DE HISTORIE VAN DE HORSTEN, DE PAAUW EN DUIVENVOORDE ![]()
| .
Voorgevel Koetshuis met het wapen van Ter Horst en het jaartal MDCCI (=1701) |
||
![]() Van veel van de buitenplaatsen die in de zeventiende eeuw door welgestelde burgers of adellijke lieden zijn aangelegd gaat de historie terug tot in de middeleeuwen. De stroken duingrond waren vanouds een goede - en vooral droge plek - om een stevig onderkomen neer te zetten. Zo vinden we aan het einde van de 17e eeuw een hele keten van buitens die loopt vanaf het Haagse bos in Den Haag tot aan Wassenaar en Voorschoten, daar waar de Rijn een onderbreking vormt van de noord-zuid lopende oude duinrijen. Op de oude duinrijen verrezen kastelen en landhuizen en op de flanken - daar waar het duinzand overgaat in het veen - grote boerenhoeven. Een en ander is fraai te zien op de kaart van1687 (afbeelding links). De oude duinrijen zijn nog nergens afgegraven en laten zich daardoor goed herkennen (de gestippelde gele stroken). Midden in het gebied treffen we een breed lager veengedeelte aan (groen gekleurd), met op het laagste punt de veenwetering (de zwarte doorgaande lijn) die in het Haagse bos begint en noordwaarts in de Rijn uitmond. Bovenaan op de kaart is de Papelaan te zien (rode pijl, waar nu de hoofdingang van het landgoed en het parkeerterrein te vinden is). De buitens de Paauw, Raephorst, Ter Horst en Duivenvoorde zijn op de kaart goed te herkennen (en voor het gemak rood omcirkeld). Eikenhorst komt niet op de kaart voor omdat het waarschijnlijk een klein en onbelangrijk buiten betrof. In latere tijden verpieterden veel kastelen en landhuizen. De bijbehorende landgoederen werden verkaveld en in veel gevallen voor agrarische doeleinden gebruikt of met huizen bebouwd. Het mooie, ooit aaneengesloten gebied tussen Den Haag en Wassenaar raakte daardoor versnipperd. Het gebied van de Horsten is hierop een uitzondering. Het is tot op de dag van vandaag grotendeels onaangetast gebleven, zeer tot genoegen van de vele natuurminnaars en wandelaars. De Paauw is helaas door de tot A44 uitgegroeide oorspronkelijke landweg volledig afgesloten geraakt van de Horsten. Gelukkig vormen aan zuidzijde kasteel Duivenvoorde en de beschermde veenpolder een barrière tegen het oprukkende Leidschendam waardoor aan die kant de openheid van het landschap behouden bleef. |
De tijd van Prins Frederik![]() ![]() Om zijn vier landgoederen een geheel te maken liet hij de Duitse landschapsarchitekt C.E.A. Petzold een plan maken. Het terrein van Raephorst werd in Engelse landschapsstijl en met veel slingerpaden en doorkijkjes heringericht. ![]() ![]() |
Wat er nog van rest![]() Het op het terrein van Raaphorst aanwezige theehuis dateert van ca 1850. Het is oorspronkelijk gebouwd als schiethuis. De typische bouw met een langgerekte smalle open vleugel (de schietgang van waaruit de 'jagers' op het voortgedreven wild konden schieten) herinnert daar nog aan. ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
De huidige eigenaar![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Voor de bezoekers van de Horsten is het interessant (en geruststellend) te weten dat bij de verdeling het landgoed toen als één geheel is overgegaan naar de nieuwe eigenaresse, dochter koningin Beatrix en via haar in 2017 naar koning Willen Willem Alexander. De enige beperking daarop vormen de boerderijen Raaphorst en Horstlaan 14 waarvan prinses Margriet het eeuwig durend recht van erfpacht en opstal had gekregen. Uit de ter beschikking staande gegevens van het kadaster blijkt dat het oostelijk van de spoorlijn gelegen weilandgedeelte ook deel uitmaakt van de Horsten, waarmee ook dit gebiedje hopelijk gevrijwaard is van toekomstige bebouwing. Intussen is Koning Willem-Alexander de nieuwste eigenaar geworden. Begin 2017 heeft Prinses Beatrix via een schenking het landgoed als geheel overgedragen aan haar oudste zoon. De Horsten blijft zo gewaarborgd tegen verdeling en versnippering. De koning zelf is met zijn gezin begin 2019 van de Eikenhorst verhuisd naar Paleis Ten Bosch in Den Haag. |
Aan de andere kant van de Rijksweg: de Paauw en Backershagen Een kleine duik in de geschiedenis van de Paauw leert dat dit landgoed zijn naam heeft ontvangen van mr Cornelis Arentsz. van der Dussen die in 1556 een huis liet bouwen dat hij 'Te Pau' noemde. Een latere eigenaar, Adriaan Pieter Twent, liet het oude huis afbreken en er een modern landhuis voor in de plaats bouwen. ![]() ![]() Hoewel het landgoed strikt genomen niet meer tot de Horsten behoort, is de Paauw (en daarmee ook Backershagen) om historische redenen toch in dit hoofdstuk opgenomen. In de tijd van Prins Hendrik vormden de Horsten en de Paauw èèn geheel wat op een oude cadasterkaart uit 1904 nog steeds goed is te zien: de wandelpaden tussen de beide vijvers aan weerszijden van de straatweg (toen nog een smalle rustige weg, nu de drukke N44) sluiten nog mooi op elkaar aan! (afbeelding links). Ook de zichtas (→) die beide terreinen verbindt is goed te zien en dat is nog steeds het geval. |
Kasteel en park Duivenvoorde Dit fraaie kasteel werd in 1625 opgetrokken op de muurgedeelten van een oudere voorganger waarin op zijn beurt een nog oudere donjon (gevechtstoren) was opgenomen. ![]() ![]() Rond 1650 werd er een grote streng geometrische tuin aangelegd (foto hierboven) die later in een Engels landschapspark met slingerende paden en fraaie doorkijkjes werd omgezet. ![]() De laaste stap in de restauratie betrof de aanleg van een fraaie bloementuin achter het 'boswachtershuis' bij de ingang. en het herstel van de lange fruitbomenmuur aldaar. Vanuit de nieuwe horecavoorziening 'De hof van Duivenvoorde' heeft de bezoeker er een mooi zicht op (foto links).. |