening gebrachte BTW, moet hij afdragen, maar de BTW die andere ondernemers aan hem hebben berekend voor bedrijfskosten (op een factuur) mag hij daarop in mindering brengen. Er zijn in Nederland 3 tarieven: 0%, 6% en 17,5%.

Eisen waaraan een factuur moet voldoen.

De uitgereikte factuur moet voorzien zijn van het woord "factuur, een volgnummer, een datum, naam en adres van de afnemer, naam en adres van de leverancier, een duidelijke omschrijving van het geleverde, het in rekening gebrachte bedrag, het bedrag van de btw, het inschrijvingsnummer bij de Kamer van Koophandel

Bij levering binnen de EG bovendien het btw-identificatienummer van afnemer en leverancier.

Gevallen waarin de ondernemer géén BTW in rekening mag/hoeft te brengen zijn o.a.

Onderaanneming en levering binnen de EG aan een buitenlandse onderneming die een erkent btw-identificatienummer heeft. In dat geval brengt u het bedrag exclusief btw in rekening en vermeldt u "btw verlegd"

Als u goederen invoert uit een ander EU-land zal zal Uw leverancier u geen btw in rekening brengen. Dit moet u nu zelf uitrekenen en afdragen. In de meeste gevallen mag u deze door uzelf berekende btw ook weer als voorheffing in mindering brengen.

Naar het begin van dit hoofdstuk

BOEKHOUDKUNDIGE VERWERKING VAN BTW

Aangenomen wordt dat bij u alleen het 17,5 % tarief van toepassing is

In uw grootboek legt u o.a. de volgende rekeningen aan (rekeningnummers bij wijze van voorbeeld:)

nr

naam

saldo bij vraag ..op btw-aangifte

130

debiteuren

 

160

crediteuren

 

300

voorraad magazijn

 

180

af te dragen btw (ook wel 'btw op verkopen' genoemd)

1a

181

af te dr btw verlegd nederland

2a

182

af te dr btw verlegd EU

4b

183

te vorderen btw (ook wel 'btw op inkopen' genoemd)

5b

800

omzet in nederland

1a

801

omzet goederen in EG, 0% btw

3b

802

omzet installaties in EG, 0% btw

3c

710

diensten van derden, btw verlegd

2a

711

inkopen in EG

4b

Voorbeelden (jounaalposten komen uit het inkoop- of verkoopboek)

1. De electriciën stuurt u een rekening voor werkzaamheden ten behoeve van een door u aangelegde verwarmingsinstallatie (stopcontact bij ketel) 400 excl + btw verlegd.

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

werk derden

710

electricien, stopcontact

400

 

crediteuren

160

idem

 

400

btw vorderen

183

idem

70

 

btw verlegd nl

181

idem

 

70

2. U koopt in Duitsland een aantal pompen ad DEM 1000. De Duitser berekend 0% tarief.

koers 1,15, dus NLG 1150.

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

ink EG

711

Duitser, pompen

1150

 

crediteuren

160

idem

 

1150

btw vorderen

183

idem

201,25

 

btw verlegd eu

182

idem

 

201,25

3. U levert aan een particulier een geiser voor 1000 incl. BTW. Het bedrag excl btw moet u nu berekenen door deze 1000 door 1,175 te delen. Dat is 851,06. De btw is 148,94.

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

debiteuren

130

Particulier, geiser

1000

 

omzet nl

800

idem

 

851,06

af te dr btw nl

180

idem

 

148,94

4. U koopt bij Hoogovens staal pijpen voor 1000 excl btw. Hoogovens berekend u 175 btw en hun faktuur is dus 1175 groot.

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

voorraad

300

hoogovens, pijpen

1000

 

te vord btw

183

idem

175

 

crediteuren

160

idem

 

1175

5. U legt bij een bedrijf in België een CV-installatie aan voor 20.000. U stuurt een nota met de vermelding "btw-verlegd" nadat u het btw-identificatienummer van de Belg heeft gecontroleerd.

journaalpost:

Rekening

Omschrijving

Debet

Credit

debiteuren

130

Belg, CV-installatie

20.000

 

omzet inst eg

802

idem

 

20.000

 

Naar het begin van dit hoofdstuk